27 września – Dzień Podziemnego Państwa Polskiego

Święto państwowe zostało uchwalone 11 września 1998 roku przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej poprzez aklamację. Upamiętnia ono powołanie do życia Służby Zwycięstwu Polski (SZP) w okupowanej Warszawie przez Niemcy – III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR). W uchwale stwierdzono: „To historyczne wydarzenie zapoczątkowało budowę Polskiego Państwa Podziemnego fenomenu w dziejach nie tylko II wojny światowej”.

Służba Zwycięstwu Polski była polską organizacją polityczną, wojskową, konspiracyjną założoną 27 września 1939 roku w Warszawie, tuż przed jej kapitulacją 28 września po 22 dniach bohaterskiej obrony stolicy, z rozkazu dowódcy obrony Warszawy generała Juliusza Rómmla. Dowódcą SZP mianowano generała Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza z zadaniem prowadzenia przede wszystkim dalszej walki o utrzymanie niepodległości i całości granic.

Głównymi celami organizacji były: walka o wyzwolenie Ojczyzny w granicach przedwojennych, odtworzenie oraz reorganizacja armii polskiej i powołanie tymczasowych ośrodków władzy.

Z rozkazu generała Władysława Sikorskiego została rozwiązana za zbyt dużą bliskość z sanacją, którą oskarżano za klęskę wrześniową. Na jej miejsce powołano 13 listopada 1939 roku Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), działający pod tą nazwą do 14 lutego 1942 roku, potem przemieniony na Armię Krajową, która przeprowadziła akcję „Burza”, a w jej ramach powstanie warszawskie.

Polskie Państwo Podziemne podległe było Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie najpierw w Paryżu, w Angers, potem w Londynie, podczas okupowania Polski przez Niemcy i ZSRR. Istniało ono od 27 września 1939 roku do 1 lipca 1945 roku. Cały czas walczyło o przywrócenie Polsce pełnej niepodległości. Ponadto starało się utrzymać ciągłość instytucji państwowych, zapewnić w miarę sprawne funkcjonowanie państwa i przygotowanie się do przejęcia władzy po zakończeniu wojny. Ważnym elementem walki pozostało tak zwane „tajne nauczanie”, gdyż Niemcy zamknęli polskie szkoły średnie oraz wyższe. Po II wojnie światowej oraz ustanowieniu w naszej Ojczyźnie władzy komunistycznej, rząd polski na emigracji utracił poparcie międzynarodowe, ale działał nadal, aż do odzyskania suwerenności i wyborów prezydenckich, które miały miejsce w 1990 roku.

Pamiętajmy również, że w Polsce prężnie działało podziemie niepodległościowe, czyli tak zwany cywilny i zbrojny ruch oporu przeciw władzy komunistycznej oraz wszechstronnej dominacji ZSRR. Funkcjonowały wówczas: Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość, Konspiracyjne Wojsko Polskie, Ruch Oporu Armii Krajowej, Narodowe Siły Zbrojne, Narodowe Zjednoczenie Wojskowe, grupy partyzanckie zrzeszające Żołnierzy Niepokornych, Wyklętych, działacze „Solidarności” i inni. Żołnierzy, oficerów, osoby cywilne podziemia niepodległościowego władze komunistyczne poddawały terrorowi, zamykaniu w więzieniach, skazywaniu na kary śmierci, deportacje z miejsc zamieszkania, wywłaszczenia, wywózki do obozów pracy, zmuszano ich do emigracji. Wspomnieć trzeba między innymi: Poznański Czerwiec 1956 roku, Grudzień 1970 roku, Sierpień 1980 roku, Grudzień 1981 roku i wprowadzenie na terenie całego kraju stanu wojennego oraz po jego zniesieniu w 1983 roku dalszą walkę opozycjonistów, aż do 1989 roku, kiedy Polska dołączyła do państw demokratycznych. Tworzyli oni wtedy struktury demokratyczne w naszej Ojczyźnie.

Trzeba nam dzisiaj docenić walkę o wolność Polski naszych przodków. Z serca im za to dziękujemy! Naszym zadaniem jest dzisiaj utrzymanie pokoju i demokracji!

Kazimierz Surzyn