Egzekucja na Polanie Kuźnickiej: pamięć o mieszkańcach powiatu suskiego

W piątek, 30 maja 2025 roku, mija dokładnie 81 lat od dramatycznych wydarzeń na Polanie Kuźnickiej w Zakopanem. 30 maja 1944 roku Niemcy dokonali tam masowej egzekucji 20 więźniów przywiezionych z krakowskiego więzienia Montelupich. Wśród rozstrzelanych znalazło się aż siedmiu mieszkańców obecnego powiatu suskiego.

Kim byli rozstrzelani z powiatu suskiego?

W egzekucji przeprowadzonej przez gestapo pod wodzą Arno Sehmischa, życie stracili m.in. rolnicy, robotnicy i osoby wspierające ruch oporu z Makowa Podhalańskiego, Juszczyna oraz Kojszówki:

• Izydor Błachut, rolnik z Kojszówki, z powodu popierania bandytów przez użyczanie kryjówek
• Adam Borowy, buchalter z Białej, z powodu udziału w opozycyjnej organizacji
• Stanisław Gąsior z Morawczyny, „za wspomaganie band”(wymieniony w Obwieszczeniu z 29 stycznia 1944 roku)
• Stanisław Gigoń, rolnik z Juszczyna, z powodu popierania bandytów przez użyczanie kryjówki
• Jan Guziak, robotnik z Nowego Targu, z powodu czynnego udziału w opozycyjnej organizacji
• Edward Jurek, rolnik z Makowa Podhalańskiego, z powodu popierania bandytów przez użyczanie kryjówki
• Józef Kostruch, rolnik z Wieprzca, z powodu popierania bandytów przez użyczanie kryjówki
• Józef Machowski z Zakopanego, za sprzyjanie bandytom (wymieniony w Obwieszczeniu z 21 lutego 1944 roku)
• Henryk Niedźwiedź, robotnik rolny z Wieprzca, z powodu popierania bandytów przez użyczanie kryjówki
• Antoni Pająk, rolnik z Kojszówki, z powodu popierania bandytów przez użyczanie kryjówki
• Stanisław Para, rolnik z Białego Dunajca, z powodu popierania politycznych przestępców
• Jan Perucki, szewc z Rabki, z powodu czynnego udziału w organizacji opozycyjnej
• Roman Piątek, rolnik z Makowa Podhalańskiego, z powodu czynnego udziału w organizacji opozycyjnej
• Feliks Radwan, rolnik z Kojszówki, za wspomaganie Żydów (wymieniony w Obwieszczeniu z 29 stycznia 1944 roku)
• Stanisław Sołecki, robotnik z Makowa Podhalańskiego, z powodu czynnego udziału w organizacji opozycyjnej
• Andrzej Stalin, szewc z Rabki-Zaborni, z powodu należenia do band – zastrzelony w Palace przed egzekucją z 29 maja
• Józef Surzyn, rolnik z Juszczyna, z powodu popierania bandytów przez użyczanie kryjówki
• Józef Surzyn, rolnik z Makowa Podhalańskiego, z powodu popierania bandytów przez użyczanie kryjówki

Historia egzekucji – tło wydarzeń

Powodem brutalnej egzekucji była śmierć niemieckiego oficera Augusta Moltza. Gestapo, bez dogłębnego śledztwa, oskarżyło o zamach polski ruch oporu i postanowiło przeprowadzić publiczną egzekucję dla zastraszenia lokalnej ludności. Dzień wcześniej, podczas transportu więźniów z Montelupich, jeden z nich zginął podczas próby ucieczki. Jego miejsce zajął najprawdopodobniej Stanisław Lichaj z Białego Dunajca.

Więźniowie zostali przewiezieni na Polanę Kuźnicką, związani drutem i rozstrzeliwani po pięciu. Po egzekucji ciała wywieziono w nieznanym kierunku. Prawdopodobnie zostały spopielone w obozie w Płaszowie.

Pamięć o ofiarach

W piątek, 30 maja, o godzinie 10:00, na Polanie Kuźnickiej odbędą się uroczystości rocznicowe przy pomniku „Prometeusz Rozstrzelany”. Wydarzenie współorganizują Muzeum Tatrzańskie oraz Starostwo Powiatowe w Zakopanem.

Wśród rozstrzelanych w Kuźnicach 30 maja 1944 r. byli mieszkańcy powiatu suskiego:

• Maków Podhalański: Edward Jurek, Roman Piątek, Stanisław Sołecki, Józef Surzyn

• Juszczyn: Stanisław Gigoń, Józef Surzyn

• Kojszówka: Izydor Błachut, Antoni Pająk, Feliks Radwan

Pamiętajmy o ich ofierze i tragicznej historii naszego regionu.