616 lat temu rozegrała się bitwa pod Grunwaldem. Jedno z największych starć średniowiecznej Europy

15 lipca 1410 roku pod Grunwaldem doszło do jednej z największych bitew w historii średniowiecznej Europy. Połączone wojska Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, dowodzone przez króla Władysława Jagiełłę oraz wielkiego księcia Witolda, pokonały armię Zakonu Krzyżackiego.

Konflikt z Krzyżakami narastał przez wiele lat. Zakon, sprowadzony do Polski w 1226 roku przez Konrada Mazowieckiego, z czasem stał się poważnym zagrożeniem dla państwa polskiego. W latach 1308–1309 Krzyżacy opanowali Pomorze Gdańskie, co doprowadziło do kolejnych sporów i wojen.

Sytuację zmieniła zawarta w 1385 roku unia polsko-litewska. Przyjęcie chrztu przez Litwę pozbawiło Zakon głównego uzasadnienia dla prowadzonych wypraw zbrojnych. Bezpośrednim pretekstem do kolejnej wojny stało się powstanie na Żmudzi oraz oskarżenia Polski i Litwy o wspieranie powstańców.

Przygotowania do decydującego starcia

Wojna z Zakonem rozpoczęła się w 1409 roku, jednak działania przerwał rozejm obowiązujący do 24 czerwca 1410 roku. Obie strony wykorzystały ten czas na przygotowania.

Podczas narady w Brześciu nad Bugiem Władysław Jagiełło i Witold zdecydowali o połączeniu sił oraz przeniesieniu działań wojennych na terytorium przeciwnika. Plan zakładał przejęcie inicjatywy, doprowadzenie do walnej bitwy i zachowanie przygotowań w tajemnicy.

30 czerwca 1410 roku wojska polskie oraz litewsko-ruskie skoncentrowały się w Czerwińsku nad Wisłą. Polacy przeprawili się przez rzekę po moście pontonowym, który stanowił wówczas nowatorskie rozwiązanie. Następnie sprzymierzone oddziały ruszyły w kierunku stolicy Zakonu.

Dwie potężne armie stanęły naprzeciw siebie

Do spotkania wojsk doszło 15 lipca w rejonie wsi Grunwald, Łodwigowo i Stębark. Siły polsko-litewsko-ruskie zostały podzielone na 90 chorągwi jazdy – 50 należało do Korony, a 40 do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Na lewym skrzydle stanęły chorągwie polskie, natomiast na prawym oddziały litewsko-ruskie oraz tatarskie.

Bitwę rozpoczęło uderzenie lekkich chorągwi litewsko-ruskich. Następnie do walki ruszyły główne siły. Ciężkie rycerstwo polskie zaatakowało prawe skrzydło armii krzyżackiej, a oddziały litewsko-ruskie jej lewe skrzydło.

W czasie starcia Litwini, nie wytrzymując naporu ciężkozbrojnej jazdy krzyżackiej, wycofali się z pola walki. Na swoich pozycjach pozostały między innymi chorągwie smoleńskie. Bitwa miała dramatyczny przebieg, a przewaga wielokrotnie przechodziła z jednej strony na drugą.

Jagiełło przesądził o zwycięstwie

Późnym popołudniem Krzyżacy skierowali do walki swój ostatni odwód – 16 chorągwi dowodzonych przez wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena. Manewr został jednak w porę zauważony przez Władysława Jagiełłę.

Polskie rycerstwo przegrupowało się i powstrzymało krzyżackie uderzenie. Król, który dowodził ze wzgórza i obserwował sytuację na polu bitwy, wprowadził do walki własne oddziały odwodowe. Do starcia powróciły również rozproszone wcześniej lekkie chorągwie litewskie. Ich działania ostatecznie przesądziły o zwycięstwie wojsk sprzymierzonych.

W bitwie zginął wielki mistrz Ulrich von Jungingen oraz niemal cała starszyzna Zakonu. Klęska pod Grunwaldem zakończyła okres największej potęgi Krzyżaków. Choć zwycięstwo nie zostało w pełni wykorzystane w kolejnych działaniach wojennych, miało ogromne znaczenie militarne, polityczne i symboliczne.

Wiktoria grunwaldzka do dziś pozostaje jednym z najważniejszych zwycięstw w historii Polski.

Źródło: opracowanie ppłk. Ryszarda Najczuka