120 lat temu – schronisko na Babiej Górze otworzyło drzwi turystom

Dokładnie 11 czerwca 1905 r. niemiecka organizacja Beskidenverein zainaugurowała działalność pierwszego murowanego schroniska turystycznego w Beskidzie Żywieckim – Schlesinger-Haus auf der Babia Góra. Mieściło się pod Głodną Wodą na wysokości 1616 m n.p.m. i od samego początku wzbudzało zachwyt nowoczesną architekturą i widokami na Tatry, Małą Fatrę i Orawę 

Budowa trwała w latach 1904–1905. Projekt Wilhelma Schlesingera kosztował 22 000 koron austriackich, a w schronisku znalazło się miejsce dla 20 osób noclegowo i dodatkowe 50 gości w sali restauracyjnej i werandzie . Pierwszym gospodarzem został Jan Zosiak – polski gajowy, który wspierał turystykę od strony węgierskiej . Początkowo przeważali goście niemieccy – oficjalnym językiem obiektu był niemiecki, co odstraszało wielu Polaków z uwagi na wysokie ceny i barierę językową .

Po Wielkiej Wojnie schronisko przechodziło z rąk do rąk – chwilowo znalazło się w Czechosłowacji, a potem w 1922 powróciło do Polski . Przez lata schronisko przeżywało zarówno triumfy, jak i tragedie: w 1935 r. czterech narciarzy zamarzło w pobliżu schroniska, co było później używane jako argument w dyskusji o jego prowadzeniu . W 1937 r. Polska odebrała Beskidenvereinowi obiekt, a po niemieckim ostrzale we wrześniu 1939 schronisko popadło w zapomnienie .

Po wojnie reaktywacja nastąpiła w 1949 r., gdy Polskie Towarzystwo Tatrzańskie przystąpiło do remontu – jednak wszystkie plany zniweczył pożar. Odbudowy już nie podjęto, bo teren objęto ochroną przyrodniczą. Resztki murów usunięto dopiero w 1979 r., a dziś pozostały po schronisku tylko fundamenty 

Współczesna refleksja i dziedzictwo

– Dziesiątki lat po zniszczeniu rząd Babiogórskiego Parku Narodowego przygotowuje szlak edukacyjny z tablicą i ławkami na miejscu dawnego schroniska – czytamy w lokalnych mediach. W realizacji prac uczestniczy m.in. helikopter, by łatwiej było działać w trudno dostępnym terenie 

– To miejsce, gdzie historia turystyki przeplata się z naturą – mówi przedstawiciel parku. – Warto pamiętać, że tu, gdzie dziś rozbrzmiewają dźwięki ptaków i szum górskiego wiatru, 120 lat temu działała nowoczesna, imponująca budowla.

Symbol i refleksja dla współczesnych turystów

Choć schronisko już nie istnieje, jego historia pozostaje mocnym symbolem rozwoju turystyki górskiej na Podbeskidziu. Nie bez powodu to tutaj narodziła się jedna z pierwszych etapowych baz turystycznych. 120. rocznica to doskonały moment, by spojrzeć w przeszłość: od pruskich tradycji znakowania szlaków, przez zmagania organizacyjne aż po trudne czasy II wojny światowej i późniejsze zniszczenie.

Co dalej?

Park Narodowy planuje udostępnić w okolicy niewielki taras widokowy oraz ścieżkę edukacyjną, by turyści mogli nie tylko nacieszyć się panoramą, ale też zrozumieć kontekst i znaczenie historyczne tego miejsca.

Warto pamiętać:

• Data otwarcia: 11 czerwca 1905 r.

• Projektant: Wilhelm Schlesinger

• Wysokość: 1616 m n.p.m., największe schronisko w Beskidach do lat 30. XX w. 

• Losy po wojnie: remont – pożar – ochrona – rozbiórka pozostałości

W 2025 r. pamięć o Schlesinger-Haus jest żywa – choć znikł z mapy, pozostaje duch miejsca, który dziś pielęgnuje Babiogórski Park Narodowy. Dla każdego, kto zdobywa Diablak, warto wspomnieć o pierwszym schronisku i zaprosić kilku zdań pamięci – przed laty turyści korzystali z niego bez względu na narodowość, dziś możemy korzystać z ich pionierskiego ducha w innej rzeczywistości.

Jak uczcisz jubileusz Babiej Góry? Może wyruszysz na szlak i przy starych fundamentach zatrzymasz się, by wspomnieć i docenić górskie dziedzictwo?