100-lecie odsłonięcia Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie

Został odsłonięty 2 listopada 1925 roku w środkowych arkadach kolumnady pałacu Saskiego, który usytuowany był przy obecnym placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Jego budowę rozpoczęto po 1661 roku. Był piętrowy, barokowy z czterema wieżami. Później pałac ów wielokrotnie przebudowywano m.in. w latach 1713 – 1724 i 1839 – 1842.

Właśnie 2 listopada 1925 roku złożono do grobu szczątki nieznanego żołnierza, sprowadzone z cmentarza Obrońców Lwowa. Jego twórcą był Stanisław Kazimierz Ostrowski (1879 – 1947) artysta rzeźbiarz. 28 grudnia 1944 roku Niemcy wysadzili pałac Saski w powietrze. Z grobu ocalały jedynie fragmenty arkad. Po odbudowie odsłonięcie grobu nastąpiło 8 maja 1946 roku. Za obiekt zabytkowy uznano go 1 lipca 1965 roku. Współcześnie stanowi trójarkadowy fragment ocalałej kolumnady pałacu Saskiego.

Grób Nieznanego Żołnierza jest ważnym symbolem oddającym hołd i cześć pamięci wszystkim poległym w walce o niepodległość naszej Ojczyzny oraz innych państw. Przy nim płonie wieczny znicz. Pełni tam służbę warta honorowa z Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego. W święta państwowe takie jak: 3 Maja – Święto Konstytucji, 15 sierpnia – Święto Wojska Polskiego, 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości odbywa się tam uroczysta zmiana warty z udziałem wszystkich rodzajów wojsk, a 3 Maja i 11 listopada uczestniczą w niej również pododdziały Straży Granicznej i Policji. Świętowanie ma miejsce przy udziale najwyższych przedstawicieli władz państwowych.

Grób posiada szczególne uzasadnienie, ponieważ żołnierze polscy odważnie walczyli na wszystkich fontach świata, przelewając krew „ za wolność naszą i waszą”. Ten grób to swoiste dzieje Polski spisane przez mogiłę jednego Nieznanego Żołnierza. Dzisiaj Im dziękujemy! Chwała i Cześć Bohaterom!

Kazimierz Surzyn