O powstaniu i nazwie wsi Sidzina - opowieść

W XIV wieku król Polski Władysław Łokietek, wędrując z orszakiem po Beskidzie Żywieckim, zatrzymał się na odpoczynek w dolinie potoku Sidzina, położonego między wzniesieniami Pasma Policy i Pasma Orawsko – Podhalańskiego. Widząc przepiękną puszczę z bogactwem dorodnego drzewostanu, krzewów, roślin, ptactwa i zwierząt, postanowił oddać te tereny we władanie swojemu synowi z nieprawego łoża – Miłoszowi.

Rozkazał podwładnym najpierw wykarczować las, a następnie zbudować zamek obronny. Gdy wszystko było już gotowe, do pałacu zjechał Miłosz z żoną Marią, drużyną wojów i służbą. Niebawem też rozpoczęła się lokacja osadników na tym obszarze. Czuwał nad nią sołtys Szczepan, którego mianował książę Miłosz. Sołtys posiadał młyn i karczmę oraz najwięcej ziemi we wsi. Przewodniczył pracom samorządu wiejskiego. Na jednym z posiedzeń rajcy nazwali miejscowość Miłoszowem na cześć władcy. Do innych obowiązków sołtysa należało zbieranie danin i podatków, dbanie o ład i bezpieczeństwo mieszkańców wioski, kierowanie pracami związanymi z naprawianiem dróg i pomostów. Całością terenu i poddanymi zarządzał Miłosz. Do niego należało też sprawowanie sądów w wiosce.

Podstawową instytucją osady była gromada. Składali się na nią, kmiecie, zwani powoźnymi,

czyli uprawiający ziemię własnym inwentarzem, zagrodnicy, którzy posiadali domy i niewielkie gospodarstwa tzw. zagrody, zarębnicy żyjący w leśnych zarębkach, komornicy - bezrolni chłopi mieszkający w cudzej chacie oraz chałupnicy mający małe gospodarstwa i trudniący się wolnymi zawodami, takimi jak : kołodziej, cieśla, kowal, stolarz, krawiec.

Chłopi musieli oddawać księciu na dwór część zbiorów, między innymi chmiel, len, a także upolowaną zwierzynę i ptactwo, nawóz na grunty pańskie, komorne w czynszu, czopowe od wina. Zobowiązani byli do odrabiania pańszczyzny 4 – 5 dni w tygodniu. Świadczyli daniny wobec dworu, przede wszystkim zbożową, zwaną osepem i nabiałowo – drobiową. Posiadali również obowiązek ścinania i dostarczania drzewa do tartaku znajdującego się na Młynówce w Makowie. Miłosz i Maria wychowali córkę Teofilę i syna Leszka. Urządzili kaplicę w jednej z komnat swego pałacu. W ołtarzu umieścili obraz Matki Bożej, późniejszej Pani Sidzińskiej. Przy każdej okazji dziękowali Bogu i Jego Matce Maryi za szczęśliwe życie. W całej okolicy książęca para słynęła z dobroci oraz mądrych i sprawiedliwych rządów.

Późniejsza nazwa miejscowości wiąże się z jeziorem, nad którym wznosił się zamek Miłosza i jego rodziny. Miejsce to do dziś przez najstarsze pokolenie zwane jest Na Zamczyskach. Brzeg jeziorka porastało sitowie, więc osadę nazwano Nad Siciną. Najprawdopodobniej pod koniec XVII stulecia zmieniono ją na Sidzina.

Kazimierz Surzyn