Uroczystości Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych z hołdem dla Jana Sałapatka

Stowarzyszenie Niezłomni Zorza zorganizowało obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, które miały szczególne znaczenie dla mieszkańców i osób pragnących uczcić pamięć bohaterów walki o wolną Polskę. W tym roku, uroczystości te zawierały wyjątkowy element – poświęcenie pomnika oraz odczytanie apelu pamięci na cześć Jana Sałapatka „Orła”, lokalnego bohatera, który walczył w szeregach konspiracji antykomunistycznej.

Jan Sałapatek, urodzony 2 maja 1923 roku w Jachówce, był postacią niezwykłą – od 1943 roku działał w konspiracji, a wiosną 1946 roku wstąpił do oddziału partyzanckiego Grupy Operacyjnej AK „Błyskawica”. Pod pseudonimem „Orzeł” pełnił kluczowe role w zaopatrzeniu, jako przewodnik oraz łącznik, dzięki swojej niezrównanej znajomości terenu. Uczestniczył w wielu akcjach zbrojnych przeciwko komunistycznej władzy, stając się legendą „beskidzkiego Janosika”, który nie tylko wymykał się obławom, ale również wspierał najuboższych.

Po mszy świętej w kościele parafialnym, uczestnicy uroczystości przemaszerowali na cmentarz, gdzie miało miejsce uroczyste poświęcenie pomnika Jana Sałapatka. Odczytany apel pamięci był momentem głębokiej refleksji nad życiem i działalnością „Orła”, a także nad ofiarą, jaką poniosła wielu bohaterów w walce o niepodległość Polski.

Jan Sałapatek „Orzeł” został ujęty i brutalnie pobity przez agenta UB, co ostatecznie doprowadziło do jego śmierci w 1955 roku. Jego szczątki, zagrzebane w tajemnicy na cmentarzu Rakowickim w Krakowie, odnaleziono dzięki pracą IPN we wrześniu 2021 roku.

Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Jachówce, z hołdem dla Jana Sałapatka, były przypomnieniem o niezłomnej walce o wolność i niepodległość Polski, a także o wartościach, które powinny być pielęgnowane przez wszystkie pokolenia. Wydarzenie to stanowiło okazję do oddania hołdu nie tylko „Orłowi”, ale wszystkim żołnierzom wyklętym, którzy zasłużyli na pamięć i szacunek.

APEL PAMIĘCI z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, odczytany na cmentarzu w Jachówce w dniu 2 marca 2024 roku.

BOHATEROWIE WALK O NIEPODLEGŁOŚĆ I GRANICE RZECZYPOSPOLITEJ!

MIESZKAŃCY MAŁOPOLSKI!

ŻOŁNIERZE WOJSKA POLSKIEGO!

RODACY!
 

Przybyliśmy dzisiaj tu – przed grób Jana Sałapatka „Orła”, bojownika niepodległości, który na naszej ziemi najdłużej kontynuował zbrojny opór przeciwko okupantom – aby z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych oddać hołd wszystkim tym, którzy w godzinie próby stanęli do walki o wolność i niepodległość naszej Ojczyzny – Rzeczypospolitej Polskiej, własną krwią pieczętując prawo Polaków do suwerenności. Stajemy zespoleni uczuciem głębokiej czci i wdzięczności dla wszystkich, którzy dla Polski złożyli dar najcenniejszy.

Przywołujemy czyny zbrojne rycerstwa polskiego, Konfederatów Barskich, obrońców Rzeczypospolitej spod Dubienki i Zieleniec, którzy
w walce z wrogami wolności wytyczali i bronili granice Rzeczypospolitej. Wspominamy insurgentów generała Tadeusza Kościuszki i legionistów generała Jana Henryka Dąbrowskiego oraz żołnierzy Armii Księstwa Warszawskiego dowodzonej przez marszałka księcia Józefa Poniatowskiego.

