PODBABIOGÓRZE ZNANE I NIEZNANE - Jaskinie

Woda, wiatr, wahania temperatur, czy grawitacja nieustannie kształtują oblicze Podbabiogórza. Od skalistego szczytu Babiej Góry po zielone doliny rzek można dostrzec różnorodność geomorfologiczną (geomorfologia – nauka o rzeźbie powierzchni Ziemi). Jednymi z najciekawszych form w rzeźbie terenu są jaskinie. To naturalne pustki w skale przyjmujące kształty szczelin, grot, czy pieczar.

Gdzie zatem można szukać jaskiń na obszarze Podbabiogórza? Pierwsze na myśl przychodzi Królowa Beskidów. Jest to dobry trop, gdyż w babiogórskim masywie znajdują się 24 jaskinie o łącznej długości 414, 2 m. Powstały nawet legendy, według których sieć górskich pieczar stanowiła dla zbójników miejsce przetrzymywania łupów. Nie bez powodu mogli wybrać te jaskinie na swoje kryjówki. Obecnie są one niedostępne dla turystów i trudne do odnalezienia. Większość z nich stanowią głębokie rowy (do 16 m) i szczeliny przygrzbietowe na południowym stoku Małej Babiej Góry. Z kolei najbardziej rozbudowa Dymiąca Piwnica zlokalizowana jest na południowym urwisku Sokolicy. Ma charakter osuwiskowy i rozbudowaną sieć korytarzy o łącznej długość 86,5 m. Deniwelacja (różnica wysokości między najwyższym, a najniższym punktem) wynosi w niej 10, 5 m. Została odkryta dopiero w 2005 roku przez P. Hotała i B. Tabak z Babiogórskiego Parku Narodowego. Jednakże najdłuższa jaskinia na omawianym terenie nie znajduje się w masywie Babiej, lecz w Paśmie Policy. Jest to Jaskinia Oblica, która znajduje się w przynależącej do Skawicy części Pasma Polic (stoki Śmietarniaka). To także jaskinia osuwiskowa, mierzy 436 m długości, deniwelacja sięga 21 m. Składa się z wielu wąskich korytarzy z wysokimi szczelinami i komorami zwaliskowymi, sięgającymi nawet 3 m. Cechą charakterystyczną jest dynamiczny mikroklimat, który zmienia się wraz z kolejnymi piętrami. Jaskinia pełni ważną rolę, jako schronienie hibernujących nietoperzy, takich jak: gacek brunatny, wąsatek, czy nocek. Najlepiej dostać się do niej od strony Skawicy Oblicy, jednak nie jest ona oficjalnie udostępniona dla turystów. Kolejnym miejscem występowania jaskiń jest Pasmo Jałowieckie. Znajduje się na północ od Pasma Polic i czasami łączone jest nie z Beskidem Żywieckim, lecz z Beskidem Makowskim (Średnim). Występujące tam jaskinie mają charakter szczelin. Najciekawsza z nich w Surmiaków Groniu rozciąga się na przestrzeni 26 m. Powstała ona wśród bloków skalnych,  nagromadzonych w górnej części rowu. Ciekawa jest także Zbójska Dziura (26 m długości). Dzieli się na dwa piętra o odmiennych warunkach mikroklimatycznych. Wędrując dalej na północ w Beskidzie Makowskim można natknąć się na inne jaskinie. Przy dawnym przełomie Skawy (obecnie Jezioro Mucharskie) w miejscowości Zagórze (powiat wadowicki) usytuowane są: Mysiorowa Jama i Jaskinia Lisia. Ta pierwsza jest najdłuższą jaskinią Beskidu Średniego, liczy 282,5 m długości. W ostatnim czasie stała się unikatowa. Wiąże się to z zalaniem jej niższej części wodami powstałego jeziora. Jaskinia Lisia jest stosunkowo niewielka (24 m długości), lecz wyróżnia się cechami geomorfologicznymi. Na końcu jednego z korytarzy mieści się tzw. Sala z Bułą. Znajduje się tam konkrecja skalana (skupienie minerałów wokół skały). Z kolei na przeciwległej ścianie widoczna jest pustka po wspomnianej konkrecji.

Przedstawiony opis istniejących jaskiń na terenie Podbabiogórza jest powierzchowny. Ukazane zostały te największe i najciekawsze. Jednak spacerując po górskich terenach warto dokładnie się rozejrzeć. Być może gdzieś skrywają się jeszcze nieodkryte skalne szczeliny. Dobrym przykładem jest wspomniana wcześniej Dymiąca Piwnica, której odkrycia dokonano dopiero na początku XXI wieku.

BIBLIOGRAFIA:

www.encyklpedia.pwn.pl

www.halnyzawoja.pl

Piotr Krzywda: Beskid Żywiecki. Rewasz, 2006

Paweł Franczak, Jaskinie w Nadleśnictwie Suchai ich wpływ na wzrost bioróżnorodności danego terenu,

FOTOGRAFIE:

Fot. 1-2. Jaskinia Oblica, źródło: wikipedia.org