14 lutego – Dzień Chorych na Padaczkę

Charakterystyka choroby, objawy, przyczyny, statystyki

Święty Walenty oprócz tego, iż jest patronem zakochanych, patronuje też osobom chorym na padaczkę, inaczej epilepsję, tzw. chorobę św. Walentego. Jest to choroba neurologiczna, przewlekła, która powoduje nawracające się napady padaczkowe, drgawkowe, spowodowane nieprawidłową aktywnością neuronów w mózgu. W Polsce cierpi na nią około 400 tysięcy osób.  Powszechna szczególnie u dzieci oraz osób starszych. Na świecie liczba chorych wynosi około 60 milionów ludzi. Niestety szacuje się, że żyją oni od 2 do 10 lat krócej, oczywiście w zależności od rodzaju padaczki, niż osoby jej nie mające. Umieralność jest dwukrotnie wyższa niż u ludzi zdrowych. Objawami padaczki przede wszystkim są: drgawki, sztywnienie ciała, utrata świadomości, zaburzenia czuciowe, widoczne zmiany w zachowaniu i percepcji – ruchy rąk, mruganie powiekami, wywrócenie gałek ocznych. Przyczynami padaczki u dzieci są m. in.: choroby wrodzone np. rozwojowe mózgu lub genetyczne uwarunkowanych schorzeń czy zakażeń – różyczka, toksoplazmoza, urazy okołoporodowe, zaś u dorosłych: guzy mózgu, urazy czaszkowo- mózgowe, zapalenie mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych, a po 65 roku życia to najczęściej udary mózgu lub choroba Alzheimera. Nierzadko choroba rozpoczyna się już w pierwszym roku życia, ale u 75 % osób przed 19 rokiem życia. Osoby z padaczką mogą prowadzić normalne życie, z pewnymi ograniczeniami np. co do prowadzenia samochodu, pracy, sportu itp. Epilepsja może trwać całe życie. U około 20 – 30 % chorych rozwija się ona w sposób przewlekły. Lekami udaje się wyeliminować drgawki u 70 – 80 % chorych ludzi. Pocieszające jest, że około 70 % osób posiada minimum 5-letnie okresy, w czasie których nie mają napadów padaczkowych.

Wyzwalacze padaczki

Napady padaczkowe mogą pojawić się na wskutek czynników zwanych wyzwalaczami. Są nimi: brak snu, albo zbyt mało snu, migające jasne światła, alkohol, substancje psychoaktywne, stres, niski poziom cukru we krwi, nieprawidłowe nawyki żywieniowe, nadmiar kofeiny, niektóre leki, dlatego trzeba wnikliwie czytać ulotki dołączone do leków, słuchać bezwzględnie poleceń lekarzy, silne emocje, bardzo intensywny wysiłek sportowy.

Rodzaje napadów padaczkowych

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje napadów padaczkowych, według klasyfikacji Międzynarodowej Ligi Przeciwpadaczkowej (ILAE): napady ogniskowe częściowe proste i złożone oraz napady padaczkowe uogólnione. Pierwsze to napady: ruchowe, czuciowe, psychiczne (emocjonalne); złożone – są bardziej groźne od poprzednich, gdyż chorzy mają zaburzenia świadomości, a także nie pamiętają napadu padaczkowego. Drugie to napady: toniczne – skurcz wielu grup mięśniowych; atoniczne – utrata napięcia mięśniowego w szczególności kończyn górnych i dolnych, niejednokrotnie powiązane z gwałtownymi, niebezpiecznymi w skutkach upadkami; napady świadomości – chory traci świadomość i nieruchomieje; miokloniczna – krótkie  od 1 do 5 sekund zrywy, skurcze mięśniowe pojedynczych mięśni lub całych grup mięśniowych; toniczno-kloniczne, zaczynające się od skurczu mięśni, a następnie objawia się rytmiczne skurczenie całego ciała, może nastąpić utrata przytomności.  

Czego nie wolno robić podczas padaczki?

Pamiętajmy, aby w czasie ataku padaczkowego nie wykonywać sztucznego oddychania, chory może stracić oddech na 20 – 30 sekund; nie należy go przenosić, chyba, że leży na przejściu dla pieszych na jezdni, ani szarpać, aby nie spowodować u niego lęków, czy agresji; nie wolno podawać choremu wody, ani innych płynów; zatrzymywać ataków; wkładać czegokolwiek do ust, gdyż spowoduje to połamanie zębów; nie należy otwierać choremu szczęk, jeśli się zacisnęły, ponieważ może to doprowadzić do pogryzienia języka.

Pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc przy ataku padaczkowym polega w szczególności na: zapewnieniu bezpieczeństwa osobie chorej, poprzez podłożenie jej czegoś miękkiego pod głowę np.: swetra, kurtki, szalika zwiniętego, poduszki, koca itp.; trzeba koniecznie odsunąć wszystkie przedmioty, o które chory mógłby się uderzyć lub skaleczyć; w miarę możliwości położyć go na dowolnym boku, aby zmniejszyć ryzyko zachłyśnięcia się, ponadto taka pozycja ułatwia oddychanie choremu, można spróbować delikatnie odgiąć do tyłu, następnie przytrzymać głowę chorego, po to, by zapewnić mu prawidłową drożność dróg oddechowych; zadbać o komfort termiczny. Jeżeli napad padaczkowy jest dłuższy niż 5 minut, doprowadził do urazu, albo, gdy chory nie odzyskał przytomności, należy bezzwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. Oczywiste jest, iż kiedy nie ma  jeszcze pomocy medycznej, w przypadku, gdy chory po napadzie padaczkowym jest nieprzytomny trzeba samemu rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową, czyli uciskanie klatki piersiowej oraz sztuczne oddychanie.

Leczenie padaczki

Najczęściej padaczkę leczy się farmakologicznie, czyli za pomocą leków przeciwpadaczkowych, które niestety nie leczą przyczyny padaczki, natomiast zapobiegają jej występowaniu, pozwalając na kontrolę choroby. Leczy się ją również chirurgicznie. Ta metoda polega na usunięciu fragmentu mózgu, gdzie znajduje się ognisko padaczkowe, odpowiedzialne za napady. Leczenie takie stosuje się także przy rozpoznaniu u chorego guza mózgu, naczyniaka. Można też u chorego pod skorą klatki piersiowej wszczepić urządzenie podobne do rozrusznika serca, hamujące napady padaczkowe w mózgu. Będąc pod stałą opieką lekarską z padaczką można żyć normalnie.

Starajmy się poszerzać wiedzę i świadomość o padaczce oraz pomagać osobom dotkniętym tą chorobą, w czasie napadów padaczkowych. Pamiętajmy, że to osoby osiągające sukcesy w nauce, w życiu osobistym, zawodowym, spełniające swoje najskrytsze marzenia.

Kazimierz Surzyn