Zakres dorobku małżeńskiego – co wchodzi do majątku wspólnego?

Z chwilą zawarcia małżeństwa, między małżonkami powstaje z mocy ustawy wspólność majątkowa, która obejmuje przedmioty nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Polskie prawo precyzyjnie definiuje składniki dorobku małżeńskiego, oddzielając je od majątku osobistego każdego z partnerów.

Najważniejszym składnikiem majątku wspólnego jest wynagrodzenie pobierane za pracę przez każdego z małżonków. Nie ma przy tym znaczenia, czy jeden z partnerów zarabia znacznie więcej od drugiego, ponieważ wszystkie środki wpływające na konto z tytułu umowy o pracę czy kontraktów zasilają wspólny budżet. Przepis ten dotyczy również dochodów uzyskiwanych z innej działalności zarobkowej, takiej jak prowadzenie własnej firmy czy wykonywanie zleceń na podstawie umów cywilnoprawnych.

Warto zaznaczyć, że do majątku wspólnego wliczają się także kwoty zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków. Oznacza to, że oszczędności emerytalne budowane w trakcie trwania wspólnoty podlegają podziałowi w taki sam sposób, jak gotówka zgromadzona na standardowym koncie bankowym.

Do majątku wspólnego należą wszelkie pożytki naturalne i cywilne, które przynosi zarówno majątek wspólny, jak i majątki osobiste męża lub żony. Jeśli jeden z małżonków posiadał mieszkanie przed ślubem i po zawarciu związku decyduje się je wynająć, to czynsz płacony przez lokatorów staje się częścią wspólnych funduszy. Zasada ta dotyczy wszystkich zysków generowanych przez przedmioty należące wyłącznie do jednej osoby, co często bywa zaskoczeniem podczas spraw o podział majątku.

Oprócz czynszów z nieruchomości do tej kategorii zalicza się także:

•  odsetki od lokat bankowych i obligacji, nawet jeśli kapitał pochodzi z darowizny dla jednego małżonka,
•  dywidendy z akcji nabytych przed ślubem,
• dochody z gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,
•  zyski z praw autorskich i pokrewnych w zakresie wypłaconych honorariów.

Należy pamiętać, że sam przedmiot (np. mieszkanie otrzymane w spadku) pozostaje własnością osobistą, ale „owoce”, które on przynosi w czasie trwania wspólności, są już wspólne. Taka konstrukcja prawna ma na celu zapewnienie równego poziomu życia obojgu partnerom, niezależnie od ich stanu posiadania sprzed ślubu.

W skład majątku wspólnego wchodzą również urządzenia domowe służące do użytku obojga małżonków, nawet jeśli zostały nabyte przez dziedziczenie lub darowiznę, chyba że darczyńca postanowił inaczej. Meble, sprzęt RTV czy AGD zakupione w trakcie małżeństwa stają się wspólne, nawet jeśli widnieją na fakturze wystawionej tylko na jedno nazwisko. Kluczowym aspektem jest przeznaczenie tych rzeczy – mają one służyć wspólnemu gospodarstwu domowemu i zaspokajać potrzeby rodziny.

Istotną kwestią jest również zasada surogacji, która oznacza, że przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego co do zasady pozostają osobiste. Jeśli jednak małżonek do zakupu nowej nieruchomości dołoży środki pochodzące z bieżącego wynagrodzenia, sytuacja prawna obiektu może stać się skomplikowana. Precyzyjne dokumentowanie przepływów pieniężnych jest niezbędne, aby w przyszłości móc wykazać, jaka część danego przedmiotu faktycznie należy do dorobku małżeńskiego, a jaka stanowi nakład z majątku odrębnego.

Profesjonalną pomoc prawną w zakresie spraw o podział majątku wspólnego, ustalenie nierównych udziałów oraz rozliczanie nakładów z majątku osobistego zapewnia Magdalena Grześkowiak – adwokat z Warszawy.