Demokratyczny styl wychowania dziecka

Obecnie uważa się ten styl wychowania za najkorzystniejszy dla rozwoju osobowości dziecka, które uczestniczy w życiu rodziny na zasadzie równości oraz współpracy. Z czasem przejmuje część obowiązków, m. in.: sprzątanie domu lub jego części, robienie zakupów, gotowanie lub pomoc przy nim, sprawowanie opieki nad młodszym rodzeństwem, czy nad zwierzętami. Rodzice tę pomoc przyjmują z uznaniem, ale też z wielką radością. Ewentualnych korekt w tym względzie dokonują dyskretnie i z taktem mówiąc np. „czy tak nie byłoby lepiej tego zrobić?”, po to by nie zniechęcić dziecka do pracy, ale pomóc mu jak najlepiej ją wykonać.

Demokratyczni rodzice przyznają dziecku pewną autonomię w podejmowaniu decyzji, co wcale nie oznacza braku kontroli. Jednak czynią to mądrze, stosownie do możliwości i odpowiedzialności swojego potomka.

Relacje demokratyczne panujące w rodzinie przejawiają się często w nakłanianiu dzieci przez rodziców do podejmowania własnej inicjatywy. Rodzice wykazują się przy tym mądrością, polegającą na tym, iż w przypadku wystąpienia jakichkolwiek trudności, oferują dziecku radę lub pomoc.

Wyróżnia się następujące cechy demokratycznego stylu wychowania: udział dziecka w rozmowach rodzinnych np. na temat planowania i organizowania codziennych zajęć czy też czasu wolnego, wypowiadanie przez potomka swojego zdania, w określonej sprawie, wszelakie represje rodzice zastępują tłumaczeniem dziecku jak i dlaczego powinno postąpić inaczej, używając perswazji i argumentacji, dziecko pozostaje w silnej więzi ze swoimi rodzicami, potomek cieszy się samodzielnością, która wraz z rozwojem wzrasta, przy tym stosuje się dyskretną kontrolę, unika się zbędnych nakazów i zakazów, obowiązują równość, partnerstwo, współpraca przy podziale obowiązków, wymagania są dostosowywane do rzeczywistych możliwości dziecka, rodzice okazują swemu potomkowi życzliwość, sympatię, zaufanie, nagradzają swoje dziecko, często powtarzają, że są z niego dumni, przestrzeganie norm i zasad moralnych obowiązuje wszystkich członków rodziny, nie tylko dziecko, chodzi o dawanie dobrego przykładu swoim pociechom.

Stosunki demokratyczne w rodzinie kształtują u dziecka pewność siebie, pozwalają mu na wprowadzenie w życie swoich pomysłów. Potomek jest osobą lubianą zarówno przez dorosłych jak i przez rówieśników. Cechuje go optymizm, radość życia, dojrzałość społeczna i emocjonalna, odporność na przeciwności losu, ciekawość wobec świata i ludzi, łatwość w nawiązywaniu kontaktów międzyludzkich, chęć i gotowość do współpracy.

Wychowani demokratycznie śmiało przedstawiają swoje racje, szanując przy tym poglądy innych. Wyniesione z domu rodzinnego wartości takie jak m.in.: szacunek do pracy, należyte wypełnianie obowiązków, odpowiedzialność za powierzone zadanie, solidarność sprawiają, iż w dorosłym życiu są zorganizowani i doskonale sobie radzą. W założonych przez nich rodzinach relacje między jej członkami opierają się na partnerstwie, wzajemnym szacunku, miłości, godności, poszanowaniu praw i wolności.

Kazimierz Surzyn

Źródła:

1. Ks. Pezda L., Kochać mądrze, Kraków 2008.

2. Borecka – Biernat D., Styl wychowania w rodzinie a poczucie kontroli, Psychologia wychowania 2/1986.

3. Śnieżyński M., Dialog w rodzinie, Wychowanie 9/2000.

4. Przetacznikowa M., Włodarski Z., Psychologia wychowawcza, 1986.