Wspominamy tych, którzy w latach 1830-1831 oraz 1863-1864 życiem i krwią świadczyli wierność Ojczyźnie i tych, którzy w 1914 roku
i latach kolejnych wyruszali, by walczyć w szeregach Legionów Polskich. Pamiętamy żołnierzy Korpusów Wschodnich, 5 Dywizji Syberyjskiej, Błękitnej Armii generała Józefa Hallera. Przywołujemy Peowiaków, Lwowskie Orlęta, Powstańców Śląskich oraz Wielkopolskich.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Was wszystkich wzywam! Synowie i Córki Narodu Polskiego, uczestnicy walk o odzyskanie Niepodległości i granice Polski Odrodzonej w 1918 i 1919 roku, bohaterscy obrońcy Polski i Europy przed bolszewicką nawałą w roku 1920.

Wzywam mieszkańców naszego regionu, którzy jako żołnierze 12 Pułku Piechoty Ziemi Wadowickiej i innych formacji
Wojska Polskiego bronili wolności i granic Odrodzonej Rzeczypospolitej. Ofiarą swojego życia daliście dowód światu, że Polska na wolność zasługuje, a Polacy chcą i mogą wybić się na niepodległość.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Stańcie wśród nas! Nieugięci bohaterowie walk z września
i października 1939 roku, którzy stawiliście czoła agresji niemieckiej, sowieckiej i słowackiej.

Wzywam żołnierzy 12 Pułku Piechoty, którzy nie szczędząc sił, własnej krwi oraz życia, stanęli do walki w obronie ukochanej Ojczyzny.

Wołam tych, którzy złożyli życie i stracili zdrowie w miejscach kaźni, obozach jenieckich, koncentracyjnych, lagrach i łagrach, cierpieniem świadcząc o wierności idei Niepodległej Rzeczypospolitej.

Was wzywam! Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych, Rodacy walczący
na wszystkich frontach II wojny światowej, świadczący o prawie Polski do niepodległości i niezłomnej woli walki Polaków „Za wolność Waszą
i naszą”.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Wołam twórców Polskiego Państwa Podziemnego, żołnierzy struktur oraz formacji wojskowych scalonych pod sztandarami Armii Krajowej
i wiernych władzom Rzeczypospolitej. Wołam kurierów, łączniczki, sanitariuszki Polskiego Państwa Podziemnego, nauczycieli tajnej oświaty
i wszystkich tych, których trud i ofiara zapewniały trwanie oporu przeciwko niemieckim i komunistycznym okupantom oraz budowanie polskiej świadomości narodowej.

Was wzywam! Żołnierze 12 Pułku Piechoty Armii Krajowej i wszyscy żołnierze akcji „Burza”, których tragicznym udziałem zamiast radości zwycięstwa była gorycz koniecznej demonstracji woli wolności Polski wobec zdradzieckiego sojusznika naszych sojuszników, pragnącego ponownie zniewolić naszą Ojczyznę.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Was wołam! Żołnierze Niezłomni, a przez wrogów wyklęci. Bohaterowie, którzy nie chcieliście złożyć broni, gdy zamiast prawdziwej wolności fałszywi sojusznicy przynieśli Polsce kolejną niewolę.

Stańcie z nami! Żołnierze Narodowego Zjednoczenia Wojskowego
i Armii Polskiej w Kraju, Narodowych Sił Zbrojnych i Ruchu Oporu Armii Krajowej, Podhalańskiej Grupy Operacyjnej Podziemnego Wojska Polskiego imienia Józefa Piłsudskiego oraz wszystkich grup konspiracji antykomunistycznej, którzy postanowili trwać w oporze w imię wierności suwerennej Rzeczypospolitej.

