29 października – Światowy Dzień Udaru Mózgu

Ustanowiony został w 2006 roku przez Światową Organizację Udaru Mózgu (WSO). Jego zasadniczymi celami są: podniesienie wiedzy i świadomości na temat udaru mózgu, jego profilaktyki i leczenia; wskazanie jak rozpoznać udar i w jaki sposób pomóc, ponieważ szybka reakcja to duża szansa, że chory wyzdrowieje; uświadomienie społeczeństwu, że udar mózgu jest bardzo groźną chorobą, trzecią z kolei po chorobach serca i nowotworowych, będącą przyczyną śmierci oraz pierwszą chorobą wywołującą trwałą niesprawność wśród Polaków po 40 roku życia; organizowanie konferencji, warsztatów, happeningów nagłaśniających problem.

Udar mózgu to zazwyczaj nagłe zaburzenie neurologiczne, krwotoczne wywołane wylewem krwi do mózgu lub niedokrwienne spowodowane zatrzymaniem dopływu krwi do mózgu. Może on w jednej chwili odebrać człowiekowi wszystko, czym cieszył się wcześniej tj.: sprawność, samodzielność, możliwość komunikowania się ze światem, uszkodzić wzrok, słuch. Są osoby, które przeżyły udar mózgu bez większych skutków ubocznych, ale i tacy co pozostają na ogół w różnym stopniu niepełnosprawni. Przy udarze liczy się głównie czas, gdyż im wcześniej nastąpi leczenie, tym jego skuteczność zwiększa się, a przez to rosną szanse na uniknięcie poważnych konsekwencji zdrowotnych. Ponadto udar mózgu jest wielkim problemem medycznym, społecznym, ale również ekonomicznym, ze względu na duże koszty leczenia, niepełnosprawność zawodową, wymaganie w 20% stałej opieki przez osoby po ostrym udarze, a 30% ludzi pomocy w niektórych codziennych, zwykłych czynnościach życiowych.

Do powstania udaru mózgu znacznie przyczyniają się: choroby układu sercowo-naczyniowego, takie jak: nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, migotanie przedsionków; inne to: cukrzyca, otyłość, niedostateczna aktywność fizyczna, spożywanie alkoholu, palenie papierosów, też elektronicznych, przyjmowanie narkotyków np. amfetaminy, kokainy; dna moczanowa; zespół bezdechu sennego; zaburzenia krzepnięcia.

Objawami udaru mózgu są: asymetria twarzy; zawroty głowy; silny ból głowy; senność; nagłe osłabienie mięśni szczególnie gardła, języka powodujące problemy z połykaniem, krztuszenie się w czasie jedzenia; porażenie ręki, nogi; problemy z zachowaniem równowagi; zaburzenia mowy, widzenia; osłabienie lub nieodczuwanie czucia zwykle po jednej stronie ciała, w skrajnych przypadkach po obu; zaburzenia w zapamiętywaniu nowych informacji, w pisaniu, liczeniu; może wystąpić napad padaczkowy; majaczenie – urojenia, omamy; zaburzenia świadomości.

Co należy zrobić, gdy rozpoznamy udar u siebie?:

• natychmiast zadzwonić po pogotowie ratunkowe, abyśmy jak najszybciej trafili na oddział neurologiczny danego szpitala według zasady: „Strata czasu to strata mózgu”,
• zaalarmować inne osoby będące w najbliższym otoczeniu, rodzinę,
• ułożyć się w pozycji bezpiecznej – leżenie na boku,
• nie można jeść, przyjmować leków, ani dużo pić
• zapamiętać lub zanotować godzinę rozpoczęcia objawów udaru, jest to bardzo ważna informacja dla personelu medycznego, aby włączyć odpowiednie i szybkie leczenie.

Niestety są takie przypadki udaru, iż nie jesteśmy w stanie sami sobie pomóc!

W jaki sposób działać, kiedy u innej osoby zauważymy objawy udaru?:

• natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe,
• gdy poszkodowany jest przytomny trzeba go ułożyć w pozycji z lekko uniesionym tułowiem, kiedy jest nieprzytomny powinniśmy go położyć w pozycji – leżenie na boku,
• nie podawać jedzenia, ani leków np. aspiryny,
• jeśli jest spragniony, a nie występują zaburzenia świadomości można podać niewielką ilość płynów;
• zapamiętać albo zapisać czas wystąpienia objawów,
• monitorować stan poszkodowanego, aż do momentu przybycia na miejsce pracowników pogotowia ratunkowego.

Sumując pamiętajmy, iż, aby zmniejszyć ryzyko udaru mózgu należy m. in.: prowadzić zdrowy styl życia,  zdrową dietę, regularną aktywność fizyczną, kontrolować ciśnienie krwi, unikać palenia papierosów, picia alkoholu oraz przyjmowania narkotyków, zaś natychmiastowa reakcja w przypadku podejrzenia udaru może uratować zdrowie, życie i wyeliminować lub zmniejszyć długotrwałe skutki choroby.

Kazimierz Surzyn