Lawinowo rośnie liczba zwolnień lekarskich

Stres i wypalenie zawodowe jest coraz większym problemem w Polsce. Polacy chorują z przepracowania i przemęczenia psychicznego - alarmujące dane ZUS.

W ostatnich latach, a szczególnie w 2024 roku, zauważalny jest gwałtowny wzrost liczby zwolnień lekarskich związanych ze zdrowiem psychicznym pracowników. Jak wynika z najnowszych danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, coraz więcej osób trafia na L4 z powodu silnego stresu, zaburzeń lękowych, depresji, a także z powodu wypalenia zawodowego.

Tylko w 2024 roku wystawiono w Polsce ponad 1,6 miliona zwolnień lekarskich z tytułu zaburzeń psychicznych i zachowania, co przełożyło się na 30,3 miliona dni absencji chorobowej. To niemal 14 procentowy wzrost w porównaniu do roku poprzedniego. Co ważne, te dane obejmują tylko formalnie zgłoszone przypadki - realna skala problemu może być znacznie większa.

Choć wypalenie zawodowe nie jest jeszcze formalnie uznane w Polsce za jednostkę chorobową umożliwiającą automatyczne wystawienie zwolnienia lekarskiego, coraz więcej lekarzy diagnozuje to zjawisko jako powiązane z depresją czy zaburzeniami adaptacyjnymi - co pozwala na wystawienie L4.

Według ekspertów ZUS, najczęściej diagnozowane przypadłości to zaburzenia lękowe, reakcje na ciężki stres, zaburzenia depresyjne oraz zaburzenia adaptacyjne. Szczególnie niepokojący jest wzrost tych przypadków wśród osób młodych i aktywnych zawodowo - często przed 40. rokiem życia.

Choć Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała wypalenie zawodowe za zjawisko wpływające na zdrowie pracowników i uwzględniła je w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11), w Polsce wypalenie zawodowe wciąż nie jest bezpośrednią podstawą do zwolnienia lekarskiego. Lekarze mogą jednak wystawić L4 na podstawie diagnozy zaburzeń psychicznych, jeśli objawy są jednoznaczne i wpływają na codzienne funkcjonowanie.

Choć szczegółowe dane z regionu nie zostały jeszcze opublikowane, także w powiecie suskim i w województwie małopolskim pracownicy coraz częściej korzystają z pomocy psychologicznej. Coraz więcej firm wprowadza wewnętrzne procedury przeciwdziałania wypaleniu, programy wsparcia psychicznego i elastyczne formy pracy. Jednak wiele przedsiębiorstw wciąż nie dostrzega wagi problemu.

– To nie tylko problem zdrowotny, ale i społeczny. Wypalenie zawodowe wpływa na relacje, życie rodzinne, motywację do działania. A długotrwałe lekceważenie objawów może prowadzić do ciężkiej depresji czy nawet prób samobójczych – podkreślają psycholodzy pracy.

Eksperci wskazują, że potrzebne są zmiany zarówno na poziomie organizacyjnym, jak i indywidualnym. Pracodawcy powinni inwestować w profilaktykę - organizować warsztaty antystresowe, umożliwiać korzystanie z pomocy psychologa, dbać o klarowną komunikację i ograniczać niepotrzebną presję. Z kolei pracownicy powinni nauczyć się rozpoznawać symptomy wypalenia i szukać pomocy, zanim sytuacja stanie się krytyczna.

Jak podkreśla ZUS, zjawisko masowych zwolnień z powodu stresu i wypalenia zawodowego generuje również realne koszty dla gospodarki: mniejsza produktywność, dłuższe absencje, wyższe koszty leczenia i utrata kadr.

Wszystko to pokazuje, że zdrowie psychiczne musi być traktowane równie poważnie jak zdrowie fizyczne – i to nie tylko w gabinetach lekarskich, ale przede wszystkim w miejscu pracy.