31 sierpnia – Dzień Solidarności i Wolności

Święto państwowe ustanowione zostało przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej 27 lipca 2005 roku. Obchodzone było po raz pierwszy w 25. rocznicę porozumień sierpniowych w dniu 31 sierpnia 2005 roku. Upamiętnia ono historyczny zryw Polaków z 1980 roku w celu uzyskania wolności i niepodległości. Zapoczątkował on w istotny sposób proces upadku komunizmu w Polsce i w krajach Europy Środkowej i Wschodniej.

Zaznaczyć należy, iż w sierpniu 1980 roku strajk podjęło około 700 zakładów pracy, około 700 tysięcy osób. Szacuje się, że liczba działaczy „Solidarności” w latach 1980 – 1981 wynosiła 9 – 10 milionów. Domagano się w 21 postulatach z 17 sierpnia 1980 roku między innymi: niezależnych związków zawodowych, prawa do strajku, wolności słowa, druku, publikacji, przywrócenia zwolnionych do pracy, wypuszczenia więźniów politycznych, zniesienia represji za przekonania, uczestniczenia społeczeństwa w dyskusji nad koniecznością przeprowadzenia reform, podniesienia płacy, obniżenia cen, poprawy warunków pracy, skrócenia wieku przejścia na emeryturę – dla kobiet do 50 lat, dla mężczyzn do 60 lat lub przepracowanie w Polsce Rzeczpospolitej Ludowej 30 lat przez kobiety i 35 lat przez mężczyzn bez względu na wiek miało dawać prawa emerytalne, wprowadzenia urlopu macierzyńskiego, wszystkich sobót wolnych od pracy, zapewnienia odpowiedniej ilości miejsc w żłobkach, przedszkolach dla kobiet pracujących, skrócenia czasu oczekiwania na mieszkanie.

Podpisano wówczas cztery porozumienia między opozycją demokratyczną a rządem komunistycznym to jest: porozumienie w Szczecinie – 30 sierpnia 1980 roku, w Gdańsku – 31 sierpnia 1980 roku, porozumienie w Jastrzębiu Zdroju – 3 września 1980 roku i porozumienie w Hucie Katowice w Dąbrowie Górniczej – 11 września 1980 roku, przy czym za symboliczną datę przyjęto dzień 31 sierpnia, czyli porozumienie w Gdańsku.

W porozumieniach w Szczecinie i w Gdańsku zawarto przede wszystkim powołanie do życia nowych, samorządnych związków zawodowych. Na podstawie tego zapisu zarejestrowano Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”(NSZZ „Solidarność”). Rząd zobowiązał się między innymi: do wniesienia pod obrady Sejmu ustawy o ograniczeniu cenzury, ponownego zatrudnienia osób, które zwolniono z pracy po wydarzeniach 1970 roku (strajki i demonstracje po wprowadzeniu podwyżek cen detalicznych mięsa, przetworów mięsnych i innych artykułów spożywczych w czasie, kiedy obowiązywały ceny regulowane urzędowo) i 1976 roku (strajki i protesty po wprowadzeniu drastycznych cen urzędowych na niektóre artykuły konsumpcyjne np.: mięso i jego przetwory, masło, nabiał i cukier), opublikowanie podstawowych założeń reformy w latach 1982 – 1987, mających głównie na celu wydobycie gospodarki socjalistycznej Polski Ludowej z głębokiego kryzysu i umożliwienia społeczeństwu publicznej dyskusji nad ich treścią.

Postulaty sierpniowe wpisano 16 października 2003 roku na Światową Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, jako jeden z najważniejszych dokumentów świata, będący świadectwem  przełomowych wydarzeń, które wpłynęły na pożądane zmiany polityczne, ustrojowe i gospodarcze państw należących do bloku wschodniego. 

Trzeba podkreślić, że przemiany związane z działalnością NSZZ „Solidarność” radykalnie przerwano po wprowadzeniu w Polsce 13 grudnia 1981 roku stanu wojennego oraz delegalizacji ruchu społecznego liczącego ponad dziesięć milionów osób. Władzom komunistycznym na szczęście nie udało się zniszczyć idei „Solidarności”, która działała dalej prężnie w podziemiu. Jej działalność przyczyniła się znacznie do przemian w Polsce w roku 1989 i w następnych latach: szczególnie do przeprowadzenia częściowo wolnych wyborów parlamentarnych 4 czerwca 1989 roku, powstania pierwszego niekomunistycznego rządu Tadeusza Mazowieckiego 24 sierpnia 1989 roku, w 1990 roku prezydentem został Lech Wałęsa, pierwsze w pełni demokratyczne wybory miały miejsce 27 października 1991 roku, których efektem było utworzenie pierwszego demokratycznego rządu Jana Olszewskiego, powołanego 23 grudnia 1991 roku i funkcjonującego do 11 lipca 1992 roku, przy czym od 5 czerwca pod przewodnictwem Waldemara Pawlaka.

Pamiętamy o Bohaterach walczących o naszą wolność, niepodległość, sprawy pracownicze i  składamy Im należny hołd oraz wdzięczność! Dziękujemy również za obecną działalność „Solidarności”, będącej największym związkiem zawodowym w Polsce, na rzecz obrony praw pracowników, starań o lepsze warunki pracy, wyższe płace oraz za negocjowanie układów zbiorowych pracy.

Kazimierz Surzyn