Starosta suski docenił słowackich partnerów

Od wielu lat samorządy gminne w powiecie suskim, jak i samo Starostwo Powiatowe owocnie współpracują ze słowackimi partnerami w zakresie upowszechniania kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego. Stąd dziś nieprzypadkowo nagroda Starosty Suskiego za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego i prestiżowy tytuł „Mecenas Kultury Powiatu Suskiego” powędrowały za naszą południową granicę.

Jak już informowaliśmy nagrody Starosty Suskiego otrzymali  Beskidzkie Centrum Zabawki Drewnianej w Stryszawie i grupa wokalno-muzyczna Pokolenie z Zembrzyc.

Ivan Matis w gronie nagrodzonych

Wśród słowackich partnerów, którym przyznano nagrodę Starosty Suskiego jest mieszkający w Oravskiej Polhorze (po polsku Orawskiej Półgórze) Ivan Matis. Od 1999 roku pracuje w miejscowym Urzędzie Gminy jako referent ds. kultury. Od tego czasu uczestniczył w realizacji licznych projektów kulturalnych związanych z współpracą międzynarodową oraz kulturą, zwłaszcza tradycyjną muzyką dudziarską, jej rewitalizacją, popularyzacją i archiwizacją. Jest m.in. realizatorem międzynarodowego festiwalu dudziarskiego „Gajdovacka”, od pierwszej edycji tej imprezy w roku 1999. Od 2007 roku jest członkiem zarządu Cechu slovenských gajdošov (Słowackiego Cechu Dudziarzy).

W 2013 roku współpracował przy zakończonych sukcesem działaniach związanych z wpisaniem Gajd i Kultury Gajdowskiej (Dudziarskiej) na krajową listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Słowacji, a następnie w 2015 roku przy wpisaniu słowackiej kultury gajdowskiej na Listę Światowego Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Z kolei w roku 2020 roku współpracował przy wpisie Kultury Góralskiej Słowacji na krajową Listę Reprezentacyjną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, co nastąpiło w 2021 roku.

Ivan Matis jest też członkiem stowarzyszenia „Návrat ku koreňom“ („Powrót do korzeni”), które ma za zadanie pomagać słowackim gminom i instytucjom kultury z regionu Babiej Góry w realizacji i przygotowaniu projektów działań kulturalnych i sportowych.

Ivan Matis współpracuje ze starostwem powiatowym od początku nawiązania kontaktów partnerskich pomiędzy powiatem a Oravską Polhorą oraz Zdrużeniem Babia Hora. Uczestniczył, jako przedstawiciel partnerów słowackich, w realizacji wszystkich projektów transgranicznych przeprowadzonych przez starostwo powiatowe w Suchej Beskidzkiej. Dzięki jego osobistemu zaangażowaniu możliwe było skuteczne i efektywne wykonanie szeregu prac podejmowanych w ramach tych projektów. Szczególną zasługą Ivana Matisa jest wkład w działania służące ochronie dziedzictwa kulturowego i góralskich tradycji muzycznych. Na podziękowanie zasługuje również jego bezinteresowna, wielokrotnie udzielana pomoc muzykom i kapelom z terenu powiatu suskiego.

Ivan Matis współpracował i współpracuje również z ośrodkami kultury z Podbabiogórza , brał i bierze udział w projektach realizowanych przez gminy Zawoja i Stryszawa oraz Stowarzyszenie Gmin Babiogórskich.

Gmina (obec) Oravska Polhora „Mecenasem Kultury Powiatu Suskiego”

Oravska Polhora to duża słowacka wieś administracyjnie należąca do okresu (powiatu) Namiestów i kraju (województwa) żylińskiego. Historycznie i geograficznie jest częścią Orawy. To najdalej na północ wysunięta miejscowość Słowacji, graniczy m.in. z Zawoją (powiat suski), a granica, w tej jej części, przebiega granią Babiej Góry. Oravska Polhora została założona na prawie wołoskim w połowie XVI wieku. Zajmuje powierzchnię 84,52 km², a zamieszkuje ją ok. 4000 mieszkańców.

Miejscowość ta jest wyjątkowa dzięki unikalnemu dziedzictwu przyrodniczemu i kulturowemu (głównie dudziarstwa) oraz położeniu wśród malowniczych szczytów Beskidu Orawskiego (taką nazwę na Słowacji nosi Beskid Żywiecki) będących częścią chronionego obszaru przyrody, parku krajobrazowego – Chránená krajinná oblasť Horná Orava (CHKO). Do osobliwości przyrodniczych Oravskiej Polhory należą występujące w przysiółku Slaná voda lecznicze źródła wody jodowo-bromowej.

W 2017 roku Oravská Polhora zdobyła tytuł „Wsi Roku” w krajowym, słowackim rankingu, a rok później znalazła się w pierwszej dziesiątce w ramach Europejskiej Nagrody Odnowy Wsi. W ostatnich latach gmina zrealizowała ponad 40 projektów wspieranych z funduszy europejskich, w tym 15 projektów współpracy międzynarodowej w zakresie zachowania dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, poprawy jakości środowiska i sfery społecznej.

Dzięki wieloletniej współpracy z Oravską Polhorą suskie Starostwo Powiatowe oraz gminy z terenu powiatu suskiego mogły zrealizować szereg projektów transgranicznych, głównie z zakresu ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego oraz ich promocji. Oprócz powiatu kilka projektów z Oravską Polhorą przeprowadziła też gmina Zawoja oraz gmina Stryszawa.

Bezpośrednio związane ze współpracą z partnerem słowackim, a realizowane przez Starostwo Powiatowe projekty to:

- „Babiogórska Szkoła Muzyk” (1.10. 2004 - 31.07.2005)

- "POZNAJ PODBABIOGÓRZE – piękny region na pograniczu polsko-słowackim – pakiet materiałów promocyjnych" (1.12.2006 - 30.11.2007),

- "BABIOGÓRSKIE MUZYKI – CD z muzyką kapel góralskich spod Babiej Góry", 1.12.2006 - 31.08.2007,

- „Promocja Podbabiogórza”, (1.09.2013 - 31.07.2014),

- „Na dudziarską nutę”, (02-2017 – 01-2018),

- „Promocja babiogórskiego dziedzictwa kulturowo – przyrodniczego”, (12-2017 – 11-2018)

- "Podbabiogórze - aktywnie i na luzie", (10.2019 – 06.2020)

- "Babia Góra - 4 pory roku", (10.2020 – 09.2021)

- „Kierunek Podbabiogórze”, (12.2022 – 06.2022)

Oravska Polhora współpracowała również przy projektach przeprowadzonych przez Starostwo Powiatowe w Suchej Beskidzkiej z gminą Rabcice:

„Babiogórska Szkoła Muzyk II”, 1.09. 2005 - 30.06.2006

oraz ze Zdruzeniem Babia Hora:

- "Pakiet babiogórski - blok działań wspierających popularyzację i ochronę dziedzictwa kulturowego Podbabiogórza", 1.05.2011 - 31.07. 2012,

- "Sieć podbabiogórskich infokiosków it" - 1.01.2013 - 31.08.2013,

Łączna wartość tych zrealizowanych wspólnie projektów to około 1,6 mln zł, z czego 85% to środki pozyskane z budżetu UE, a 5% z budżetu państwa.