Sucha Beskidzka (do 1965 r. - Sucha) liczy 621 lat

Pierwsza wzmianka o Suchej datowana jest na 1405 rok. W 1965 roku dodano drugi człon Suchej – Beskidzka, aby dokładnie identyfikować położenie miasta w Beskidach. Posiada herb nawiązujący do rodzinnego herbu Starykoń – Wielopolskich. Przedstawia na czerwonym tle białego konia, który kroczy w prawą stronę, po zielonej murawie. Koń ma czarny popręg, przebiegający pod jego brzuchem, łącząc obie strony terlicy, stanowiącej stelaż siodła oraz złote kopyta. Flaga Suchej Beskidzkiej to trzy kolory, jeden po drugim: biały, zielony czerwony ułożone w prostokącie.

Ważniejsze daty z historii Suchej:

• 1405 r. - założenie Suchej, Jan II książę oświęcimski wydał przywilej, w którym zezwalał niejakiemu Strzale na lokację osady na terenie ówczesnego księstwa oświęcimskiego, w rejonie ujścia rzeki Suchej (dawna nazwa Stryszawki) do Skawy. Miejsce to określano w dokumencie jako „Suchy brzeg” albo „brzeg nazywany Suchą”, co zostało przeniesione na nazwę osady.
• 2. połowa XV stulecia – Sucha przeszła w posiadanie Słupskich.
• 1554 r. - Suchą od Stanisława Słupskiego nabył Gaspar Castiglione złotnik krakowski, który po uzyskaniu nobilitacji szlacheckiej przybrał nazwisko Kasper Suski. Z nim wiąże się budowa zamku suskiego, rozbudowywanego później na przestrzeni wieków przez kolejnych właścicieli Suchej tj.: Komorowskich, Wielopolskich, Branickich, Tarnowskich.
• 1564 r. - tereny Suchej wraz z całymi księstwami oświęcimskim i zatorskim wcielono w granice Korony Królestwa Polskiego w województwie krakowskim, powiecie śląskim.
• 1608 r. - dobra suskie podzielono na trzy odrębne dominia, jedno z nich – dominium suskie z centrum znajdującym się w zamku suskim składało się z miejscowości: Sucha, Stryszawa, Lachowice, Tarnawa, Krzeszów, Kurów, Kuków, Zdzieble, Śleszowice, Zembrzyce, Marcówka, obejmujące około 140 km2 powierzchni i liczyło łącznie 275 domów.
• W „państwie suskim” funkcjonowały: huta szkła, młyn wodny, browar, suszarnia chmielu, gorzelnia, kuźnia żelaza i miedzi.
• W latach 1613 – 1614 – Piotr Komorowski wybudował w Suchej kościół konsekrowany w 1624 roku i sprowadził do niego kanoników regularnych laterańskich z prepozytury pod wezwaniem Bożego Ciała na krakowskim Kazimierzu.
• 1626 r. - Piotr Komorowski doprowadził do utworzenia parafii w Suchej.
• W latach 1693 – 1726 – Anna Konstancja Wielopolska przeprowadziła reformę „państwa suskiego”.
• Początek XVIII wieku – postawiono kaplicę wnękową „O szczęśliwy przejazd” z małą reprodukcją obrazu Matki Bożej Częstochowskiej (usytuowana jest tuż za mostem na Skawie).
• 1728 r. - wybudowano kapliczkę z figurą św. Antoniego, na terenie posesji przy ulicy Wadowickiej.
• W 1742 i w 1761 r. - Sucha uzyskała od króla Augusta III dwa przywileje dające jej prawo do prowadzenia jarmarków, ugruntowując jej ogromne znaczenie jako centrum handlowego okolicy.
• W latach 1769 – 1772 Sucha stała się terenem wzmożonych działań wojennych wojsk konfederatów barskich z wojskami rosyjskimi.
• 1782 r. - austriaccy zaborcy znieśli prepozyturę kanonicką w Suchej.
• 1843 r. - dobra suskie przeszły w posiadanie Branickich herbu Korczak.