Wołam niezłomnych dowódców struktur, oddziałów i grup Wojska Polskiego:

• podporucznika Henryka Zajdę „Groma”, zmarłego 24 maja 1946 r.
  w Krakowie z ran odniesionych w walce z bezpieką;
• podporucznika Mieczysława Sobolewskiego „Pruta”, poległego
  6 czerwca 1946 r. w Makowie Podhalańskim w walce z oddziałem KBW;
• majora Władysława Kęska „Mieczysława”-„Igniewicza”, zmarłego śmiercią samobójczą 28 czerwca 1946 r. w osaczeniu bezpieki
  w Wadowicach;
• podporucznika Józefa Dudę „Dara”, poległego w walce z bezpieką 4 lipca 1946 r. w Budzowie;
• porucznika Stanisława Marka „Orlicza”, poległego 12 lipca 1946 r.
  w walce z komunistyczną obławą na Sulowej Cyrhli;
• sierżanta Michała Dudonia „Wichra”, zastrzelonego w sierpniu 1946 r. w wyniku prowokacji bezpieki;
• porucznika Stanisława Papierza „Sępa”, poległego 19 października
  1946 r. pod Makowską Górą w walce z obławą KBW;
• kapitana Mieczysława Wądolnego „Mściciela”-„Granita”, poległego śmiercią samobójczą 14 stycznia 1947 r. w Łękawicy w obławie komunistycznej bezpieki;
• podporucznika Franciszka Łuczaka „Wróbla”, zastrzelonego 11 lutego 1947 r. w wyniku prowokacji bezpieki;
• majora Józefa Kurasia „Ognia”, zmarłego 22 lutego 1947 r. w Nowym Targu w wyniku ciężkiego zranienia podczas próby ujęcia przez bezpiekę;
• kapitana Feliksa Kwarciaka „Staszka”-„Siwego”, zamordowanego skrytobójczo 18 czerwca 1947 r. w Wadowicach przez funkcjonariuszy bezpieki;
• Stanisława Salę „Szmita”, zgładzonego z wyroku komunistycznego sądu w Krakowie 24 czerwca 1949 r.;
• sierżanta Mieczysława Spułę „Felusia” i plutonowego Kazimierza Kudłacika „Zenita”, skrytobójczo zamordowanych 18 czerwca 1949 r.
  w Wysokiej przez agenta bezpieki;
• majora Jana Kęska „Zygmunta”, zgładzonego z wyroku komunistycznego sądu 1 kwietnia 1952 r. w katowickim więzieniu;
• podporucznika Augustyna Kanię „Bezpryma”-„Witulskiego”, zgładzonego z wyroku komunistycznego sądu 9 lutego 1954 r.
  w więzieniu mokotowskim w Warszawie.

Wołam:

• Franciszka Dudonia „Dęba”, zmarłego z ran zadanych przez bezpiekę
  22 czerwca 1946 r. w Budzowie,
• Jana Pakułę „Sokoła” i Władysława Raciaka „Grzybka”, zastrzelonych przez komunistycznych funkcjonariuszy 4 maja 1949 r. w Stroniu

oraz wszystkich Was – Niezłomni Żołnierze podziemia niepodległościowego, spoczywający na cmentarzach Gminy Budzów.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Wzywam zamordowanych w Zawoi 22 października 1950 roku żołnierzy Narodowej Organizacji Bojowej: Józefa Moslera „Giganta”, Stefana Pacygę i Kazimierza Stolarza, oraz zastępcę dowódcy NOB Augustyna Dolinę „Leszka” zastrzelonego w komunistycznej obławie pomiędzy Białką i Skawicą 5 grudnia 1950 roku.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Wzywam do apelu twórcę i dowódcę Narodowej Organizacji Bojowej Romana Jochemczyka „Zbyszka” oraz jego zastępcę na Ziemi Wadowickiej Józefa Zajdę „Ojca”-„Starego”.

Wołam: Jadwigę Teuerle „Ewę”, Jana Dyrcza, Józefa Dyrcza, Henryka Kaszycę „Dżonsona”, Jana Lenika, Jana Marka, Henryka Moslera „Branda”, Hermana Moslera, Stanisława Pacygę, Stanisława Pająka, Stefanię Pająk, Stanisława Pęczka, Alfreda Zawiślaka „Edipola” oraz wszystkich zaangażowanych w działalność Narodowej Organizacji Bojowej na Śląsku.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!
 

