27 grudnia – Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego

Ustanowiony przez Sejm jako święto państwowe, z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy 1 października 2021 roku. W jednogłośnie przyjętej ustawie czytamy: „w hołdzie bohaterom – uczestnikom narodowego zrywu z lat 1918 – 1919, którzy wyzwolili Wielkopolskę spod panowania niemieckiego i przyłączyli ją do odrodzonej Rzeczypospolitej”.

Powstanie Wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 roku i trwało do 16 lutego 1919 roku. Polscy mieszkańcy Prowincji Poznańskiej, która istniała w latach 1848 – 1918 utworzonej z Wielkiego Księstwa Poznańskiego, wystąpili przeciwko niemieckiej Republice Weimarskiej, oficjalnie Rzeszy Niemieckiej, inaczej Republice Niemieckiej (1918 – 1933). W ramach dążeń niepodległościowych w zaborze pruskim Polacy domagali się powrotu ziem, będących pod tym zaborem w obrębie wspomnianej wcześniej Prowincji Poznańskiej do Polski już wtedy umacniającej niepodległość. Powstanie rozpoczęło się w Poznaniu podczas wizyty Ignacego Jana Paderewskiego (1860 – 1941) polskiego pianisty, kompozytora, działacza niepodległościowego, męża stanu, polityka. Pod jego wpływem 28. prezydent Stanów Zjednoczonych Thomas Woodrow Wilson (1856 – 1924) umieścił w ultimatum uzależniającym podpisanie przez USA traktatu wersalskiego punkt 13 o utworzeniu niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza. Paderewski 26 grudnia wygłosił przemówienie do rodaków licznie zgromadzonych przed hotelem Bazar. Powiedział wówczas między innymi: „Po długich latach niewoli Ojczyzna się odradza...Do tego dzieła trzeba jedności i zgody wszystkich, miłości i siły, wiary...Odbuduje Polskę przede wszystkim chłop polski i robotnik z niego powstały i my wszyscy, o ile pójdziemy z ludem...Niech żyje Polska, zgoda, jedność, a Ojczyzna nasza wolna, zjednoczona naszym polskim wybrzeżem żyć będzie po wsze czasy”.

Następnego dnia Niemcy na ulicy Świętego Marcina , w centrum Poznania urządzili paradę wojskową w czasie której zrywali zarówno polskie, jak i koalicyjne flagi – francuskie, brytyjskie, amerykańskie, napadali na polskie instytucje, doszło do walk, którymi kierowała Polska Organizacja Wojskowa Zaboru Pruskiego, tajna, sformowana 15 lutego 1918 roku, działająca do stycznia 1919 roku, której pierwszym dowódcą był Wincenty Wierzejewski. Powstańcy opanowali Prowincję Poznańską z wyjątkiem obrzeży południowo-zachodnich (Leszno, Rawicz) i północnych (Bydgoszcz, Piła). Rozejm podpisano 16 lutego 1919 roku w Trewirze, w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat. Większość Prowincji Poznańskiej weszła w skład Polski jako województwo poznańskie, zaś z części pozostałej przy Rzeszy Niemieckiej utworzono Marchię Graniczną Poznańsko-Zachdniopruską, jako prowincję Prus w latach 1922 – 1938, potem została rozwiązana, a jej obszar podzielono między Śląsk i Brandenburgię. Po 1945 roku ziemie te przejęła Polska.

Dzięki zwycięstwu Powstania Wielkopolskiego wyzwolona została spod okupacji niemieckiej prawie cała Wielkopolska. Wybitnymi jego uczestnikami byli: wspomniany wcześniej Ignacy Jan Paderewski, Józef Dowbor-Muśnicki, Stanisław Taczak, Kazimierz Grudzielski, Franciszek Ratajczak, Zygmunt Kittel, Kazimierz Zenkteler, Leon Prauziński, Marcin Rożek, Bernard Śliwiński, Bolesław Koperski, Zdzisław Orłowski, Zbigniew Ostroróg-Gorzeński i wielu innych żołnierzy – ochotników.

To wielki sukces militarny i organizacyjny poprzedzony pracą u podstaw oraz długoletnimi przygotowaniami szczególnie: walką o zachowanie polskości, prężnymi działaniami gospodarczymi, oświatowymi, solidnym wyszkoleniem wojskowym, wychowaniem w poczuciu patriotyzmu, obywatelskiej aktywności na rzecz Ojczyzny, solidarności, jedności, pracowitości oraz sumienności.

Oddajemy należne Cześć, Hołd i Pamięć Wszystkim Bohaterom Powstania Wielkopolskiego i Wszystkim, którzy przyczynili się do odzyskania przez Polskę Niepodległości.

Kazimierz Surzyn