• Lata 40. XIX stulecia obfitowały w liczne powodzie oraz epidemie, które stały się główną przyczyną panujących w Suchej i okolicach klęsk, a także nieurodzajów.
• 1863 r. - „Pod Modrzewiami” wzniesiono żeliwny krucyfiks na kamiennej kolumnie.
• 1869 r. - wybudowano kapliczkę z polichromowaną figurą Chrystusa Nazareńskiego, stojacą przy ulicy 3 Maja.
• Do około 1880 roku działała huta żelaza w Suchej.
• 1883 r. - otwarto odcinek kolei Sucha – Żywiec.
• 1884 r. - rozpoczęły funkcjonować kolejne linie: Sucha – Nowy Sącz; Sucha – Kalwaria Zebrzydowska.
• 1886 r. - powstał w Suchej tartak, przy którym założono straż ogniową.
• 1896 r. - nadano Suchej prawa miejskie.
• W latach 1895 – 1907 – wzniesiono nowy kościół.
• 1903 r. - wywalczono lokalizację sądu w Suchej.
• 1905 r. - wybudowano jednopiętrowy gmach sądu wraz z aresztem i Urzędem Podatkowym.
• 1906 r. – w Suchej rozpoczął działalność sąd.
• 1911 r. - otwarto Bank Spółdzielczy.
• W latach 1918 – 1939 Sucha zmieniała swoją przynależność administracyjną, wchodząc kolejno w skład powiatów: żywieckiego, makowskiego i wadowickiego.
• Około 1921 r. - istniał pierwszy plac do gry w piłkę nożną, usytuowany w miejscu dzisiejszej ulicy Konopnickiej i Zofii Karaś.
• 1922 r. - dobra suskie przejęli Tarnowscy.
• Przed I wojną światową prężnie funkcjonowały: Towarzystwo Oświaty Ludowej; Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”; Towarzystwo Szkoły Ludowej; Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej i Męskiej oraz harcerstwo.
• 1925 r. - boisko sportowe zostało przeniesione na teren zwany Łęgami.
• Lata 30. XX wieku – najwięcej osób było zatrudnionych na kolei, w browarze, tartaku, fabryce Rudolfa Edwarda Fortunów - „Robot” (200 osób), a także „Walor”.
• 1939 r. - Suchą zamieszkiwało około 6200 osób.
• 3 września – do Suchej wkroczyli Niemcy od strony Żywca. Miasto wcielono do III-Rzeszy jako miejscowość graniczną, gdyż Maków Podhalański znajdował się już w granicach Generalnego Gubernatorstwa.
• 23 stycznia 1945 r. - Suchą wyzwoliły oddziały 28 Armii 4 Frontu Ukraińskiego.
• W latach 40. po wojnie boisko mieściło się w okolicach zamku pomiędzy torem kolejowym a rzeką Skawą.
• W okresie PRL powstał stadion sportowy (1950 r.); osiedla Beskidzkie i Na Stawach; Babiogórska Fabryka Mebli (na tych terenach dzisiaj usytuowane są m.in.: Urząd Skarbowy, Bricomarche', supermarket Intermarche', stacja paliw, kwiaciarnia i inne); Zakłady Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego (na obszarze tym obecnie działa jednopoziomowe centrum handlowe Atut – restauracja REZO, media expert, Drogeria Kosmyk, BELLA – piekarnia rzemieślnicza, Lidl, Pepco, kantor); Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego; GS Samopomoc Chłopska; sieć szkół podstawowych, zawodowych, średnich.
• W latach 1956 – 1975 – w Suchej istniał powiat suski.
• 27 listopada 1965 r. – dodano miastu drugi człon – Beskidzka, który jednoznacznie identyfikuje faktyczne jego położenie w niewielkiej kotlinie na skraju Beskidu Makowskiego oraz Beskidu Małego.
• 18 lipca 1973 r. - został oddany do użytku Dom Towarowy „Juhas”.
