10 grudnia – Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka

Ustanowiony został rezolucją z 1950 roku przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) w rocznicę podpisania Powszechnej deklaracji praw człowieka 10 grudnia 1948 roku, w której w artykule 1 czytamy: „Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem oraz powinni postępować w stosunku do siebie wzajemnie w duchu braterstwa”.

Sekretarz Generalny ONZ w 2010 roku z okazji obchodów Dnia Praw Człowieka powiedział znamienne słowa: „To przede wszystkim na rządach państw spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie ochrony orędownikom praw człowieka. Wzywam wszystkie państwa, by przestrzegały wolności słowa i wolności gromadzenia się, tak potrzebnych w ich pracy. (…) Gdy życie obrońców praw człowieka jest zagrożone, zmniejsza się poczucie bezpieczeństwa wszystkich ludzi. Gdy głosy  obrońców praw człowieka są zagłuszane, cierpi na tym sprawiedliwość”.

Prawami człowieka przede wszystkim są: prawo do życia, do dobrego życia i decydowania o nim; do szczęścia; wolności myśli, sumienia, wyznania; głoszenia swoich poglądów i opinii; uznawania podmiotowości prawnej; zakazane są tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie; wymierzanie kar cielesnych; trzymania człowieka w niewolnictwie i poddaństwie; prawo do obywatelstwa; możliwości uczestniczenia w życiu publicznym; do czynnego i biernego prawa wyborczego; uczestniczenia i organizowania pokojowych manifestacji; do ochrony zdrowia; nauki; pomocy socjalnej; rozrywki, pracy; posiadania własności; dziedziczenia; zakładania własnej działalności gospodarczej; wolności korzystania z dóbr kultury i ich wytwarzania; sprawiedliwego oraz jawnego  rozpatrywania sprawy przez niezawisły sąd, do obrony oraz skargi konstytucyjnej.

Zasadniczymi celami dnia są: zwrócenie uwagi na niezbywalne prawa człowieka zawarte w Deklaracji praw człowieka, a także w innych dokumentach, na ludzi – orędowników praw człowieka, żyjących na całym świecie, dążących z całą mocą do zapewnienia zarówno własnych praw, jak i praw innych ludzi oraz wkładających wiele wysiłku w kwestii działań, które zapewniają ich przestrzeganie na co dzień; uświadomienie, iż wielu z takich osób jest prześladowanych, pozbawianych pracy oraz niesłusznie więzionych, a także uczczenie ich odwagi, solidarności z innymi i osiągnięć w tej ważnej sprawie dla ogółu ludzkości.

Kazimierz Surzyn