Święto Konstytucji 3 Maja: Jak Polska i Małopolska celebrują wolność

3 maja 2025 roku Polska świętuje 234. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja – pierwszej w Europie i drugiej na świecie nowoczesnej konstytucji, przyjętej w 1791 roku. To dzień dumy narodowej, który przypomina o odwadze przodków i znaczeniu wolności. Jak dawniej obchodzono to święto w Małopolsce i jakie ciekawostki kryje jego historia?

Konstytucja 3 Maja była przełomowym dokumentem, który wprowadzał reformy wzmacniające Rzeczpospolitą, m.in. znosił liberum veto, wzmacniał prawa mieszczan i ograniczał przywileje szlacheckie. Uchwalona w Warszawie przez Sejm Czteroletni, była symbolem nadziei na odrodzenie państwa, choć wkrótce Polska straciła niepodległość na 123 lata. Święto ustanowiono już w 1791 roku, ale po rozbiorach obchody były zakazane przez zaborców.

W niepodległej Polsce, od 1918 roku, 3 maja stał się oficjalnym świętem narodowym, a po II wojnie światowej, w czasach PRL, został zakazany przez komunistyczne władze, które zastąpiły go obchodami 1 maja. Dopiero w 1990 roku przywrócono Święto Konstytucji 3 Maja jako symbol wolności i demokracji. Dziś to dzień wolny od pracy, wypełniony mszami, paradami i festynami.

W XIX-wiecznej Małopolsce, będącej pod zaborem austriackim, obchody 3 Maja miały podziemny charakter, szczególnie w Krakowie i okolicach. Galicja, w tym tereny dzisiejszego powiatu suskiego, była bardziej liberalna niż zabór rosyjski, co pozwalało na dyskretne świętowanie. Mieszkańcy organizowali tajne spotkania w domach, gdzie czytano tekst konstytucji, śpiewano patriotyczne pieśni, takie jak „Witaj, majowa jutrzenko”, i palono świece w oknach na znak pamięci.

Ciekawostka: W Krakowie w 1891 roku, w setną rocznicę konstytucji, odbyła się nielegalna manifestacja na Rynku Głównym, brutalnie rozbita przez austriacką policję. Mimo to studenci i mieszczanie potajemnie składali kwiaty pod pomnikiem Adama Mickiewicza. W mniejszych miejscowościach, takich jak dawne wsie galicyjskie, obchody ograniczały się do mszy w intencji ojczyzny, czasem z kazaniami księży, którzy sprytnie omijali cenzurę, wspominając „dawne swobody”.

W okresie międzywojennym w Małopolsce 3 maja był dniem wielkich uroczystości – w miastach organizowano defilady, a w wiejskich parafiach msze i jarmarki. Po 1990 roku tradycja odżyła: dziś w regionie odbywają się patriotyczne apele, koncerty i pikniki rodzinne, często z pokazami historycznymi.

Święto Konstytucji 3 Maja to dla Polaków moment refleksji nad wolnością i demokracją. To także okazja do wspólnego świętowania – od uroczystych mszy po festyny z regionalnymi potrawami. W 2025 roku zachęcamy czytelników sucha24.pl do udziału w lokalnych wydarzeniach, które przypomną, jak ważna jest jedność i pamięć o przeszłości.

Niech 3 maja będzie dniem radości i dumy z polskiej historii! Śledźcie sucha24.pl, by dowiedzieć się o obchodach w naszym regionie i razem celebrujmy wolność!