Sławomir Kudzia: Postulaty zawojskich radnych dotyczą ochrony środowiska i dopuszczenia bezklasowych kotłów do eksploatacji przez 10 lat

Jeszcze w tym roku, a najdalej na początku przyszłego Sejmik Województwa Małopolskiego znowelizuje Program Ochrony Powietrza dla Województwa Małopolskiego. Obecnie trwają w tej sprawie konsultacje. Niedawno jedne z nich odbyły się w Nowym Targu. Podczas nich wiceprzewodniczący Rady Gminy Zawoja Sławomir Kudzia przedstawił pięć postulatów, pod którymi podpisali się jeszcze inni radni.

Sławomir Kudzia zaznacza, że postulaty wynikają z potrzeby ochrony środowiska naturalnego, ale również uwarunkowań społecznych oraz możliwości finansowych wszystkich mieszkańców Gminy Zawoja. Wraz z innymi radnymi wskazał na konieczność uzależnienia okresu eksploatacji kotłów, dla których nie określono klasy od czasu ich eksploatacji (maksymalnie 10 lat), a także uznania kominków, pieców kaflowych oraz pieców kuchennych zbudowanych w miejscu eksploatacji z części dostarczonych przez więcej niż jednego producenta, za urządzenia grzewcze nie podlegające uchwale antysmogowej. Zawojscy radni domagają się także dopuszczenia do bezterminowej eksploatacji wszystkich kotłów 5 klasy spełniających wymagania ekoprojektu, promowania produkcji energii elektrycznej przez prosumentów jako docelowego źródła energii wykorzystywanej w gospodarstwach domowych do wytwarzania energii cieplnej oraz wzmocnienia roli Programów Ochrony Powietrza uchwalanych w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego.

Co istotne zawojscy radni nie tylko wysunęli postulaty, ale także przedstawili wnikliwą argumentację.

Grupa Radnych Gminy Zawoja postuluje, żeby zezwolić na eksploatację bezklasowych kotłów co najmniej przez 10 lat od zakupu, bo tyle wynosi przeciętna ich żywotność. Stosowne zapisy w uchwale antysmogowej dla Małopolski należałoby wzorować się na śląskiej uchwale antysmogowej, w której uzależniono termin „wygaszenia” kotłów bezklasowych od ich wieku. 10-letnie w roku 2024, takie które mają od 5 do 10 lat do 2025 roku, te które mają poniżej 5 lat do końca 2026 roku. W ocenie zawojskich radnych warunkiem dalszej eksploatacji tego typu kotłów, mogłoby być odbycie przez użytkowników odpowiednich szkoleń oraz deklaracja ich eksploatacji zgodnie z instrukcją obsługi. Są to w przeważającej większości kotły górnego spalania, w których użytkownicy stosują system spalania dolnego, co przyczynia się do nadmiernej emisji szkodliwych i toksycznych składników spalin. Spalanie paliwa od góry znacząco tę emisję obniża dzięki uzyskaniu bardziej zupełnego i całkowitego spalania. Stosowne szkolenia mogłyby przeprowadzić poszczególne gminy.

Grupa Radnych Gminy Zawoja zwróciła także uwagę na wyjątek wskazany w art. 1 pkt. 2
lit. d Rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1185 z dnia 24 kwietnia 2015r. (w sprawie ekoprojektu), w którym zapisano: „Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do… miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe, które nie są zmontowane fabrycznie ani nie są dostarczane jako prefabrykowane komponenty lub części przez jednego producenta
i muszą być zmontowane na miejscu…” Podkreśla, że wszystkie piece kaflowe, tradycyjne piece kuchenne oraz niektóre kominki zmontowane  w miejscu eksploatacji nie podlegają zatem przepisom dotyczącym ekoprojektu.