Wołam żołnierzy ostatniego oddziału zbrojnego na naszej ziemi – Grupy Operacyjnej Armii Krajowej „Zorza”:

• kaprala Józefa Najdka „Orlika”, zamordowanego 30 września 1946 r.
  z wyroku komunistycznego sądu w Krakowie;
• Władysława Lipkę „Pikolo”, doprowadzonego do śmierci
  w komunistycznym więzieniu 16 stycznia 1949 r.;
• podporucznika Mieczysława Zarębę „Czarnego”, ciężko rannego
  6 grudnia 1949 r. w walce z obławą bezpieki w Zachełmnej i dobitego przez komunistycznego zbrodniarza;
• Romualda Kozinę poległego 5 czerwca 1951 r. w walce z bezpieką;
• Stanisława Kaczora i Jana Kurdasa, poległych w walce z bezpieką
  22 sierpnia 1951 r. w Balicach;
• Konstantego Prymulę „Górala”, zastrzelonego 30 maja 1952 r. w obławie bezpieki w Budzowie;
• Władysława Drożdża „Gołębia” i Andrzeja Gielatę „Kmicica”, którzy do końca trwali przy dowódcy Grupy Operacyjnej Armii Krajowej „Zorza”, płacąc za to wolnością i zdrowiem utraconymi w komunistycznych więzieniach.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Ciebie wzywam! Podporuczniku Janie Sałapatku „Orle”, bohaterski żołnierzu Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej, niezłomny dowódco Grupy Operacyjnej Armii Krajowej „Zorza”, zmarły 29 stycznia 1955 r.
w wyniku ciężkich obrażeń odniesionych w zasadzce zbrodniarzy
z bezpieki. Po wielu latach Twoje doczesne szczątki powróciły do rodzinnej Jachówki z miejsca ukrycia przez komunistycznych zbrodniarzy, aby spocząć w rodzinnej ziemi i przypominać rodakom o obowiązku wierności Suwerennej Rzeczypospolitej.

STAŃ DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Wzywam do apelu wszystkich tych, którzy udzielali pomocy i wsparcia Żołnierzom Niezłomnym, a których nazwiska często pozostają nieznane. Dzięki ich postawie, zaangażowaniu oraz wierności prawom Rzeczypospolitej możliwe było trwanie oporu przeciw okupantom.

STAŃCIE DO APELU!

CHWAŁA BOHATEROM!

Wołam wszystkich patriotów – żołnierzy, funkcjonariuszy, urzędników, duchownych, obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, którzy swoją służbą i pracą utrwalali wolność, suwerenność i niepodległość naszej Ojczyzny, a wypełniając patriotyczny obowiązek, odeszli na wieczną wartę.

Przywołuję do nas Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Zwierzchnika Sił Zbrojnych Lecha Kaczyńskiego wraz z Małżonką Marią Kaczyńską oraz ostatniego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego i wszystkich uczestników delegacji państwowej, którzy zginęli 10 kwietnia 2010 roku pod Smoleńskiem,
w drodze na obchody rocznicy Zbrodni Katyńskiej. Byliście kontynuatorami wiernej służby dla suwerennej Rzeczypospolitej
i oddaliście życie wypełniając patriotyczny obowiązek. Pamięć o Waszej służbie dla Ojczyzny i tragicznej śmierci pozostanie na zawsze w sercach rodaków!

STAŃCIE DO APELU!

CZEŚĆ ICH PAMIĘCI!

Do Was zwracam się potomni! Nie zapomnijcie bohaterskich rodaków, którzy do końca pozostali wierni wolnej i niepodległej Polsce. Kultywujcie pamięć o bohaterach czasów minionych, bowiem dzięki nim nasza Ojczyzna powstała, by żyć i dziś Polska jest wolna, niepodległa
i suwerenna, zajmując godne miejsce pośród państw Europy i świata.

Niech ich postacie i bohaterskie czyny utrwalone w historii i tradycji polskiego oręża będą dla nas współczesnych i kolejnych pokoleń Polaków przykładem patriotyzmu, wierności żołnierskiej przysiędze i Ojczyźnie, oraz gotowości służenia jej w potrzebie.

CHWAŁA BOHATEROM!

CZEŚĆ ICH PAMIĘCI!