Dla turystów: zabytkowe kapliczki i figurki w Makowie Podhalańskim, Grzechyni, Żarnówce, Juszczynie oraz w Białce

​​​​​​​Kapliczki i figurki świadczą o głębokiej wierze mieszkańców naszego regionu. Trzeba przyznać, że dzięki ludziom dobrej woli są one należycie utrzymane i pięknie ozdobione o każdej porze roku. To wspaniały przykład dla młodzieży, głównie po to, aby ona, gdy nas zabraknie tak samo dbała o dziedzictwo kulturowe naszych małych Ojczyzn, do którego niewątpliwie zaliczyć należy zabytki sakralne.

W Makowie Podhalańskim przy ulicy 3 Maja stoi kaplica murowana z 1845 roku. Ufundował ją Jan Kanty Filas, o czym informuje napis umieszczony nad drzwiami wejściowymi. Kapliczka kształtem zbliżona jest do prezbiterium makowskiego sanktuarium. Jest prostokątna, posiada sklepienie kolebkowe z lunetami. Na siodłowym dachu od frontu znajduje się czworoboczna wieżyczka na sygnaturkę, z cebulastą kopułą. Charakterystyczne są też ostrołukowe drzwi oraz okna.

Z kaplicą związana jest następująca historia: na terenie Makowa Podhalańskiego i okolic w XIX wieku panowała epidemia cholery pochłaniająca wiele ofiar. Aby jej zapobiec kapłani makowscy na czele z proboszczem zorganizowali procesję błagalną z miejscowego kościoła do kapliczki. Po odbytej procesji, według podań, nikt już więcej nie zmarł na tę chorobę.

Również przy ulicy 3 Maja znajduje się kamienna figurka Matki Bożej Królowej Polski pochodząca z połowy XIX stulecia.

Na makowskim rynku usytuowana jest barokowa, kamienna figura Matki Bożej Niepokalanie Poczętej z XVIII wieku, osadzona na kolumnie. Została ona wpisana do rejestru zabytków Małopolski nr-63-1/1.

Warto wspomnieć także o barokowej figurze świętego Jana Nepomucena postawionej w 1779 roku oraz o kapliczce z XVIII stulecia stojącej na postumencie, ozdobionej wolutami.

W Grzechyni z zabytków zachowała się murowana, domkowa kapliczka z I połowy XIX wieku. Posiada ona siodełkowy dach. Wewnątrz kaplicy znajduje się kamienna figura Chrystusa Upadającego pod Krzyżem.

Obok kaplicy pod wezwaniem Matki Bożej Częstochowskiej wybudowanej w latach 1946 – 1947 znajduje się zabytkowa figura Pana Jezusa Upadającego pod ciężarem Krzyża, najprawdopodobniej z XVIII wieku, przeniesiona tutaj z poprzedniej kaplicy zbudowanej w 1778 roku, która stała na miejscu obecnej.

W Żarnówce, na Przysłopie, usytuowana jest domkowa kaplica z II połowy XVIII wieku, z kamienną figurą Chrystusa Upadającego pod Krzyżem. Murowaną, kwadratową kaplicę przykrywa kopulasty, gontowy dach zakończony ośmioboczną latarnią. Posiada sklepienie kolebkowe z latarniami. Dach zdobi charakterystyczna sygnaturka z 1793 roku, wykonana przez Jana Jerzego Knoblocha w Bańskiej Bystrzycy. We wnęce nad wejściem do kaplicy znajduje się figurka św. Floriana.

We wsi stoją też dwie figury kamienne pochodzące z 1828 roku. Jedna przedstawia wizerunek Chrystusa, a druga świętego Wawrzyńca.

W 1926 roku w centrum Żarnówki postawiono kaplicę, która mieści barokową płaskorzeźbę świętej Anny Samotrzeć, patronki małżeństw, matek, wdów, piekarzy i żeglarzy. Trafiła ona do kaplicy z makowskiej świątyni.

W Juszczynie za Wiejskim Ośrodkiem Zdrowia (jadąc w kierunku Jordanowa) usytuowana jest kaplica z połowy XIX wieku, którą ufundowała rodzina Bielańskich, zarządzająca dawniej dworem (stał w miejscu, gdzie obecnie znajduje się Ośrodek Rehabilitacyjno – Wychowawczy) i folwarkiem pańszczyźnianym. Kapliczka jest murowana, prostokątna o sklepieniu żagielkowym. Posiada dach gontowy, siodłowy. Wewnątrz kaplicy znajduje się posąg Chrystusa Upadającego pod Krzyżem. Z kaplicą związane jest podanie: podczas II wojny światowej, w styczniu 1945 roku, przez wieś przechodził front. Niemcy ostrzeliwani przez oddziały radzieckie i partyzantów polskich, wycofywali się w pośpiechu w stronę pobliskiego Makowa Podhalańskiego. Jeden z żołnierzy rosyjskich otworzył drzwi do kaplicy i strzelił z karabinu do posągu Chrystusa Ukrzyżowanego. Kula uszkodziła Stwórcy twarz, a następnie odbiła się od niej i skierowała w stronę żołnierza, raniąc go śmiertelnie. Mieszkańcy Juszczyna uznali, że dzięki Opatrzności Bożej posąg ocalał.

We wsi stoją dwie figurki przydrożne pochodzące z I połowy XIX wieku. Jedna z nich usytuowana jest na osiedlu Bory. Przedstawia posąg Chrystusa. Fundatorzy Agnieszka i Józef Mirochowie przechodniów „proszą o pozdrowienie Anielskie R. P. 1846”. Drugą z wizerunkiem Chrystusa Ukrzyżowanego postawiono na osiedlu Mirochowym, koło skrzyżowania drogi głównej z szosą wiodącą w kierunku Juszczyn – Zgudy. Wybudowana została przez mieszkańców ról: Mirochowej, Kachlowej i Majchrzakowej.

W Białce na osiedlu Dudraki usytuowana jest figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus z 1890 roku.

Na roli Karelusowej znajduje się kamienna figura z wizerunkiem Pana Jezusa w Koronie Cierniowej. Na figurze widnieje napis „Fundator Jan Sałapatek prosi o pozdrowienie Anielskie R. P. 1848”.

Kaplica domkowa, pod wezwaniem Matki Bożej Częstochowskiej z XVIII stulecia, stoi na roli Miśkowej. Ufundowali ją mieszkańcy wsi jako wotum wdzięczności Pani Jasnogórskiej za wstawiennictwo za nimi do Boga i doznane łaski.

W Białce Dolnej znajduje się kapliczka Matki Bożej Królowej Rodzin z XIX stulecia. Wewnątrz w ołtarzu umieszczony jest obraz Madonny. Kaplica posiada sygnaturkę od frontu. 15 sierpnia 1998 roku uległa spaleniu. W tym samym roku życzliwi ludzie podjęli trud odbudowy kaplicy.

Kazimierz Surzyn

Źródła: