Mądrość przysłów naszych babć i dziadków

Przysłowia są krótkimi, metaforycznymi zdaniami, które przede wszystkim przekazują uniwersalne prawdy życiowe, mądrości, przestrogi lub rady. Należą do tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Ułatwiają komentowanie sytuacji życiowych naszej rzeczywistości, zrozumienie zachowań różnych osób. Są też przestrogą przed skutkami nieodpowiedzialnych działań. Stanowią więc swoistą skarbnicę wiedzy o życiu, tradycji, relacjach międzyludzkich, a także codziennych wyzwaniach. Pełnią rolę wychowawczą. Łatwo je można zapamiętać. Ważne, aby rozumieć ich sens, rolę, znaczenia, przydatność w naszym zagonionym życiu XXI stulecia.
 

Najpopularniejszymi polskimi przysłowiami są:

„Bez pracy nie ma kołaczy” - aby osiągnąć sukces w życiu rodzinnym, zawodowym, społecznym musimy włożyć w to odpowiedni wysiłek.

„Apetyt rośnie w miarę jedzenia” - im więcej czegoś posiadamy lub osiągamy, tym bardziej pragniemy więcej.

„Co dwie głowy to nie jedna” - znacznie łatwiej rozwiązuje się problemy, albo podejmuje konieczne decyzje we dwoje, w grupie przyjaciół, znajomych niż samemu.

„Darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda” - nie powinniśmy krytykować, oceniać, ani też narzekać na otrzymany prezent, czy przysługę.

„Nie chwal dnia przed zachodem słońca” - nie trzeba pochopnie świętować sukcesu, oceniać danej  sytuacji np. spornej, dopóki wszystko nie zostanie definitywnie zakończone.

„Nie wszystko złoto, co się świeci” - ostrzega przed zbyt powierzchownym ocenianiem rzeczy lub ludzi, bowiem wartość prawdziwa bywa często ukryta, dlatego należy się odpowiednio postarać, by ją gruntownie odkryć.

„Nie oceniaj książki po okładce” - uczy rozwagi, mądrości, ostrożności w podejmowaniu jakichkolwiek decyzji.

„Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu” - mówi o tym, że zdecydowanie lepiej zadowolić się czymś mniejszym, ale za to pewnym i osiągalnym tak na wyciągnięcie ręki, niż ryzykować dla wielkich, ale nierealnych obietnic, celów. 

„Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał” - niezmiernie ważne jest wychowanie i nauczanie dzieci począwszy od najmłodszych lat, aby później w młodości, dorosłości sprostać różnym wyzwaniom, ponieważ nauka i wytrwałość to klucz do osiągnięcia wyznaczonych celów.

„Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada” - szkodzenie innym zwykle kończy się niekorzystnie dla osoby, która jest sprawcą wszelakich intryg, plotek, pomówień.

„Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść” - kiedy zbyt wiele osób bierze się za ten sam projekt lub próbuje dowodzić, efekty są zazwyczaj bardzo marne przez brak należytej koordynacji działań.

„Każdy jest kowalem swojego losu” - w życiu winniśmy brać odpowiedzialność za nasze decyzje, które mają wpływ na przyszłość.

„Jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz” - działania nasze mają bezpośredni wpływ na to, co nas,   spotyka w życiu, na nasze relacje z ludźmi  oraz sukcesy w życiu osobistym i zawodowym.

„Nie od razu Kraków zbudowano” - nie osiągniemy wszystkiego od razu, wielkie rzeczy wymagają czasu, cierpliwości, wytrwałości, wysiłku, ciężkiej pracy oraz konsekwencji w działaniu.

„Gdzie drwa rąbią, tam wióra nie lecą” - mówi o tym, że każda decyzja, podjęte działania mają swoje konsekwencje, a dążenie do określonego celu spotyka na drodze wiele trudności, które trzeba przezwyciężyć.

„Jedna jaskółka wiosny nie czyni” - ostrzega przed zbyt pochopnymi wnioskami, to raczej znak nadchodzącej zmiany, ale to nie oznacza, że będzie doskonała, w życiu pojedynczy sukces, gest, działanie nie daje pełnego obrazu sytuacji, rzeczywistość należy oceniać rozsądnie i sprawiedliwie.

„Kto nie wyda na kucharza, ten wyda na lekarza” - ta mądrość przypomina nam, iż warto inwestować w jakość jedzenia, zdrową dietę, gdyż oszczędzanie na jedzeniu może skutkować problemami zdrowotnymi.

„Po winie rozum w głowie ginie” lub „Od wódki rozum krótki” - wskazują, iż spożycie nadmiernej ilości wódki, wina, piwa nie sprzyja podejmowaniu racjonalnych decyzji i może poważnie odbić się na zdrowiu czy życiu.

„Co ma być to będzie” - na pewne rzeczy dziejące się w naszym życiu nie mamy wpływu i trzeba je zaakceptować lub się z nimi zmierzyć.

„Lepszy mądry wróg niż głupi przyjaciel” - bowiem głupota jest najgroźniejszym wrogiem, nie powinniśmy się przyjaźnić się z kimś kto podsuwa nam niedobre rozwiązania, kryje kogoś kto robi złe uczynki.

„Kłamstwo ma krótkie nogi” - kłamstwo wcześniej, czy później zawsze wychodzi na jaw.

„Kto się mądrzejszym czuje, ten głupszemu ustępuje” - aby załagodzić spór osoba mądrzejsza nie upiera się, by za wszelką cenę trzymać się swojego zdania.

„Krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje” - osoby, które się przechwalają najczęściej mało robią.

„Nie kupuj kota w worku” - przestrzega przed podejmowaniem decyzji bez pełnej wiedzy i o  konsekwencjach takiego postępowania.

„Wybierać się jak sójka za morze” - kiedy zwlekamy z jakimiś decyzjami, które już dawno winniśmy podjąć.

„W zdrowym ciele zdrowy duch” - podkreśla związek między zdrowiem fizycznym, a psychicznym, ponieważ dbając o ciało, dbamy również o swoje emocje, zdolność do radzenia sobie  w codziennej rzeczywistości.

„Sport to zdrowie” - przypomina o wielkiej roli sportu, który przede wszystkim wzmacnia organizm, poprawia krążenie krwi, wspiera odporność, łagodzi stres, wpływa na dobre samopoczucie.
 

Kazimierz Surzyn