Grupa Radnych Gminy Zawoja wnioskuje o zastosowanie takich samych przepisów dotyczących kotłów spełniających wymagania ekoprojektu, jakie zapisane zostały w uchwałach antysmogowych dla innych województw. Wskazuje, że w Powiecie Suskim przy granicy z Powiatem Żywieckim istnieją przykłady sąsiadujących ze sobą domów, w których po stronie żywieckiej kocioł 5 klasy bez podajnika dopuszczony jest do eksploatacji, a po stronie suskiej eksploatacja tego samego kotła nie jest zgodna z prawem miejscowym. Sytuacja taka z punktu widzenia ochrony powietrza pozbawiona jest sensu. Należy podkreślić, że kotły te zostały dopuszczone do produkcji i sprzedaży na terenie Rzeczypospolitej Polskiej na mocy rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów (Mateusza Morawieckiego) z dnia 1 sierpnia 2017 r.  w sprawie wymagań dla kotłów na paliwa stałe (Dz. U. z 2017r. Poz. 1690). - Integralną częścią procesu spalania we wszystkich kotłach na paliwo stałe jest etap zgazowania tego paliwa, co potwierdzone zostało między innymi na stronach 21 i  26 „Poradnika jak palić w piecu” opublikowanego przez Departament Ochrony Powietrza i Klimatu Ministerstwa Środowiska w dniu 14 marca 2017r.  Zatem wyjątek wskazany §4 pkt 1 lit. b uchwały antysmogowej dotyczy wszystkich kotłów na paliwo stałe spełniających wymagania ekoprojektu. W systemie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej brak jest definicji „kotła zgazowującego paliwo stałe” – zauważa Sławomir Kudzia i pozostali radni.

Kolejny postulat zawojskich radnych dotyczy, objęcia wsparciem prawnym oraz finansowym prosumentów, którzy chcą produkować energię elektryczną na potrzeby ogrzewania domów. Proponują, żeby każdy prosument mógł wytworzyć tyle energii elektrycznej, ile wykorzystuje w swoim gospodarstwie domowym, bez konieczności ponoszenia kosztów magazynowania jej w systemie energetycznym kraju. Szczególnym wsparciem proponują objąć osoby planujące odbudowę hydroelektrowni zbudowanych przez mieszkańców południowej części Małopolski w latach 50 i 60 XX wieku. - Wykorzystanie energii wody płynącej w górskich potokach jest niewątpliwie najbardziej stabilnym sposobem wytwarzania energii elektrycznej, również w okresie grzewczym. Wyprodukowana w elektrowni wodnej energia elektryczna mogłaby zatem zasilać instalacje grzewcze w domach bez konieczności „akumulowania” jej w sieci energetycznej –  tłumaczą radni.

Równie atrakcyjnym sposobem wytwarzania energii elektrycznej do celów grzewczych wydaje się w ich ocenie wykorzystanie energii wiatru. Dotyczy to szczególnie terenów górskich położonych (powyżej 600 m n. p. m.), gdzie późną jesienią, zimą oraz wiosną wietrzne dni zdarzają się bardzo często. Podobnie jak hydroelektrownia, również elektrownia wiatrowa mogłaby bezpośrednio zasilać domową instalację grzewczą w czasie jej intensywnej pracy w sezonie grzewczym. - Najmniej efektywnym źródłem energii elektrycznej do celów grzewczych jest fotowoltaika, która nie pracuje w nocy, a jej wydajność w okresie grzewczym jest minimalna lub zerowa (szczególnie na terenach górskich w czasie zalegania pokrywy śnieżnej). Warto podkreślić, że na terenie Powiatu Suskiego tego typu instalacji jest bardzo dużo. Produkowana przez nie energia elektryczna magazynowana jest w systemie energetycznym kraju – zauważają zawojscy radni.

Sygnatariusze postulatów dodają również, że smog jest zjawiskiem lokalnym. Problemy z nim związane powinny być zatem rozwiązywane lokalnie. Trudno dopasować jest te same przepisy do okolic rynku dużego miasta i przysiółku zatopionego w górskim lesie.

Stąd wniosek o wzmocnienie roli gminnych Programów Ochrony Powietrza. Obecnie najczęściej powielają one zapisy POP dla Małopolski i nic nie wnoszą do porządku prawnego. Proponują uogólnić zapisy POP dla Małopolski w taki sposób, żeby organy stanowiące powiatów, gmin i miast miały możliwość dopasowania przepisów dotyczących ochrony powietrza do specyfiki terenów, którymi administrują.  - Wszystkie gminy i miasta, które sprzeciwiają się zmianom w POP dla Małopolski oraz  w uchwale antysmogowej dla Województwa Małopolskiego mogą zawrzeć bardziej restrykcyjne przepisy w POP dla swoich jednostek samorządu terytorialnego – przekonują.