Odsłonięcie pamiątkowej tablicy majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”

We wtorek 30 czerwca odsłonięta została w Osielcu tablica upamiętniająca aresztowanie majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. Wydarzenie zorganizowało Stowarzyszenie ERUDIO w 67 rocznicę aresztowania. W spotkaniu udział wzięli mieszkańcy Osielca i okolic, p. Tadeusz Pytlik ps. „Bem”, Zbigniew Kuraś (syn Józefa Kurasia ps. „Ogień”), a także Grupy Rekonstrukcji Historycznych: „Żandarmeria”, Beskidy, Błyskawica.

Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” (ur. 12 III 1910 r. w Stryju), był absolwentem szkoły podchorążych kawalerii w Grudziądzu. Od początku niemieckiej okupacji był uczestnikiem konspiracji niepodległościowej, członkiem Związku Walki Zbrojnej, jednym z organizatorów ruchu oporu na Wileńszczyźnie. W 1943 r. objął dowództwo pierwszego polskiego oddziału partyzanckiego na Wileńszczyźnie, który przekształcił się w 5. Wileńską Brygadę Armii Krajowej.

„Łupaszka” uniknął tragicznego losu większości żołnierzy wileńskiej AK podstępnie rozbrojonych i uwięzionych przez Sowietów po operacji „Ostra Brama”. Mimo ogromnej dysproporcji sił szwadrony „Łupaszki” rozwinęły szeroko zakrojoną działalność, tocząc walki z komunistycznymi siłami bezpieczeństwa na terenie Podlasia, Białostocczyzny, Warmii, Mazur, Pomorza Gdańskiego i Pomorza Zachodniego. Oddziały utworzone przez majora Szendzielarza przeprowadziły w latach 1945–1952 około 450 akcji zbrojnych. W jednostkach panowała wzorowa dyscyplina. Zwalczały one nie tylko komunistyczny aparat bezpieczeństwa, ale także chroniły ludność przed pospolitymi bandytami. Przeciwko partyzantom majora „Łupaszki” zmobilizowano duże siły NKWD, UB, KBW i MO. Mimo licznych obław major przez szereg lat pozostawał nieuchwytny. Aresztowany został dopiero 30 czerwca 1948 r. (wraz z Lidią Lwow „Lalą”) w Osielcu, a następnie 2 XI 1950 r. skazany na osiemnastokrotną karę śmierci. W śledztwie zachował godną postawę biorąc na siebie pełną odpowiedzialność za działania podlegających mu oddziałów. O łaskę nie poprosił. Wieczorem 8 II 1951 r. został stracony w więzieniu mokotowskim. Miejsce pochówku przez długie lata nie było znane. Wiosną 2013 r. badacze IPN odkryli i zabezpieczyli jego szczątki podczas prac ekshumacyjnych na terenie tzw. kwatery na Łączce na warszawskich Powązkach.

Major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” stał się symbolem niezłomnej walki o Niepodległą Polskę, jaką toczyli Żołnierze Wyklęci (zwani też Niezłomnymi). Ich żołnierski szlak kończyła z reguły śmierć w nierównej walce z komunistycznymi siłami bezpieczeństwa bądź ubecki strzał w tył głowy. Za swoją walkę lub działalność zapłacili wysoką cenę. Mieli być wymazani ze świadomości narodowej i historii Polski. Byli opluwani kłamstwami i pomówieniami o zbrodnie, których nie popełnili. Przez długie lata nazywano ich bandytami i zdrajcami.

KJ