OTYŁOŚĆ

Towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Uznana jest za chorobę przewlekłą od 1985 roku. Polega przede wszystkim na nieprawidłowym, nadmiernym nagromadzeniu się tłuszczu, który stanowi zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Za otyłość powszechnie uważa się stan, w którym tkanka tłuszczowa wynosi ponad 30% całkowitej masy ciała.

Należy podkreślić, że zbyt dużo czasu spędzamy przy komputerze lub przed telewizorem. Niejednokrotnie nocą spożywamy np. przekąski mięsne, czy słodkie pyszności, a to pierwszy krok prowadzący do nadwagi, a później do otyłości.

Aby zdiagnozować niedowagę, nadwagę, otyłość bardzo często stosuje się wskaźnik BMI tzw. Body Max Index. Posługując się wzorem M / W2 = BMI, gdzie M to masa ciała w kilogramach, zaś W oznacza wzrost w metrach, pokazuje stosunek masy ciała do naszego wzrostu. (BMI < 18,5 – niedowaga, BMI > 25 – nadwaga, BMI > 30 – otyłość I stopnia, BMI > 35 – otyłość II stopnia, BMI > 40 – otyłość III stopnia). Przykład: waga 65 kg, wzrost 1.70 m, wtedy BMI wynosi – 65 : (1.70 X 1.70) = 22,4. W Polsce na nadwagę oraz otyłość choruje około 70% ludności, dlatego nie należy problemu bagatelizować.

Obecnie bardzo niepokoi częste pojawianie się nadwagi u dzieci. To z kolei przekłada się na większe ryzyko otyłości oraz chorób z nią związanych w dorosłym życiu.

Otyłość dzielimy na pierwotną i wtórną. Przyczyną pierwszej są czynniki środowiskowe, w tym szczególnie spożywanie pokarmów o dużej kaloryczności. Druga związana jest z zaburzeniami gruczołów wydzielania wewnętrznego. Inny podział to otyłość brzuszna polegająca na odkładaniu się tłuszczu i wiąże się z niekorzystnym profilem lipidowym, stężeniem cholesterolu we krwi, miażdżycą, wysokim ciśnieniem tętniczym, większą masą lewej komory serca, rozwojem zespołu metabolicznego. Jest także otyłość pośladkowo – udowa, spotykana najczęściej u kobiet. Ponadto otyłości sprzyjają m.in.: zawał, niewydolność serca, wylew, zatorowość płucna, nietolerancja wysiłku fizycznego, astma, nadmierne męczenie się, kamica pęcherzyka żółciowego, choroby jelit, nowotwory prostaty, jelita grubego, piersi, trzonu i szyjki macicy, jajników i wiele innych.

Głównymi przyczynami otyłości są w szczególności: całkowity brak, albo niewystarczająca aktywność na świeżym powietrzu, ogólne przekarmienie organizmu, nadmierne spożywanie ciast, słodyczy, mięsa czerwonego, mleka, masła, ale też przewlekły stres, długie siedzenie przed komputerem, telewizorem, o czym już wcześniej wspominałem, problemy emocjonalne, trudne relacje rodzinne, czynniki genetyczne.

Leczyć otyłość można różnymi sposobami: dietetycznie przez zmianę niewłaściwych nawyków żywieniowych, zwiększenie aktywności fizycznej i tutaj wymienić należy m.in.: spacery, pływanie, jazdę na rowerze, ćwiczenia rozciągające oraz uelastyczniające wszystkie mięśnie ciała tzw. pilates, marsze ze specjalnymi kijkami, czyli nordic walking, farmakologiczne poprzez przyjmowanie określonych leków, przepisanych przez lekarza, a także leczenie chirurgiczne, ale jedynie w przypadku, kiedy otyłość zagraża życiu, a inne metody wyżej wymienione zawiodły.

Trzeba również podkreślić, iż bardzo ważną rolę odgrywa wsparcie psychologiczne, ponieważ osoby otyłe mają problemy z depresją i niską samooceną. Często są wyśmiewane, nietolerowane w środowisku rówieśniczym przez innych. Może to doprowadzić nawet do anoreksji prześladowanego człowieka. Należy uświadamiać, iż otyłość jest chorobą przewlekłą, która występuje z różnych przyczyn. Tutaj wielką rolę odgrywają rodzice, lekarze, psycholodzy, dietetycy, pedagodzy, nauczyciele, którzy mogą w porę zaradzić tej wrażliwej, a jednocześnie niebezpiecznej chorobie.

Kazimierz Surzyn

Źródła:

1. Małgorzata Obard - Gołębiowska, Nadwaga, otyłość i psychologia, Difin 2020.

2. Anna Noczyńska, Agnieszka Zubkiewicz – Kucharska, Otyłość wieku rozwojowego, Warszawa 2020.

3. Aleksandra Łuszczyńska, Nadwaga i otyłość, Warszawa 2022.

4. Mirosław Jarosz, Longina Kłosiewicz - Latoszek, Otyłość Zapobieganie i leczenie. Warszawa 2019.