Jordanów liczy 462 lata

Został lokowany na mocy przywileju wydanego przez króla Zygmunta Augusta w 1564 roku. Założycielem i fundatorem nowego miasta, obejmującego teren wsi Malejowa, był Wawrzyniec Spytek Jordan z Zakliczyna, wojewoda krakowski, pochodzący  z zamożnego, małopolskiego rodu Jordanów, herbu Trąby. Prawa miejskie wzorowano na prawach magdeburskich. 11 lutego 1568 roku po ciężkiej chorobie zmarł Wawrzyniec Spytek Jordan. W 1568 roku pierwszym Burmistrzem został Jakub Słonina. W 1580 roku przy ulicy Szpitalnej powstał szpital.

Kaplicę pod wezwaniem św. Wawrzyńca wybudowano w Jordanowie w 1568 roku. W latach 1576 – 1579 wzniesiono w mieście, drewniany kościół, ufundowany przez Annę z Sieniawskich Jordanową, żonę Spytka. W 1679 roku dobudowano do kościoła murowaną kaplicę, w której umieszczono obraz z wizerunkiem Madonny Jordanowskiej, pochodzący prawdopodobnie z I połowy XVII stulecia. Obraz ukoronowano papieskimi koronami 9 października 2010 roku. Pierwszą szkołę parafialną utworzono w mieście w 1588 roku. Parafię erygowano w 1856 roku. Wcześniej Jordanów należał do duszpasterstwa w Łętowni. Obecną neogotycką świątynię postawiono w latach 1908 – 1913, według projektu znakomitego architekta Jana Sas Zubrzyckiego. To on również zaprojektował budynki: Sądu Grodzkiego (1908) oraz Ratusza Miejskiego (1911). W latach 1927 – 1933 wybudowano budynek seminaryjny.

Po śmierci Anny Sieniawskiej Jordanów w 1576 roku stał się własnością rodziny Zebrzydowskich, dzięki małżeństwu Kacpra Zebrzydowskiego, kasztelana kaliskiego z Anną, która była jedną z pięciu córek Spytka Jordana. W tym samym roku król Stefan Batory nadał miastu przywilej, w którym potwierdzał prawa miejskie Jordanowa oraz zezwalał na odbywanie się w nim jarmarków dwa razy w roku. Już wtedy miasto słynęło przede wszystkim z targów bydła. Jordanowscy rzemieślnicy skupiali się w różnych cechach: drzewnym, kowalskim, tkackim, skórzanym, szewskim, piekarskim, rzeźniczym, powróźniczym, garncarskim i browarnianym.

Do rozbioru Polski miasto często zmieniało swoich właścicieli. Ostatnim z nich był hrabia Józef Sierakowski. W 1772 roku dobra jordanowskie przeszły pod panowanie Austrii. W okresie rozbiorów Jordanów podupadł gospodarczo. Ludność utrzymywała się głównie z rolnictwa.

W 1803 roku w Jordanowie utworzono trzyletnią szkołę ludową. 33 lata później miasto uzyskało prawa do własnej jurysdykcji. Jordanów stał się siedzibą urzędu podatkowego oraz sądu powiatowego. Cesarz Franciszek Józef wizytował Jordanów w roku 1858. Linię kolejową Sucha – Chabówka, wiodącą przez Jordanów, otwarto w 1884 roku, co wpłynęło korzystnie dla późniejszego rozwoju miasta. Od 1885 roku działa w Jordanowie Ochotnicza Straż Pożarna, która wcześniej prowadziła też bibliotekę. W 1896 roku powstało w mieście Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. W ramach jego działalności w 1912 roku powołano do życia paramilitarny oddział Polowych Drużyn Sokolich. Od 1900 roku prężnie funkcjonowało w mieście Towarzystwo Zaliczkowe o nazwie „Praca i Oszczędność”. 21 i 22 listopada 1914 roku w mieście przebywał Józef Piłsudski. Na terenie jordanowskiego rynku w 1919 roku posadzono „Dąb Wolności” dla upamiętnienia rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości.

W latach międzywojennych w Jordanowie działały tartak, młyn parowy, a także cegielnia. Istniało tutaj od 1926 roku Prywatne Miejskie Seminarium Nauczycielskie im. św. Stanisława ze Szczepanowa. W 1929 roku przyłączono do Jordanowa gminę Malejowa oraz przysiółki: Hrobacze, Przykiec i Munkacz. W latach 1928 - 1933 nastąpiła elektryfikacja Jordanowa i zbudowano chodniki. W 1932 roku miasto i duszpasterstwo odwiedził kardynał Stefan Sapieha, który uczestniczył także w uroczystym posiedzeniu Rady Miasta. W latach 1932 – 1939 postawiono w Malejowej skocznię narciarską, na której skakał m.in. Stanisław Marusarz.

Herb Jordanowa, nawiązujący do herbu familii Jordanów – Trąby, zatwierdziło Ministerstwo Spraw Wewnętrznych RP 9 kwietnia 1937 roku. Przedstawia on w polu srebrnym trzy czarne rogi myśliwskie jeden po drugim, posiadające obręcze, ustniki oraz sznury złote. Jordanów wówczas był nazywany „Zielonym miastem”, głównie z racji malowniczego położenia, rozwoju zieleni i walorów uzdrowiskowych. I tak pozostało do dzisiaj.

Podczas II wojny światowej hitlerowcy w znacznym stopniu zniszczyli miasto.W 1939 roku spalili 270 domów z istniejących wtedy 400 zabudowań. Wprowadzono tajne nauczanie w zakresie klas od V do VII, później również na poziomie szkoły średniej. Na obszarze Jordanowa i okolic działały liczne oddziały i grupy partyzanckie m. in.: Chełm, Bocian, Walka, Harnasie, Związek Walki Zbrojnej oraz Koła takie jak: Rocha i Bataliony Chłopskie. Niemcy rozstrzelali w 1942 roku 67 jordanowskich Żydów. Ciężkie walki toczyły się tutaj w styczniu 1945 roku w czasie odwrotu Niemców. 29 stycznia 1945 roku miasto wyzwolono spod jarzma hitlerowskiego. 9 września 1984 roku Jordanów został odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu, za zasługi w wojnie obronnej 1939 roku oraz za postawę  w czasie okupacji.

Po wojnie powstały w mieście liczne zakłady produkcyjne m. in.: słynny zakład nr 3 Krakowskiej Fabryki Armatur, zakłady przemysłu muzycznego, spółdzielnia przemysłu odzieżowego, spółdzielnia przemysłu drzewnego. 15 maja 1978 roku powstało Towarzystwo Miłośników Ziemi Jordanowskiej. 13 czerwca 1999 roku Ojciec Święty Jan Paweł II dokonał beatyfikacji księży wywodzących się z jordanowskiego duszpasterstwa tj. ks. Piotra Dańkowskiego i ks. Stanisława Pyrtka razem z 98 innymi męczennikami. W 2001 roku na plantach w Jordanowie posadzono „Dęby - Pomniki Historii” ku czci i pamięci Papieża, Świętego Jana Pawła II, kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz wspomnianych wcześniej błogosławionych ks. Dańkowskiego i ks. Pyrtka.

W latach 2014 – 2022 nastąpiła rewitalizacja plant oraz zabytkowego budynku dawnego Sądu Grodzkiego Rynek 2. Mieści się tam obecnie Centrum Kultury w Jordanowie. 31 października 2022 roku zakończono renowację Grobu Nieznanego Żołnierza oraz zbiorowej mogiły partyzantów poległych podczas II wojny światowej na Cmentarzu Parafialnym. 31 stycznia 2023 roku otwarto zbudowaną na wzgórzu Hajdówka (534 m n. p. m.) drewnianą Wieżę Widokową. 25 sierpnia 2023 roku zaczął funkcjonować Skatepark obok stadionu Klubu Sportowego „Jordan” przy ulicy Kolejowej. 24 października 2024 roku oddano do użytku obiekt rekreacyjno-sportowy dla seniorów „Zielony Zakątek”. Od 30 kwietnia 2025 roku działa tężnia solankowa oraz boisko do gry w siatkówkę plażową. 11 listopada 2025 roku odsłonięto na plantach szubertowskich, tuż przy rynku, popiersie Stanisława Maczka (1892 -1994) gen. dywizji Wojska Polskiego, 11 listopada 1990 roku awansowanego do stopnia gen. broni przez Prezydenta RP na uchodźstwie, prekursora broni pancernej, kawalera Orderu Orła Białego, dowódcy 10. Brygady Kawalerii walczącej w obronie Jordanowa w 1939 roku.

W Jordanowie oprócz świątyni i jej wnętrza z zabytkowymi rzeźbami i obrazami z XVI, XVII a także XVIII wieku, warto zobaczyć również: figurę św. Jana Nepomucena z końca XVIII stulecia, posąg Matki Bożej z 1783 roku, zabytkowy zajazd „Poczekaj”, datowany na koniec XVIII wieku, klasycystyczny dom murowany, drewniane zabudowania z XIX stulecia, parterowy dwór drewniany o konstrukcji zrębowej z I połowy XVIII wieku, z gankiem nakrytym dachem łamanym, tzw. polskim, muzeum parafialne, w którym znajdują się pamiątki z historii miasta i kościoła oraz izbę regionalną poświęconą przede wszystkim historii Jordanowa.                                                                                               

Kazimierz Surzyn

Źródła: Jordanów: monografia miasta pod redakcją Stanisława Bednarza i Piotra Sadowskiego, Bielsko - Biała, 2013. M. Michałowicz - Kubal, Powiat suski, Krosno 2002. J. Hampel, J. Mydlarz, Ziemia jordanowska w latach wojny i okupacji 1939 - 1945, Jordanów 2004.