Uroczyste upamiętnienie Józefa Maksymiliana Ossolińskiego w Wiedniu

W niedzielę, 15 marca 2026 roku, w Wiedniu odbyły się uroczystości upamiętniające 200. rocznicę śmierci Józefa Maksymiliana Ossolińskiego - wybitnego polskiego uczonego, pisarza, tłumacza i fundatora Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Wydarzenie zostało zorganizowane przez pismo Polonii Austriackiej „Polonika” w obchodzonym uroczyście Roku Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, ustanowionym przez Sejm RP, i zgromadziło licznych przedstawicieli środowisk naukowych, dyplomatycznych oraz Polonii.

Obchody rozpoczęły się mszą świętą w kościele parafialnym Królowej Pokoju w 10. dzielnicy Wiednia. Mszę św. prowadził ksiądz Artur Stępień z kościoła Królowej Pokoju wraz z pięcioma innymi duchownymi. Uroczystą oprawę muzyczną liturgii uświetniła sopranistka Barbara Ostafin (mezzosopran), wykonując kompozycję Franciszka Mireckiego, sekretarza Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.

Po zakończeniu mszy uczestnicy udali się na pobliski Cmentarz Ewangelicki Matzleinsdorf, gdzie znajduje się symboliczne miejsce pamięci Ossolińskiego, utworzone w 2025 roku. Uroczystość przy symbolicznym grobie poprowadzili redaktorzy „Poloniki”, Sławomir Iwanowski i Krzysztof Korbiel, którzy wprowadzeniem przypomnieli historię miejsca pochówku oraz okoliczności powstania symbolicznego miejsca pamięci.

W wydarzeniu wzięli udział liczni goście honorowi: Agnieszka Krawczyk, konsul Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Wiedniu; Marcus Franz, przewodniczący Rady Dzielnicowej 10. dzielnicy Wiednia; dr Katharina Kaska, dyrektorka Zbioru Rękopisów i Starych Druków Austriackiej Biblioteki Narodowej; dr Ilona Oleksiw, kierownik Działu Gromadzenia Zbiorów, pracownik naukowy Działu Rękopisów Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki im. W. Stefanyka - dawnego Ossolineum; Eva Fischer, kierowniczka Muzeum Dzielnicowego Favoriten; Ilona Szlitter-Wyzińska, wicedyrektorka Szkoły Polskiej im. Jana III Sobieskiego przy Ambasadzie RP w Wiedniu; Ewa Reutt z Muzeum Rolletta w Baden; ksiądz dr Michael Wolf, proboszcz Ewangelickiej Parafii Christuskirche w Wiedniu oraz ksiądz Jerzy Tusk z parafii św. Pawła w wiedeńskiej dzielnicy Favoriten wraz z duchowieństwem.

Podczas uroczystości głos zabrali: ksiądz dr Michael Wolf, konsul RP w Wiedniu Agnieszka Krawczyk, przewodniczący Rady Dzielnicowej Marcus Franz, dr Katharina Kaska z Austriackiej Biblioteki Narodowej oraz dr Ilona Oleksiw ze Lwowa. Wystąpienia podkreślały znaczenie Ossolińskiego jako postaci łączącej dziedzictwo kulturowe Polski i Austrii, a także jego ogromny wkład w rozwój nauki i ochronę dóbr kultury. Szczególnie poruszające było przemówienie dr Ilony Oleksiw, która przypomniała ideę przyświecającą fundatorowi Ossolineum - „Non sibi sed posteris” („Nie sobie, lecz potomnym”). Podkreśliła również, że dziedzictwo Ossolińskiego pozostaje żywe dzięki współpracy międzynarodowej i wspólnej trosce o zachowanie zbiorów oraz pamięci historycznej.

Uczestnicy uroczystości otrzymali również okolicznościowe foldery poświęcone Józefowi Maksymilianowi Ossolińskiemu, ufundowane przez Ambasadę Rzeczypospolitej Polskiej w Wiedniu.

Zwieńczeniem uroczystości było złożenie kwiatów oraz zapalenie zniczy przy tablicy pamiątkowej. Symboliczny charakter tego miejsca - z urną zawierającą ziemię z pierwotnego miejsca pochówku - nadał wydarzeniu szczególną, refleksyjną atmosferę.

Organizatorzy podziękowali wszystkim uczestnikom za obecność i wspólne uczczenie pamięci wybitnego humanisty, którego dorobek do dziś stanowi fundament europejskiego dziedzictwa kulturowego.

Uroczystości zakończyły się spotkaniem przy poczęstunku w sali parafialnej, będącym okazją do dalszych rozmów i integracji środowiska.

Miłym akcentem uroczystości, podkreślającym wieloletnią współpracę między Polakami w kraju a Polonią w Austrii, było wręczenie pamiątkowych statuetek przez Stanisława Tepera. Otrzymali je Sławomir Iwanowski i Krzysztof Korbiel - w uznaniu ich zasług w upamiętnianiu polskiej historii w Austrii. Statuetki nawiązują do pomnika polskich żołnierzy poległych w Odsieczy Wiedeńskiej w 1683 roku, który w 2015 r. powstał na Cmentarzu Kahlenberskim dzięki staraniom Kazimierza Kowalcze, Sławomira Iwanowskiego, Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców oraz właśnie pana Tepera, właściciela zakładu kamieniarskiego z Jordanowa, który z pasją dba o pamięć o lokalnej historii i o upamiętnianie polskiej historii w Austrii. Film autorstwa Krzysztofa Korbiela będący relacją z odsłonięcia pomnika znajduje się na: www.polonika.at

Obchody 200. rocznicy śmierci Józefa Maksymiliana Ossolińskiego w Wiedniu stały się nie tylko hołdem dla jego życia i dokonań, ale także wyrazem żywej pamięci oraz współczesnej współpracy ponad granicami.

Serdeczne podziękowania za pomoc przy organizacji poczęstunku dla: Celiny Vesely, Anety Łukaszewicz, Małgorzaty Wyborny, Ewy Korbiel, Anny Hofstätter.