Zasłużeni dla Suchej Beskidzkiej

Wiele jest osób zasłużonych dla Suchej Beskidzkiej, kreatorów wartości chrześcijańskich, gospodarczych, społecznych i historycznych miasta. Warto o nich pamiętać i doceniać ich pracę ku pomnażaniu kultury i dziedzictwa.

FRANCISZEK BARTOSZ (1880-1964), pedagog, działacz społeczny, współzałożyciel Ogniska Związku Nauczycieli w Suchej, pełnił obowiązki najpierw jego sekretarza, a później prezesa, kierował 3-klasową publiczną szkołą zawodową, był działaczem Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowej, Honorowy Prezes ZHP w Suchej, w czasie I wojny światowej służył w armii austriackiej, członek rady miejskiej w latach 1921-1932.

HENRYK BULLMAN (1867-1941), wieloletni Burmistrz Suchej, współtwórca i kierownik Ochotniczej Straży Pożarnej, jeden z założycieli Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Suchej. Udzielał się w Radzie Szkolnej Miejscowej, Stowarzyszeniu Rzemieślników i Kupców, Związku Inwalidów. Jego staraniem zbudowano Szkołę nr 3 w Błądzące.

JAN PAWEŁ GAWLIK (1836-1928), wybitny chirurg, położnik, założył w Suchej Oddział Towarzystwa Pedagogicznego, tworzył wraz z kolegami Ochotniczą Straż Pożarną i Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Był lekarzem skarbowym dóbr Branickich. Jego publikacje ukazywały się m.in. w „Przeglądzie Lekarskim”. Opublikował pracę zatytułowaną „O ratowaniu osób, nagłą stratą życia zagrożonych” w 1870 roku. Jego imię nosi Szpital Rejonowy w Suchej Beskidzkiej.

DR MICHAŁ ŻMIGRODZKI (1848-1919), bibliotekarz, kustosz Biblioteki Branickich w Suchej Beskidzkiej. Swoje artykuły i rozprawy naukowe z historii sztuki religii, kultury, socjologii, antropologii, wierzeń ludowych publikował na łamach europejskich i amerykańskich czasopism. W „Przewodniku Bibliograficznym” w 1885r. opublikował inwentarz rękopisów Biblioteki Branickich. Współtwórca Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i Ochotniczej Straży Pożarnej. Obecnie jest patronem Biblioteki Suskiej.

DR FRANCISZEK KANDYD NOWAKOWSKI (1813-1881), bibliotekarz Branickich, pisarz, historyk, dr filozofii, członek Akademii Umiejętności w Krakowie, członek Rady Szkolnej Okręgu Wadowickiego w Galicji. Jest autorem publikacji „Źródła do dziejów Polski”, wydanej w 1841r. Współtworzył Komisję Bibliograficzną.

KS. MICHAŁ KOŁODZIEJ (1871-1928), doktor filozofii i prawa, Szambelan Jego Świątobliwości, proboszcz suski w latach 1906-1918 i 1921-1928, dziekan. Za jego kadencji ukończono budowę nowego kościoła. Działał m. in. w Miejscowej Radzie Szkolnej. W Krakowie pełnił funkcję kanonika kapituły krakowskiej.

TERESA NIESZCZYŃSKA (1870-1956), nauczycielka, działaczka oświatowa, aktywnie działała na rzecz bibliotek, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Towarzystwa Szkoły Ludowej, Ligii Morskiej i Kolonialnej, Ligii Obrony Przeciwlotniczej, Związku Pracy Kobiet. W pamiętnikach spisywała życie codzienne mieszkańców Suchej. Bezpłatnie udzielała pomocy w nauce biednym dzieciom prowadząc dla nich zajęcia. Przyczyniła się do rozwoju czytelnictwa. Jej imieniem nazwana została jedna z ulic Suchej.

EDWARD KRUPKA (1851-1918), kupiec, poseł do Rady Państwa, członek Rady Miejskiej. Przewodniczył Radzie Szkolnej Miejscowej, wspierał materialnie młodzież. Pełnił funkcję naczelnika Straży Ogniowej. Należał do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Koła Wędkarskiego, Wydziału Powiatowego w Żywcu. Jego czterech synów zasiliło Legiony Józefa Piłsudskiego.

JÓZEF RĄCZKA (1863-1931), nauczyciel, działacz oświatowy, kierownik miejscowej szkoły. Oddany młodzieży – utworzył dla niej czytelnię i pracownię przedmiotową. Jeden z czołowych założycieli Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, straży pożarnej i Oddziału Krajowego Związku Nauczycielstwa Ludowego w Galicji. Pracował w samorządzie gminnym i w Komitecie Parafialnym.

