Wyścig z czasem o wspomnienia. Marcelina Dzidek z Palczy nagrodzona!

W świecie, w którym historia coraz częściej staje się jedynie suchym zbiorem dat i faktów z podręczników, dziewięcioro uczniów z Zespołów Szkolno-Przedszkolnych w Palczy i Baczynie udowodniło, że przeszłość wciąż żyje. I co najważniejsze, wciąż można z nią porozmawiać. Biorąc udział w ogólnopolskim konkursie „Wytwórnia pamięci”, zorganizowanym przez Muzeum Powstania Warszawskiego, młodzi ludzie stworzyli międzypokoleniowy pomost, ratując od zapomnienia bezcenne relacje ostatnich świadków II wojny światowej, a Marcelina Dzidek została za swoją sumienność i wrażliwość nagrodzona.

Projekt „Wytwórnia pamięci” to coś znacznie więcej niż typowa szkolna rywalizacja o nagrody. Jego celem było stworzenie cyfrowej Biblioteki Wspomnień z okazji mijającej 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej. Zadanie, skierowane do młodzieży w wieku od 12 do 20 lat, było proste w założeniach, lecz niezwykle głębokie w wymowie: odszukać w swoim otoczeniu osoby pamiętające czasy wojny, nagrać ich opowieść, dobrać muzykę i zamknąć te historie w swoistej kapsule czasu dla przyszłych pokoleń.

Odzew był imponujący. Do Muzeum Powstania Warszawskiego nadesłano 650 filmów, dokumentujących relacje 400 osób. W projekt zaangażowała się młodzież nie tylko z Polski, ale także ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Wielkiej Brytanii i Niemiec. Jednak na mapie Małopolski znalazły się tylko dwie szkoły, które podjęły to wyzwanie – Zespoły Szkolno-Przedszkolne w Palczy oraz Baczynie.

Pięć filmów i wyścig z nieubłaganym czasem

Wielki finał I edycji konkursu odbył się 31 marca podczas uroczystej gali w warszawskiej Elektrowni Powiśle. Spośród setek nadesłanych prac wyłoniono trzech laureatów i przyznano 10 wyróżnień specjalnych. Jedno z nich trafiło w ręce Marceliny Dzidek, uczennicy ósmej klasy z ZS- P w Palczy, która w blasku fleszy stanęła na scenie. Jury doceniło ją nie tylko za poruszającą rozmowę z 97-letnią mieszkanką Palczy, panią Marią Chwałą, ale także za niezwykłe zaangażowanie –zrealizowała łącznie aż pięć filmów dokumentalnych. – Chodziłam, pytałam znajomych czy znają osoby, które przeżyły II wojnę światową. I to nie tylko w powiecie suskim, bo jednym z moich rozmówców był mężczyzna z Wiśniowej – opowiada wyróżniona ósmoklasistka. Jak przyznaje, choć na co dzień interesuje się ekonomią, historia Polski jest jej wielką pasją, zrodzoną z osobistych refleksji. – Gdy byłam małym dzieckiem babcia opowiadała o wojnie, ale wówczas nie chciało się jej słuchać. A dziś, dziś człowiek żałuje, bo to są historie pełne autentyzmu, bólu i cierpienia.

Słowa Marceliny kryją w sobie także smutną, ale bardzo ważną prawdę o sensie całego projektu. – Ci ludzie odchodzą i teraz jest ostatni moment, by nagrać ich wspomnienia. Zresztą dwie osoby, z którymi rozmawiałam, już zmarły – dodaje nastolatka. To dobitnie pokazuje, że młodzi dokumentaliści wygrali wyścig z czasem w dosłownym tego słowa znaczeniu.

Nauczyciel z powołania i efekt domina

Podczas warszawskiej gali doceniono nie tylko uczniów. Wśród 15 nagrodzonych nauczycieli, którzy pełnili opiekę merytoryczną nad młodzieżą, znalazła się Anna Dobosz, ucząca w szkołach w Palczy i Baczynie. Pedagog z ogromną skromnością podchodzi do swojego sukcesu, kierując całą uwagę na podopiecznych. – Bardzo miłe wyróżnienie, ale to moi uczniowie dokonali wielkiej rzeczy i to im należą się największe słowa uznania – podkreśla Anna Dobosz. Największym sukcesem projektu wydaje się jednak to, co wydarzyło się już po jego zakończeniu. Konkurs zapoczątkował w lokalnej społeczności prawdziwy efekt domina. – Teraz kolejni uczniowie chcą dołączyć i to bez względu na to, czy będzie ogłoszona druga edycja konkursu. Chcą dokumentować wspomnienia seniorów dla samej idei – dodaje z dumą nauczycielka.

„Wytwórnia Pamięci” rośnie, a dzięki takim młodym ludziom jak Marcelina i jej rówieśnicy z Palczy i Baczyna, historie, które miały zniknąć wraz z odchodzącym pokoleniem, zyskały nieśmiertelność. Wszystkie zarejestrowane nagrania, pełne bólu, ale i niezwykłej woli przetrwania, są dostępne dla każdego na stronie internetowej Muzeum Powstania Warszawskiego. Stanowią one nie tylko lekcję historii, ale przede wszystkim lekcję człowieczeństwa, z której czerpać będą kolejne pokolenia.