O chciwym kowalu – opowieść z Białki

            Na Surzynówce w Białce, w dawnych czasach, żył kowal Bartłomiej, z żoną Anielą i córkami Matyldą i Marysią. Dobry był z niego fachowiec, ale bardzo chciwy. Za nawet drobne usługi żądał dużo pieniędzy i wszystkiego od gospodarzy przede wszystkim: owsa dla kur, masła, sera, jajek, mleka, śmietany, a jeśli ktoś ubił świniaka, ciele, to chciał także mięsa. Nie pogardził słoniną, kiszką, głowizną, owocami i jarzynami. Ludzie dawali te wszystkie rzeczy, ponieważ cenili go za solidność.

            Pewnego dnia Józka z roli Miśkowej, za pracę przyniosła mu koszyczek grzybów. Wziął od razu, podziękował i powiedział, iż będzie z nich pyszna zupa. Skąd miał wiedzieć, że te grzyby były zatrute. Tego dnia dość długo pracował w warsztacie, gdyż miał dużo zleceń, toteż nie miał czasu, nawet przyjść do chałupy, aby zjeść coś na ciepło. Żona nagotowała zupy i razem z córkami się jej  najadły do syta. Kowal, kiedy po robocie, wszedł do izby wszystkie leżały jak nieżywe. Prędko pobiegł po znachorkę Grzelakową, ale nic nie pomogła, tylko po badaniach oznajmiła:

• • Bartłomieju, nic tu po mnie, trupów wam nie przywrócę do życia – skamlała żałośnie.
  • O Matko Strapionych zlituj się nade mną, co ja narobiłem – powtarzał ze łzami w oczach. 

            Kowal załamał się i od tej pory na niczym mu nie zależało. Chodził do karczmy. Tam tęgo się upijał. Gdy odzyskiwał chwile przytomności, myśli nie dawały mu spokoju:

• • Pan Bóg mnie ukarał za to, że byłem chciwy i za robotę brałem od ludzi co tylko się dało.
  • Jak to wszystko teraz naprawić? - dumał, pytając samego siebie.

            Staczał się powoli na samo dno. Pił coraz bardziej, aby te myśli, głosy w sobie zagłuszyć oraz z niemocą jakoś poradzić, ale to było złudne. Kiedy tylko otrzeźwiał myśli powracały na nowo z jeszcze większą mocą.

            Pewnego wieczoru, opity poszedł spać. We śnie zobaczył swoją żonę oraz córki. Dziewczynki nic do niego nie mówiły, ale za to Aniela nadrabiała jak mogła mową i łokciami.

• • Wiesz, Bartłomieju, mój chłopie, ty się musisz zmienić, ponieważ ja  widzę, iż tu w raju nie ma miejsca dla ciebie.
  • Pójdziesz do piekła, diabły będą cię widłami kuły i gorącą smołą polewały.
  • To nie jest żadna bajka, tylko prawda, jakbym drugi raz skonać miała – mówiła na śnie dalej Aniela mężowi.
  • Wszystko słyszałam, co tu czyni się z takimi jak ty, którzy na ziemi żyli nie po Bożemu – wtedy kobieta pobożnie złożyła ręce, jakby szukała ratunku dla niego u Pana Niebieskiego, Stwórcy nieba i globu.
  • Bartłomieju, póki czas trzeba się prędko zmienić, gdyż w raju jest przepięknie – dociekała żona.
  • Na wysokim tronie siedzi Pan Bóg i Maryja, a koło nich są anioły, różnego rodzaju kwiaty, gołębie, śliczne owieczki, ptaszki.
  • Jest taka muzyka – kontynuowała Aniela – że jak się jej słucha, to niczego nie brakuje. Spacerujemy tu z córeczkami po niebieskich łąkach i podziwiamy cudności w błogiej szczęśliwości.
  • Nie mamy żadnych zmartwień.
  • Modlimy się tu za ciebie, abyś szybko zrozumiał i poprawił się – zachęcała Aniela, Bartłomieja.

            Kowal nad ranem się obudził. Powoli przecierał oczy, spojrzał na izbę i nagle przypomniał sobie co mu się tej nocy śniło. Nieuczciwe życie stanęło mu przed oczami.

• • Ile jest prawdy w tym, co mówiła moja kobieta na śnie, trudno powiedzieć, ale wiem, iż muszę się zmienić, żeby spotkać się kiedyś z najbliższymi – pomyślał Bartłomiej, wstając wreszcie z łózka.
  • O rety, a jak z tymi diabłami jest prawda? - zastanawiał się.
  • To już wolę żyć zgodnie z Dekalogiem – mówił do siebie, całkiem wystraszony. 

 Bartłomiej najpierw udał się do makowskiego kościoła, gdzie modlił się i błagał o przebaczenie Boga. Prosił też Najświętszą Panienkę o wstawiennictwo za nim do Stwórcy. Potem otworzył warsztat. Brał od ludzi tylko tyle, ile autentycznie wynosiła jego praca. Przestał pić, stając się szczęśliwym człowiekiem.      

Kazimierz Surzyn