Sobótka, czyli Noc Kupały w Beskidach

W 2026 roku przypada w nocy z 21 na 22 czerwca. Sięga czasów przedchrześcijańskich. W kulturze górali beskidzkich to święto magii gór, miłości, płodności, ognia, wody, ziół, kąpania się w rzekach, oblewanie się woda, posyłanie wianków na wodzie, rozpalanie ognisk, zabawy, śpiewy, tańce. Wierzono wówczas, że zacierają się granice między światami, a słońce oddaje się igraszkom.

Tradycje Beskidzkie

Palenie Watr, Sobótek – na wzgórzach, szczytach gór oraz polanach rozpalano wielkie ogniska, zwane watrami. Miały one rozpędzać złe moce, czarownice, które według dawnych wierzeń były właśnie wtedy najbardziej aktywne.

Skoki przez ogień – młodzież zarówno dziewczyny, jak również chłopcy skakali wysoko nad płomieniami ognia, co zgodnie z wierzeniami przynosiło oczyszczenie, a także zapewniało szczęście w miłości.

Góralskie wianki – dziewczyny wyplatały wianki z polnych kwiatów i beskidzkich ziół takich jak: macierzanka, piołun, dziurawiec, które miały moc ochronną i puszczały je w rzekach, górskich potokach.

Szukanie kwiatu paproci – młodzi wyruszali w głąb beskidzkich lasów w poszukiwaniu legendarnego kwiatu, który zakwitał tylko w tę jedną, najkrótszą noc w roku i przynosił bogactwo oraz wszelką pomyślność.

Dawne tradycje przetrwały do dziś w takich samych lub w nieco zmienionych i nowocześniejszych  formach np. Noc Kupały w Zakopanem, z Koroną Gór w Brennej, na Skolnitym w Wiśle, na Szyndzielni w Bielsku Białej, w Międzybrodziu Żywieckim, Koszarawie (Jałowcówka), nad Sołą w Wieprzu. W programach imprez są m.in.: świętowanie przy ogniskach, pieczenie chleba, kiełbasek; widowiskowy pokaz Teatru z Ogniem; warsztaty plecenia wianków, rytualne ich puszczanie wodą; słowiańska muzyka, tance; wyjazd kolejkami linowymi na zachód słońca; spacery po wieżach widokowych; romantyczne rejsy statkiem o zachodzie słońca przy blasku pochodni; spacery do wodospadów; koncerty zespołów regionalnych; gry terenowe „Poszukiwanie kwiatu paproci”; konkursy na najpiękniejszy wianek sobótkowy czy strój słowiański; przemarsze zbójników i ich zbójnickie konkurencje sprawnościowe i siłowe, degustacje wyrobów pasterskich w szczególności oscypków, bundzy oraz żętycy.

Każdy coś ciekawego może znaleźć dla siebie. Najważniejsza jest wyśmienita zabawa, biesiadowanie dające radość, uśmiech oraz integrowanie rodziny, przyjaciół, znajomych. Mamy także wówczas możliwość poznania nowych, ciekawych ludzi.

Kazimierz Surzyn