20 października – Światowy Dzień Osteoporozy

Został ustanowiony przez brytyjskie Narodowe Towarzystwo Osteoporozy przy wsparciu Komisji Europejskiej 20 października 1996 roku. Od 1997 roku dzień organizuje Międzynarodowa Fundacja Osteoporozy (IOF). W latach 1998 – 1999 współorganizatorem i sponsorem była również Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Dzień stanowi początek całorocznej kampanii, mającej następujące cele: podniesienie globalnej świadomości w zakresie zdrowia kości, profilaktyki, diagnostyki, a także leczenia osteoporozy i chorób metabolicznych kości.

Osteoporoza jest chorobą układową tkanki kostnej, charakteryzującą się znacznie zmniejszoną gęstością masy kostnej, a także nieprawidłową ich budową, co w konsekwencji doprowadza do osłabienia kości oraz większej podatności na złamania. Często nazywana cichą epidemią XXI stulecia, zwłaszcza, że początkowo jest niezauważalna. Dopiero zauważalne objawy osteoporozy pojawiają się przy złamaniach patologicznych np. szyjki kości udowej, trzonów kręgowych, nadgarstka, którym towarzyszy silny ból. W Polsce choruje na nią ponad 3 mln osób, z czego 2,5 mln stanowią kobiety. Na świecie chorobą dotkniętych jest ponad 200 mln osób.

Czynnikami ryzyka mogącymi rozwinąć osteoporozę są: nadmierne spożywanie alkoholu, kwaśnego wina, soli, palenie tytoniu, picie mocnej kawy, herbaty, coca-coli,  niedobory witaminy D i żywnościowe tj. niskie spożycie wapnia oraz fosforu, brak aktywności fizycznej, nadwaga, otyłość, niedostateczna ekspozycja na światło słoneczne, wiek powyżej 55 roku życia, kobiety w wieku około menopauzalnym lub po menopauzie, po złamaniach kości, mających niedoczynność albo nadczynność tarczycy, przytarczyc, zespół złego wchłaniania spożywanych pokarmów, cukrzycę, anoreksję, zaburzenia czynności nerek, długotrwałe unieruchomienie pacjenta, rasa – najbardziej narażone na osteoporozę są osoby rasy białej i żółtej.  

Przyczynami osteoporozy najczęściej są: zaburzenia w metabolizmie kości, które postępują wraz z wiekiem i dotykają głównie kobiety po menopauzie, seniorów, jak również osoby stosujące leki zmniejszające gęstość kości.

Diagnozę przeprowadza reumatolog wykonując kompleksową analizę wszystkich czynników złamań. Można wykonać badanie, zwane densytometrią, które polega na bezbolesnym sprawdzeniu gęstości kości. Osoby chore na osteoporozę winny być pod stałą opieką lekarza, który kieruje diagnostyką i leczeniem.

Profilaktyka polega na propagowaniu wiedzy o osteoporozie, działaniach pozwalających utrzymać dobrą jakość kości poprzez aktywność fizyczną np.: spacery, nordic walking, taniec, sporty grupowe takie jak siatkówka i tenis, skakanie na skakance, chodzenie po schodach, ćwiczenia oporowe z obciążaniem – wykroki z hantlami, przysiady, pompki, ćwiczenia poprawiające równowagę, joga, pilates, ćwiczenia na piłce Bosu, stanie na jednej nodze itp.; odpowiednią dietę bogatą w białko, około 1,2 g na 1 kg masy ciała dziennie: drób, cielęcina, ryby morskie, jaja, nabiał – twaróg, jogurt, soczewica, ciecierzyca, orzechy ziemne, pestki dyni, migdały, owies, komosa ryżowa, kasza gryczana; w wapń (1000 – 1500 mg): mleko, żółty ser, jogurt, kefir, maślanka, sery twarogowe, migdały, sardynki; witaminę D (800 – 1000 jednostek) w okresie jesienno-zimowym, a u osób po 60 roku życia przez cały rok, wiosną oraz latem należy, zachowując bezpieczeństwo, wychodzić na słońce, które umożliwia skórze jej naturalną syntezę, czyli produkcję witaminy D, poprawiającą metabolizm kości i siłę mięśni szkieletowych; bardzo ważny jest również: potas, magnez, żelazo, kwasy Omega-3, witamina K i B6.

Pamiętajmy, iż zdrowa dieta, aktywność fizyczna, utrzymanie prawidłowej wagi ciała, unikanie  używek, regularne badania gęstości kości i poziomu witaminy D, konsultacje z lekarzem mogą pomóc w cieszeniu się długo zdrowymi kośćmi!

Kazimierz Surzyn