24 maja – Europejski Dzień Parków Narodowych

Dzień ten upamiętnia utworzenie pierwszego w Europie parku narodowego – Sarek (szwedzkie Sareks nationalpark), w Szwecji 24 maja 1909 roku. Park ów położony jest na obszarze gminy Jokkmokk w rejonie Norrbotten i został założony, aby ochronić krajobraz alpejski północnej części Gór Skandynawskich tj. łańcucha górskiego w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, który ciągnie się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na obszarze Norwegii, Szwecji oraz częściowo Finlandii. Zaznaczyć należy, iż park Sarek, jak również przyległe mu parki narodowe Stora Sjofallet i Padjelanta, a także Muddus w 1996 roku trafił na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Pierwsze  obchody miały miejsce w 1999 roku.

W następnych latach w Europie założono ponad 400 parków narodowych, a w Polsce mamy ich 23 o łącznej powierzchni ponad 314 tysięcy hektarów. Podkreślić trzeba, że pierwsze parki narodowe w naszej Ojczyźnie powstały w latach 30. XX stulecia. W 1932 roku utworzono kolejno Pieniński i Białowieski Park Narodowy, przy czym pierwsze fragmenty tego ostatniego, już w grudniu 1921 roku, objęto ochroną rezerwatową.

Głównymi celami święta przede wszystkim są: wzmocnienie międzynarodowej współpracy na rzecz ochrony środowiska; podniesienie świadomości społecznej w tym temacie w szczególności ochrony zasobów przyrodniczych, prowadzenia badań naukowych, edukacji, a także udostępnienia dziedzictwa natury, chronionego w parkach na danym terytorium; wykazanie wartości i znaczenia  parków dla człowieka; zachęcanie społeczeństwa do odwiedzania parków, by zadbać o zdrowie, przebywając w ślicznych krajobrazowo miejscach, zachowujących przyrodę w jej naturalnym stanie różnorodności biologicznej, zasobów, tworów, składników przyrody nieożywionej oraz ożywionej  i w czystym powietrzu.

Pamiętajmy, że będąc na terenie parków narodowych, ale też w każdym innym miejscu na łonie przepięknej natury, należy bezwzględnie przestrzegać określonych zasad postępowania: nie wolno zbaczać z wyznaczonych szlaków turystycznych; prowiant zachowujemy dla siebie; nie należy niszczyć drzew, krzewów, czy zrywać roślin, zabieramy ze sobą wszystkie śmieci do woreczka lub plecaka i wyrzucamy dopiero w wyznaczonych do tego celu miejscach; nie bierzemy ze sobą psów,  korzystamy z map papierowych, wszelaka elektronika może być tam zawodna.

Parki narodowe stanowią jedną z najwyższych i najskuteczniejszych form ochrony przyrody na ściśle określonym terenie, w którym ochronie podlega całość przyrody ożywionej, jak i nieożywionej, a zatem: zwierzęta, drzewa, krzewy, rośliny, grzyby, gleba, ekosystemy, stosunki  wodne oraz krajobraz. Oczywiście, o czym już wcześniej była mowa, parki narodowe udostępnia się w celach naukowych, edukacyjnych, turystycznych, ale pod warunkiem, iż działania te nie wpływają negatywnie na przyrodę, której ochrona jest nadrzędnym i bezcennym celem.

Zawsze i wszędzie dbajmy o naturę – to nasze zdrowie i życie!

Kazimierz Surzyn