EDWARD MACHACZA (1901-1976), piekarz, działacz społeczny, legionista, brał udział w kampanii 1920r. W czasie II wojny światowej aktywnie współpracował z Radą Główną Opiekuńczą, oddawał chleb dla więźniów i ich rodzin, wspierał działalność charytatywną przekazując na ten cel środki finansowe. Przewodniczył komitetowi budowy gmachu Cechu Rzemiosł Różnych, w którym w 1978 roku odsłonięto tablicę pamiątkową jemu poświęconą, ufundowaną przez rzemieślników w Suchej.

WŁADYSŁAW SZAJNA (1896-1958), komendant Związku Strzeleckiego, sekretarz Miasta Sucha w czasie, gdy burmistrzem był Adam Gustawski, prężnie działał w Związku Legionistów, Związku Rezerwistów, Towarzystwie Szkoły Ludowej i w Polskim Czerwonym Krzyżu. Walczył w Legionach Piłsudskiego na froncie włoskim. Wstąpił do Armii Polskiej we Włoszech w listopadzie 1918r.

KAROL SPANNBAUER (1873-1940), lekarz, burmistrz Suchej, współtwórca Kółka Rolniczego, prezes Kasy Oszczędności i Pożyczek, Parafialnej Akcji Katolickiej, Towarzystwa Szkoły Ludowej, członek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Polskiego Stronnictwa Narodowodemokratycznego, Zarządu ochotniczej Straży Pożarnej, Koła Abstynentów Lekarzy Kolejowych. Założył Kasyno Inteligenckie. Jeden z założycieli Społecznego Komitetu Obywatelskiego, którego nadrzędnym celem była ochrona mienia uciekinierów z Suchej przed rabunkami.

ZOFIA KARAŚ (1904-1942), lekarz, działacz społeczny, w czasie okupacji hitlerowskiej zajmowała się chorymi i potrzebującymi. Jako działaczka konspiracyjna organizowała kolportaż ulotek antyhitlerowskich i dostawy lekarstw dla więźniów obozu Auschwitz-Birkenau. Jej imieniem została nazwana jedna z suskich ulic. Na ścianie budynku Przedszkola nr 1 w Suchej znajduje się tablica pamiątkowa jej poświęcona.

ANTONI PAWLUSZKIEWICZ (1863-1908), burmistrz Suchej, doprowadził do wybudowania siedziby Magistratu. W okresie sprawowania przez niego władzy przeniesiono ze Ślemienia do Suchej Sąd Powiatowy i zbudowano dla niego odpowiedni budynek. Był członkiem Rady Szkolnej Miejscowej, a także posłem do parlamentu austriackiego.

JAN BOLESŁAW KUŚ (1912-1981), nauczyciel, podinspektor szkolny w Suchej, Komendant Hufca ZHP, Harcmistrz, prezes Koła Przewodników Beskidzkich oraz spółdzielni uczniowskich. Pełnił obowiązki wiceprezesa Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajoznawczego Ziemi Babiogórskiej. Był przewodnikiem beskidzkim i terenowym.

TADEUSZ SEMIK (1899 – 1978), oficer Wojska Polskiego, brał udział w wojnie polsko - rosyjskiej w latach 1919-1921, wsławił się jako obrońca Węgierskiej Górki w 1939 roku, za co otrzymał Srebrny Krzyż Orderu Virtuti Militari. Działał w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, Towarzystwie Miłośników Ziemi Suskiej i Związku Harcerstwa Polskiego. Jego imię nosi Szczep ZHP przy Szkole Podstawowej nr 1 oraz jedna z ulic w Suchej.

KS. IGNACY MACHAYSKI (1755-1823), proboszcz suski w latach 1782-1823 i dziekan suski w latach 1786-1802. Z jego inicjatywy powstał tzw. „Księży Potok” będący swoistym zakątkiem zadumy i modlitwy. Jego epitafium znajduje się na wschodniej ścianie starego kościoła.

MICHAŁ WĄGIEL (1869-1956), mistrz szewski, radny miejski. Był naczelnikiem Ochotniczej Straży Pożarnej. Szkolił rzemieślników w Cechu Rzemiosł Różnych. Pełnił funkcję zastępcy Burmistrza Henryka Bullmana. Dzięki jego staraniom w Suchej w czasie okupacji hitlerowskiej działała jednostka Straży Pożarnej, co uchroniło wielu mężczyzn przed wywiezieniem ich na przymusowe roboty w głąb Niemiec. Pracował jako ławnik Sądu Grodzkiego w Żywcu.

Kazimierz Surzyn

Źródła:

1. Tablice pamiątkowe na pomnikach nagrobnych.

2. Sucha Beskidzka pod redakcją Józefa Hampla i Feliksa Kiryka, Kraków 1998, s. 531-541.

3. Kalendarz SGB z 2008r., s. 96-100.