• 1975 r. – Suchą Beskidzką włączono do województwa bielskiego.
• 1976 r. - do Suchej Beskidzkiej przyłączono osiedla takie jak: Śpiwle, Garce, Pikieta, Jasnochowa, a także Zbóje, które wcześniej należały do Makowa Podhalańskiego.
• 1983 r. - zakończono budowę, rozpoczętą w 1974 roku, szpitala rejonowego, wokół którego powstało nowe osiedle mieszkaniowe.
• Na bazie byłego tartaku zamkniętego w 1984 roku i wyburzonej w 1996 roku bazie PKS powstał pasaż handlowo- usługowy.
• Końcem 1996 r. - oddano do użytku nowy most na Stryszawce.
• W latach 1996 – 2020 w gruntownie odnowionym zamku suskim miał siedzibę Miejski Ośrodek Kultury – Zamek.
• W Suchej Beskidzkiej działa Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii.
• 1 stycznia 1999 r. - Sucha Beskidzka ponownie stała się miastem powiatowym.
• W mieście urodziły się wybitne osoby m.in.: Walery Goetel (1889 – 1972) geolog, paleontolog, zasłużony dla ochrony przyrody, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, działacz turystyczny; Ferdynand Goetel (1890 – 1960) brat Walerego, pisarz, publicysta, działacz niepodległościowy; Andrzej Szczepkowski (1923 – 1997) aktor, reżyser, pedagog, senator RP; Tadeusz Semik (1899 – 1978) oficer Wojska Polskiego, znany jako obrońca Węgierskiej Górki we wrześniu 1939 roku; Billy Wilder (1906 – 2022) syn żydowskiego małżeństwa, które prowadziło restaurację na suskim dworcu, światowej sławy reżyser, zdobywca sześciu Oskarów, twórca wielu filmów przede wszystkim: dramatu „Bulwar Zachodzącego Słońca”, a także komedii: „Garsoniera”, Pół żartem, pół serio”, „Słomiany wdowiec” i wielu innych.
• W mieście ma swoją siedzibę renomowana firma Fideltronik Poland.
• 19 stycznia 2005 r. - otwarto krytą pływalnię budowaną od 1 kwietnia 2003 do 31 grudnia 2004 roku.
• 9 grudnia 2011 roku – nastąpiło otwarcie po gruntownym remoncie konserwatorskim Mostu Arkadowego w suskim parku, wzniesionego w 1853 roku.
• 16 października 2018 r. - Uchwała Rady Miasta z załącznikiem nr 2 o Herbie Suchej Beskidzkiej.
• Od stycznia 2021 roku Miejski Ośrodek Kultury działa pod nazwą Centrum Kultury i Filmu im. Billy'ego Wildera, w nowoczesnym budynku przy ulicy Mickiewicza 27.
• W latach 2018 – 2023 odrestaurowano neogotycką oranżerię, gdzie obecnie mieści się kawiarnia z kręgielnią.
• W latach 2022 – 2024 – suski rynek przeszedł rewitalizację.
• 2024 r. - wybudowano tężnię solankową w zamkowym parku.
• 6 listopada 2025 r. - otwarto Branżowe Centrum Umiejętności (BCU), przy Zespole Szkół im. Walerego Goetla, którego celem jest kształcenie przyszłych kadr dla sektora transportu, spedycji i logistyki.
• 2026 r. - podpisana została umowa na budowę trzech bloków mieszkalnych przy ul. płk. Tadeusza Semika z Przedsiębiorstwem Budownictwa Przemysłowego „CHEMOBUDOWA – KRAKÓW” S.A.

Sucha stale rozwija się dzięki m.in. samorządowcom na czele z wieloletnim Burmistrzem Stanisławem Lichosytem.

Kazimierz Surzyn

Żródła: Sucha Beskidzka pod redakcją Józefa Hampla i Feliksa Kiryka, Kraków 1998. Marcin Leśniakiewicz, Babia Góra i okolice. Przewodnik po obszarze Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich, Sucha Beskidzka 2015.