Zaćmienie Słońca 29 marca 2025 – kosmiczne widowisko nad Polską

29 marca 2025 roku Polacy będą mieli okazję zobaczyć częściowe zaćmienie Słońca – jedno z dwóch zaćmień słonecznych w tym roku. Choć nie będzie to pełne zakrycie tarczy słonecznej, a jedynie jej częściowe przesłonięcie przez Księżyc, zjawisko i tak zapowiada się jako niecodzienne wydarzenie dla miłośników astronomii. Gdzie w Polsce najlepiej je obserwować i jak się przygotować? Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Co wydarzy się 29 marca?
Tego dnia Księżyc przejdzie między Ziemią a Słońcem, rzucając cień na naszą planetę. W Polsce nie zobaczymy całkowitego zaćmienia, a jedynie częściowe – w zależności od regionu Księżyc zasłoni od 12% do 26% tarczy słonecznej. Zjawisko rozpocznie się około 11:50, osiągnie maksimum między 12:20 a 12:30, a zakończy się około 13:10, trwając od godziny do półtorej – tak wynika z prognoz IMGW udostępnionych w mediach społecznościowych. Największe przesłonięcie, sięgające 94%, będzie widoczne daleko od Polski, w regionie Nunavik w Kanadzie, ale i u nas widowisko przyciągnie wzrok.

Na świecie zaćmienie obejmie Amerykę Północną, Europę, Rosję, Afrykę oraz oceany Atlantycki i Arktyczny – jak podaje NASA. W Polsce będzie to skromniejsza wersja, ale wciąż warta uwagi, zwłaszcza że kolejne całkowite zaćmienie Słońca nad naszym krajem zobaczymy dopiero w 2135 roku.

Gdzie najlepiej patrzeć w niebo?
Stopień zakrycia Słońca będzie różny w zależności od miejsca. Najlepiej zjawisko zobaczą mieszkańcy północno-zachodniej Polski – w Szczecinie Księżyc przesłoni niemal 25% Słońca, co czyni ten region jednym z najlepszych punktów obserwacyjnych. W Białymstoku będzie to około 15%, a w Krakowie tylko 12%. Im bliżej północnego zachodu, tym większa część tarczy zniknie za Księżycem. Warto więc rozważyć wypad np. na Pomorze Zachodnie, jeśli zależy nam na pełniejszym efekcie.

Pogoda może jednak skomplikować plany. Z prognoz IMGW wynika, że pod koniec marca niebo nad Polską bywa kapryśne – zachmurzenie może zasłonić widok, zwłaszcza na wschodzie kraju. Zachód, w tym okolice Szczecina czy Koszalina, ma większe szanse na przejaśnienia, ale wszystko zależy od warunków w dniu zaćmienia.

Jak bezpiecznie podziwiać zaćmienie?
Obserwacja Słońca wymaga ostrożności. Patrzenie na nie gołym okiem, a nawet przez zwykłe okulary przeciwsłoneczne, jest niebezpieczne i może uszkodzić wzrok. Eksperci zalecają specjalne okulary do zaćmień zgodne z normą ISO 12312-2 lub filtry słoneczne na teleskopy i lornetki. Alternatywą jest prosty sposób – projektor z dziurką (pinhole projector), który pozwala rzucić obraz Słońca na kartkę papieru bez ryzyka dla oczu. NASA przypomina, że nawet przy częściowym zaćmieniu niezabezpieczone spojrzenie na Słońce to prosta droga do kłopotów.
 

Dlaczego warto spojrzeć w górę?
Zaćmienie 29 marca to część kosmicznego cyklu – dwa tygodnie wcześniej, 13-14 marca, mieliśmy całkowite zaćmienie Księżyca. Jak wyjaśnia Space.com, takie zjawiska zdarzają się, gdy orbita Księżyca przecina ekliptykę w odpowiednich momentach. W Polsce efekt będzie subtelny, ale na świecie – zwłaszcza w Ameryce Północnej – wschód Słońca z „diabelskimi rogami” w Maine czy Nowej Brunszwik zapowiada się spektakularnie. U nas to okazja, by na chwilę zatrzymać się i docenić ruch planet.

W powiecie suskim, obejmującym Suchą Beskidzką, Maków Podhalański czy Jordanów, zaćmienie też będzie widoczne, choć skromniejsze – Księżyc zasłoni tu około 13-15% Słońca. Jeśli pogoda dopisze, lokalne szkoły czy pasjonaci mogą zorganizować wspólne obserwacje – warto śledzić regionalne portale, jak sucha24.pl, gdzie mogą pojawić się zapowiedzi takich wydarzeń.