PODBABIOGÓRZE ZNANE I NIEZNANE – Juszczyńskie Polany

Między głównym grzbietem Pasma Polic (szczyty: Soska i Naroże), a dwiema rozłożystymi górami (Jawor, Góra Burdelowa) usytuowane są malownicze osiedla Polan Juszczyńskich, m.in.: Młynarczyki, Kaczmarczyki, Michałki, Snozy, Jędrzejowa, Uczniowa, Huta, Zimna Woda, Frydle i Stróżowa. Prowadzi do nich droga powiatowa nr 1691 Juszczyn – Warty – Skawica, która poprowadzona została wzdłuż potoku Cadyńka. Na Juszczyńskie Polany można dotrzeć także szlakami turystycznymi: żółtym (Juszczyn PKP – Przełęcz Kucałowa), niebieskim (Kojszówka – Drobny Wierch – Wysoka) oraz Głównym Szlakiem Beskidzkim, który częściowo przebiega wzdłuż południowej granicy gminy Maków Podhalański. Takie położenie sprawia, że Juszczyńskie Polany należą do najpiękniejszych zakątków Podbabiogórza. 

Charakter górskich osiedli zdradza przeszłość całej miejscowości. Historia Juszczyna sięga początków XV wieku i związana jest z akcją kolonizacyjną w Beskidach prowadzoną przez kolejnych królów polskich. Wówczas Juszczyn był w większości wsią pasterską o czym świadczą rozrzucone na górskich stokach przysiółki. Ciekawostką jest przemysłowy epizod z przeszłości Juszczyńskich Polan. Pod koniec XVI wieku starostowie lanckorońscy rozpoczęli poszukiwania złóż miedzi i żelaza z myślą o budowie hut. Do dzisiaj we wschodniej części obszaru źródliskowego potoku Cadyńka zachowały się ślady eksploatacji terenu pod funkcjonujące tutaj huty szkła. Znajdowały się one na tzw. roli Jędrzejowej, która obecnie nosi nazwę Huta (Hucisko). Można tam znaleźć wiele odpadków szklanych oraz cegły z których budowano piece. Najstarsza wzmianka pochodzi z 1694 r., kiedy to na roli Huta gospodarzyły dwie rodziny: Macherków i Żmijowskich. Niestety nie zachowały się żadne źródła na temat organizacji i charakteru produkcji. Pewne jest, że juszczyńscy hutnicy zostali sprowadzeni przez władze starościńskie z Żywiecczyzny. Natomiast produkcja prawdopodobnie ograniczała się do naczyń szklanych i „gomułek okiennych” wyrabianych na potrzeby najbliższej okolicy. Ostatnie wzmianki na temat hut pochodzą z XVIII wieku, a ich historia kończy się wraz z I rozbiorem Rzeczpospolitej. W kolejnych stuleciach Juszczyńskie Polany przechodzą stopniową metamorfozę. Krajobraz pasterski stopniowo przekształca się w rolniczy. Ważnym źródłem utrzymania ludności pozostaje także gospodarka leśna. Wiek XX przynosi nowe możliwości zarobku, a są nimi turystyka i rekreacja. Było to możliwe dzięki rozwojowi motoryzacji oraz wytyczeniu szlaków turystycznych. W latach 80-tych powstał nawet wyciąg orczykowy klubu „Naroże” Juszczyn. Znajdował się na północnym stoku góry Naroże (1063 m.n.p.m.), posiadał stok narciarski zniwelowany o długości 650 m i szerokości 120 m, przystosowany do rozgrywania zawodów sportowych. Trasa zjazdowa wzdłuż wyciągu była średnio trudna, a miejscami trudna. Wyciąg nie zachował się do czasów współczesnych, został zlikwidowany pod koniec XX wieku.

Obecnie Juszczyńskie Polany przyciągają turystów górskim krajobrazem, czystymi wodami potoków i strumieni oraz rozległymi kompleksami leśnymi. Dzięki tym walorom powstał tutaj Hotel Klaudia***. Należy do największych obiektów hotelarskich w gminie oraz odznacza się wysokim poziomem obsługi gości. Znajduje się w dawnym budynku szkoły podstawowej, który został zaadoptowany do świadczenia usług noclegowych, rekreacyjnych, rehabilitacyjnych i gastronomicznych. W sąsiedztwie hotelu znajduje się remiza strażacka OSP Juszczyn Polany. Nieco dalej w centralnej części Juszczyńskich Polan na osiedlu Kaczmarczyki położona jest drewniana kaplica pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy, zwieńczona niewielką wieżyczką. Jest to kaplica filialna parafii w Juszczynie. Została wzniesiona między 1947, a 1948 r. w miejscu nieistniejącej, drewnianej dzwonnicy. W środku znajduje się ołtarz z kopią obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy oraz figurą św. Huberta. Z prawej strony wisi obraz „Jezu Ufam Tobie”, a z lewej obraz Najświętszego Serca Pana Jezusa. Na tym samym osiedlu, co kaplica można odwiedzić stajnię Borys. To niewielka stadnina koni, należąca do Hotelu Klaudia. Oferuje naukę jazdy konnej, spacery dla najmłodszych oraz konne górskie rajdy po szlakach Beskidu Żywieckiego i Makowskiego. Nieco dalej na pograniczu ze Skawicą leżą ciekawe pod kątem florystycznym łąki. W okresie przedwiosennym można nach podziwiać kwitnące krokusy, które należą do rzadkości w tych stronach Beskidów.

BIBLIOGRAFIA:

Fogiel S., Janicka-Krzywda U., Krzywda. P,, Wiśniewski W., Beskid Żywiecki, 2012;

Leśniakiewicz M., Babia Góra i okolice. Przewodnik po obszarze Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich, Sucha Beskidzka 2015;

Matuszczyk A., Maków Podhalański i okolice. Monografia turystyczno-krajoznawcza, 1988;

Kronika, 1985 r., nr 2

FOTOGRAFIE:

Fot.1. Krajobraz Juszczyńskich Polan

Fot.2. Pasmo Polic – widok w stronę Skawicy (Sucha Góra)

Fot.3. Kaplica pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy

Fot.4. Kwitnące krokusy na Juszczyńskich Polanach

Fot.5. Jeden z zabytkowych domów

Fot.6. Remiza strażacka

Fot.7. Hotel Klaudia***

Fot.8. Stajnia Borys