13 lutego – Światowy Dzień Radia

            Święto jest obchodzone od 13 lutego 2012 roku z inicjatywy Hiszpanii. Pomysł wyszedł od Akademii Espanola de la Radio 20 września 2010 roku. Wniosek złożono do dyrektora generalnego  Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Edukacji, Nauki i Kultury UNESCO 26 sierpnia 2011 roku. Święto przyjęte zostało przez UNESCO na 36. Sesji Konferencji Generalnej UNESCO 3 listopada 2011 roku. Święto upamiętnia przede wszystkim inaugurację, powstałej w 1946 roku, rozgłośni Organizacji Narodów Zjednoczonych.          

            W 1886 roku Heinrich Hertz (1857 – 1894), niemiecki fizyk, profesor Uniwersytetu w Bonn i Politechniki w Karlsruhe, wytworzył fale elektromagnetyczne, niezbędne do przesyłania wiadomości. Patent na pierwsze radio przyznano Guglielmowi Marconiemu (1874 – 1937), włoskiemu fizykowi, konstruktorowi, pionierowi radia, laureatowi nagrody Nobla z dziedziny fizyki w 1909 roku, który do tego celu wykorzystał wynalazek z 1883 roku Nikoli Tesli (1856 – 1943), amerykańskiego inżyniera, pochodzącego z Chorwacji, elektrotechnika, radiotechnika oraz wynalazcy. Chodzi o transmisję fal radiowych za pomocą transformatora rezonansowego. Jednak po sześciu latach od śmierci Marconiego odebrano mu patent w 1943 roku. Ostatecznie Sąd Najwyższy w USA prawa patentowe do radia w 1945 roku przyznał Tesli.           

            18 kwietnia 1926 roku Polskie Radio rozpoczęło regularną emisję programu. Joanna Sztompkówna, właściwie Joanna Sztompka-Grabowska (1903 – 1939), polska spikerka,  dziennikarka radiowa, powitała wówczas słuchaczy znamiennymi słowami: „Halo, halo, tu Polskie Radio Warszawa fala 480”. Już w 1927 roku Polskie Radio jako pierwsze na świecie zaczęło prowadzić międzynarodową wymianę programów. W okresie międzywojennym radio prezentowało wiele audycji kulturalnych z udziałem aktorów, pisarzy, a także dyrygentów. Z nim związani byli w szczególności: Jarosław Iwaszkiewicz, Jan Parandowski, Maria Kuncewiczowa, Maria Dąbrowska,  Stefan Jaracz, Aleksander Zelwerowicz, Władysław Szpilman. 6 września 1939 roku Niemcy zniszczyli stację nadawczą w Raszynie. Następnego dnia nadawała stacja Warszawa II z rozkazu dowódcy obrony Warszawy gen. Waleriana Czumy i prezydenta stolicy Stefana Starzyńskiego. 1 października 1939 roku Polskie Radio prowadziło działalność tajną. Po II wojnie światowej radio nadawało już w 1949 roku. Po 24 latach tj. w 1973 roku uruchomiono nadawanie programu drugiego Polskiego Radia. W czasie propagandy komunistycznej, bardzo ważną rolę odgrywało Radio Wolna Europa, które rzetelnie informowało słuchaczy o ówczesnych wydarzeniach, bez udziału cenzora. Dopiero w 1994 roku wydano pierwsze zezwolenia na nadawanie naziemne. Dzisiaj furorę robi radio internetowe.          

            Święto podkreśla znaczenie radia jako istotnego środka komunikacji na świecie. W tym roku dzień poświęcony jest tematowi: „Radio i zmiany klimatu”. Z radia czerpiemy wiadomości polityczne, ekonomiczne, gospodarcze, kulturalne, sportowe z kraju i ze świata – według badań dla polskiego radia z 2021 roku, aż 73 % słuchaczy wskazuje radio na istotne i cenne źródło informacji. Dla 62 % odbiorców radio towarzyszy im podczas pracy, wykonywania obowiązków. Słuchanie muzyki wtedy służy dobrze koncentracji i wydajności pracownika. Poprzez radio możemy słuchać  audycji oświatowych, kulturalnych, muzycznych, rozrywkowych, sportowych, słuchowisk radiowych, czytania powieści, poezji, a przede wszystkim muzyki, która jak się mówi: „jest dobra na wszystko, łagodzi obyczaje, nastroje”. 81% badanych stwierdza, iż doskonale przy nim odpoczywa, właśnie słuchając muzyki. Badania Audio Track z 2023 roku, wykazują, iż zasięg dzienny radia ogółu mieszkańców Polski w wieku 15 lat i więcej, wynosi 56,6 %, czyli 18,1 mln słuchaczy dziennie, przy czym najpopularniejszą stacją radiową w naszej Ojczyźnie jest Radio RMF FM, której słuchało każdego dnia średnio 17,9 % osób. Dalej plasują się kolejno Radio ZET – 9,8 % oraz  Radio ESKA – 5,3 %. Z tego samego źródła wynika, że w 2024 roku radia w Polsce słuchało blisko 19 mln osób każdego dnia, około 24,5 mln co najmniej raz w tygodniu. Ponad 11 mln ludzi włącza stacje radiowe podróżując samochodem. W trakcie wypełniania codziennych obowiązków, a także odpoczynku 8,7 mln słucha radia, zaś w pracy – 3,7 mln ludzi.   

           Korzystając z radia jesteśmy zatem lepiej poinformowani z różnych dziedzin, także ze środowiska lokalnego. Słuchamy aktualnej prognozy pogody, sytuacji na drogach, alarmów m. in. o klęskach żywiołowych itp. Audycje, muzyka sprawiają nam sporo przyjemności, dając szczęście i to, że poznajemy na bieżąco trendy muzyczne. Tak naprawdę to my słuchacze tworzymy listy przebojów, głosując na piosenki, które później prezentowane są w radiu. Nie musimy kupować płyt poszczególnych wykonawców. Możemy uczestniczyć w konkursach historycznych, literackich np. na napisanie słuchowiska, tekstu piosenki, czy poetyckich na ułożenie wiersza, w zabawach, quizach i zdobywać nagrody. Fajne są losowania, aby uzyskać książki, bilety do kina, teatru, do spa, gotówkę finansową, a nawet sprzęt RTV, AGD, czy samochód. Radio informuje, edukuje, bawi,  umuzykalnia. Jest praktyczne, wspaniałe na odpoczynek po trudach codziennego życia.

Kazimierz Surzyn