Niedziela Palmowa, zwana Niedzielą Męki Pańskiej

Rozpoczyna Wielki Tydzień, który poprzedza Wielkanoc. Upamiętnia triumfalny wjazd Jezusa do Jerozolimy, witanego wówczas przez tłumy gałązkami palmowymi i okrzykami: „Hosanna Synowi Dawida” (Mt.21). Kapłan poświęca palmy i gałązki, odczytywane są dwie Ewangelie według św. Łukasza: o wjeździe Jezusa do Jerozolimy, a także o Męce Pańskiej.

W Jerozolimie już w IV stuleciu odbywały się procesje, aby przypominać to wymowne wydarzenie. Palmy zaczęto święcić w IX wieku. Stanowią one symbol życia. Zgodnie z wolą Ojca Świętego Jana Pawła II w Niedzielę Palmową od 1986 roku obchodzony jest także Światowy Dzień Młodzieży, którego symbolami są Krzyż Pielgrzyma oraz ikona Matki Bożej Salus Populi Romani.

Obecnie po procesji w Niedzielę Palmową w kościołach co roku mają miejsce konkursy na najpiękniej wykonaną palmę wielkanocną. Dawniej palmy robiono wyłącznie z bazi i gałązek sosny tureckiej, spotykanej jeszcze dziś na Mioduszynie (623 m), szczycie w Beskidzie Makowskim, najbardziej wysuniętym na zachód Pasma Koskowej Góry (867 m). Później do bazi dodawano gałązki cisu, jałowca, wiśni, mirt, zasuszone kwiaty oraz różnego koloru wstążki.

Tego świątecznego dnia ulicami wielu miast, w wioskach, na wzgórza, góry odbywa się Droga Krzyżowa, będąca nabożeństwem wielkopostnym, mającym charakter adoracyjny. Jego celem zasadniczym jest przeżywanie ostatnich, a zarazem najboleśniejszych cierpień Jezusa Chrystusa, towarzyszenie Mu w symbolicznym odtwarzaniu drogi wiodącej do Ukrzyżowania i złożenia Go w grobie, poprzez 14 stacji.

Moja babcia opowiadała mi o wierzeniach ludowych związanych z palmami. Uważano bowiem, że człowiek, który zje bazię z poświęconej palmy, nie będzie chorował na gardło. Palmą wielkanocną dotykano zwierzęta, aby były zdrowe i miały lśniącą sierść. Domownicy lekko okładali się nawzajem palmami, co miało ich uchronić od wszelkich chorób. Krzyżyki wykonane z gałązek palmowych umieszczano na polach, aby chronić uprawy przed nawałnicami np. ulewnymi deszczami, wichurami, czy gradobiciem. Podczas burzy gospodynie często wkładały do niewielkiego garnka palmę razem z zapaloną świecą tzw. gromnicą i ustawiały go w oknie lub w jego pobliżu, by ocalić zabudowania od porażenia piorunem. Palmy przechowywano w domach za obrazami świętych, a także na zewnątrz m. in. pod okapami dachów wierząc, że ich obecność ochroni gospodarstwa i ich mieszkańców od nieszczęść.

Kazimierz Surzyn