PODBABIOGÓRZE ZNANE I NIEZNANE – Konfederacja barska

    Podbabiogórze mimo swojego przygranicznego położenia w czasach I Rzeczpospolitej nie stanowiło terenu działań wojennych. Wyjątek stanowił okres potopu szwedzkiego (poł. XVIII wieku), który przyniósł przede wszystkim wyniszczenie gospodarcze. Najeźdźcy z północy łupili podbite tereny, często paląc całe wsie. Działania wojskowe na większą skale miały miejsce stulecie później i były związane z konfederacją barską.

    Zawiązany w Barze na Podolu zryw polskiej szlachty był jednym z ostatnich w wolnej RP przed rozbiorami. Został skierowany przeciwko prorosyjskiej polityce króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, która była zgubna dla naszej Ojczyzny. Wojska konfederatów walczyły przeciwko armii rosyjskiej, a także oddziałom królewskim. Konfederacja w 1768 roku objęła Małopolskę. Główną areną zmagań była lanckorońska twierdza. Początek był pechowy dla Polaków. Najpierw przegrywają w potyczce pod Suchą, która miała miejsce 20 maja 1769 roku. Następnie zostają rozbici przez korpus majora Gendre w bitwie pod Makowem pod koniec lipca. W publikacji pt. „Kraków i ziemia krakowska wobec konfederacji barskiej” wspomniana bitwa została opisana następująco: Lubomirski* z częścią wojska, nie mogące się wyżywić w mieście. Udaje się do Lanckorony, by tam zebrać jeszcze górali, poczem zamierza się złączyć z Żukowskim i z konf. wieluńskimi, wrócić z nimi do Krakowa i z boku na Rosjan uderzyć. Obie wyprawy się nie powiodły. Za Lubomirskim ruszył pościg huzarski, wysłany przez Prozorowskiego. Ks. Marcin posuwał się tak szybko, że dopiero kpt. Gendre wpadł na ślad jego w Skawinie, 28 lipca wszedł do Lanckorony w kilkanaście godzin po wyjściu Lubomirskiego, a dogoniwszy go następnego dnia pod Makowem, wpędził w góry w pobliże granicy węgierskiej i rozbił zupełnie, wziąwszy 143 jeńców i 5 dział, przyczem 200 konfederatów poległo. Lubomirski na początku bitwy opuścił wojsko i z 6 ludźmi uszedł na Węgry. Gendre w powrotnej drodze pod Żywcem natknął się na konfederatów wieluńskich pod Mrożkowskim, śpieszących do Krakowa, którzy na wieść o klęsce makowskiej cofali się ku Białej. Konfederaci uderzyli pierwsi, ponieśli ciężki straty i zostali zmuszenie do odwrotu. Z kolei sam Lubomirski tak tłumaczył klęskę makowską: Niespodziewanym przypadkiem i nadnaturalną zajadłością na nas w rannych godzinach armja ros. przypadłszy, w daleko większej liczbie od moich ludzi mnie atakując krzykiem i bezmiłosiernym, a w narodach europejskich niepraktykowanym okrucieństwem, bezbronnych rąbaniem w taki strach ludzi pod komendą moją będących, wprawili iż w rozsypkę poszli. Nieco los odwrócił się do konfederatów 1 września, kiedy Kazimierz Pułaski rozgromił Moskali pod Lanckoroną. W kolejnych miesiącach główną areną zmagań wojennych była lanckorońska twierdza, o czym szerzej w artykule (https://sucha24.pl/artykul/podbabiogorze-znane-n1240554). Ostatecznie konfederacja zakończyła się klęską. Wrogie mocarstwa oskarżyły Polaków o anarchię i dokonały I rozbioru Rzeczpospolitej. W ten sposób Podbabiogórze już w 1772 roku zostało zajęte przez Austriaków.

    Zryw konfederatów zaktywizował szlachtę i rozbudził patriotyzm Polaków. Pokazał, że warto walczyć o niepodległość i stał się przykładem dla kolejnych pokoleń. Do dnia dzisiejszego znajdziemy wiele pamiątek po konfederatach. Najbardziej znana jest kaplica na Jasieniu. Kamienna budowla z niewielką wieżyczką znajduje się na szczycie wspomnianej góry w Suchej Beskidzkiej. Łączy w sobie elementy gotyckie i klasycystyczne. W ołtarzu znajduje się obraz Matki Bożej Częstochowskiej. Został wzniesiona około 1773 roku na cześć poległych konfederatów. Zbiorowa mogiła konfederatów, którzy zginęli w 1771 roku położona jest na suskim cmentarzu. Na rynografie umieszczone jest nazwisko poległego pod Lanckoroną księdza Kajetana Michała Sapiehy. Z kolei na szczycie Kamiennej Góry położonej między  Żarnówką, a Kojszówką znajdziemy samotną mogiłę konfederacką, o której więcej w artykule (https://sucha24.pl/artykul/podbabiogorze-znane-n972712).

                                                                                                                                                                                                                              KB

BIBLIOGRAFIA:
www.encyklopedia.pwn.pl
www.polskaniezwykla.pl
Dyląg D., Beskid Myślenicki, 2005 r.

FOTOGRAFIE:
Fot. 1. Archiwalne zdjęcie, znajdujące się na tablicy przy kaplicy na Jasieniu w ramach Miejskiego Szlaku Historycznego w Suchej
Fot. 2. W oddali szczyt Mioduszyny, na stokach której stoczono bitwę pod Makowem, zdjęcie własne