W zawojskim skansenie trwa odbudowa dawnego schroniska górskiego z Markowych Szczawin

Spore zmiany zachodzą w Zespole Budownictwa Drewnianego w Zawoi – Muzeum na Markowych Rówienkach, który jest jedną z większych atrakcji turystycznych gminy Zawoja i powiatu suskiego. Przeprowadzające je Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-krajoznawczego „Ziemi Babiogórskiej” w Suchej Beskidzkiej kontynuuje rozpoczęte w ubiegłym roku prace przy odbudowie zabytkowego schroniska, które niegdyś dawało schronienie piechurom zdobywającym Babią Górę.

Byłe schronisko na Markowych Szczawinach wybudowane w 1906 roku staraniem i z inicjatywy prezesa Oddziału Babiogórskiego Towarzystwa Tatrzańskiego dr Hugo Zapałowicza i jest najstarszym p o l s k i m schroniskiem turystycznym w Beskidach Zachodnich i warto je zachować dla kolejnych pokoleń Polaków. Był to niewielki budynek drewniany, w konstrukcji zrębowej o skromnym, lecz przemyślanym układzie funkcjonalnym. Pod względem stylowym budynek pierwszego schroniska na Markowych Szczawinach nie miał charakteru budowli regionalnej, tradycyjnej. Detal i konstrukcja nawiązywały do realizacji związanych z zarządem dóbr habsburskich (Habsburgów z Żywca), w granicach których schronisko wybudowano.

Budowa schroniska wiązała się z rosnącą popularnością turystyki górskiej w rejonie Babiej Góry oraz miała znaczenie czynu narodowego, gdyż była związana z promowaniem polskiej turystyki w tym rejonie (pogranicznym z ówczesnymi Węgrami, pobliskim dla obszarów penetrowanych przez niemieckie organizacje turystyczne – „Beskiden Verein”). Dlatego bezcenny dla historii turystyki górskiej budynek schroniska i dzieje tego obiektu są nierozerwalnie związane z wieloma znanymi osobami zasłużonymi dla polskiej kultury, nauki, rozwoju turystyki beskidzkiej, walki o polskość tych gór, rozwoju szlaków turystycznych oraz ich zagospodarowania. Poza twórcą schroniska przeszło 110 lat temu dr Hugonem Zapałowiczem, wśród wielu znanych osób należy wymienić profesorów Walerego Goetla i Władysława Szafera, autorów przewodników Kazimierza Sosnowskiego i dr Mieczysława Orłowicza, twórcy TOPR-u Mariusza Zaruskiego czy Władysława Miodowicza znanego z walki o polskie szlaki turystyczne w rejonie babiogórskim i wieloletniego kierownikiem tego schroniska, ale też z poetą i pisarzem Emilem Zegadłowiczem.

Całkowitej rozbiórki pierwszego schroniska dokonano na przełomie maja i czerwca 2007 roku. Na jego miejscu stanął nowy obiekt, który postawiono w zaledwie dwa lata. Zdemontowane elementy nie zostały jednak zniszczone lub wykorzystane na inny cel, lecz skwapliwie zinwentaryzowane. Dzięki temu przed rokiem Oddziału PTTK w Suchej Beskidzkiej dzięki uzyskane dotacji Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu rozpoczął translokację i rekonstrukcję zabytkowego budynku schroniska do Skansenu PTTK. Prace obejmowały wykonanie robót ziemnych  i  fundamentów  do  poziomu  zerowego oraz stolarki drzwiowej i okiennej. Całość prac w kwocie 90 tys. zł została sfinansowana ze środków Ministra Kultury i  Dziedzictwa Narodowego  pochodzących  z  Funduszu  Promocji  Kultury,  a  uzyskanych  z  dopłat  ustanowionych w grach objętych monopolem.

W tym roku przedsięwzięcie było kontynuowane i 29 listopada odbył się w Zespole Budownictwa Drewnianego im. Józefa Żaka w Zawoi Markowe- Rówienki odbiór II-go etapu prac związanych z zadaniem pn.”Translokacja i rekonstrukcja zabytkowego budynku schroniska im. dr Hugona Zapałowicza w stanu zachowania na 1906 r.”. Za kwotę 185 tys. zł zrealizowano roboty polegające na wykonaniu ścian konstrukcyjnych, osłonowych, wewnętrznych parteru oraz konstrukcji więźby dachowej budynku schroniska. Całość zadania dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury -państwowego funduszu celowego.

Komisja składająca się z przedstawicieli Oddziału PTTK w Suchej Beskidzkiej, wykonawcy, Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie oraz Zarządu Głównego PTTK w Warszawie dokonała odbioru prac, co do ich zgodności z dokumentacją projektową, umową, kosztorysem ofertowym oraz zasadami wiedzy technicznej i przepisami budowlanymi. Komisja odebrała wykonane prace i wyraziła nadzieję, że dalsze prace przy rekonstrukcji schroniska będą mogły być w przyszłym roku kontynuowane i zakończone.

Do zakończenia przedsięwzięcia konieczne jest wyłożenie dachy gontem, mszenie oraz wykonanie ekspozycji. Według szacunków potrzeba na ten cel 300 tys. zł. Oddział PTTK w Suchej Beskidzkiej wystąpił już do ministerstwa właśnie o taką kwotę.