Żywienie dojelitowe – na czym polega i kiedy może być stosowane?

Nie każdy pacjent jest w stanie przyjmować wystarczającą ilość pożywienia w tradycyjny sposób. Przyczyną mogą być między innymi choroby neurologiczne, onkologiczne czy schorzenia przewodu pokarmowego, a także problemy z połykaniem. Jeżeli droga doustna nie pozwala na dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych, lekarz może rozważyć zastosowanie żywienia dojelitowego.

Dla pacjenta i jego bliskich informacja o konieczności rozpoczęcia takiego leczenia może początkowo budzić wiele pytań. Czym właściwie jest żywienie dojelitowe? Jak wygląda w praktyce? Czy oznacza konieczność pozostania w szpitalu? Warto poznać podstawowe informacje, aby lepiej zrozumieć tę formę leczenia żywieniowego.

Żywienie dojelitowe polega na dostarczaniu organizmowi składników odżywczych bezpośrednio do przewodu pokarmowego, z pominięciem tradycyjnego przyjmowania pokarmu przez usta. Wykorzystuje się w tym celu specjalistyczne diety o odpowiednio dobranym składzie, dostosowane do potrzeb konkretnego pacjenta.

W zależności od stanu zdrowia i przewidywanego czasu prowadzenia terapii dieta może być podawana przez różne rodzaje dostępu do przewodu pokarmowego. Stosuje się między innymi zgłębnik nosowo-żołądkowy, gastrostomię, PEG czy jejunostomię. O wyborze konkretnego rozwiązania decyduje zespół medyczny, uwzględniając indywidualną sytuację pacjenta.

Żywienie w Domu to serwis poświęcony domowemu żywieniu dojelitowemu, który przedstawia informacje dotyczące leczenia żywieniowego oraz wsparcia pacjentów i ich opiekunów. Nutricare prowadzi poradnię żywieniową zapewniającą kompleksową opiekę nad pacjentami wymagającymi żywienia dojelitowego w warunkach domowych.

Celem żywienia dojelitowego jest dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych. W zależności od potrzeb pacjenta dieta może dostarczać między innymi białka, tłuszczów, węglowodanów, witamin, składników mineralnych oraz odpowiedniej ilości płynów.

Żywienie dojelitowe może być stosowane wtedy, gdy pacjent nie jest w stanie przyjmować odpowiedniej ilości pokarmu drogą doustną, ale jego przewód pokarmowy może być wykorzystany do dostarczania składników odżywczych. Dotyczy to między innymi osób, które z powodu chorób neurologicznych, onkologicznych lub schorzeń przewodu pokarmowego nie mogą przyjmować pokarmów w tradycyjny sposób. Jedną z przyczyn może być również zaburzenie połykania, które utrudnia lub uniemożliwia bezpieczne spożywanie posiłków.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba mająca problemy z jedzeniem automatycznie wymaga żywienia dojelitowego. O zastosowaniu takiego leczenia decyduje lekarz lub zespół medyczny po ocenie stanu zdrowia pacjenta, jego możliwości żywieniowych oraz zapotrzebowania organizmu.

Jednym z istotnych powodów stosowania żywienia dojelitowego jest niedożywienie lub ryzyko jego wystąpienia. Organizm potrzebuje odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych nie tylko do codziennego funkcjonowania, ale także do regeneracji i prawidłowego przebiegu procesów związanych z leczeniem.

Jeżeli pacjent przez dłuższy czas przyjmuje zbyt mało pokarmu, tradycyjna dieta może nie wystarczać do pokrycia jego zapotrzebowania. W takiej sytuacji specjalnie przygotowana dieta dojelitowa może umożliwić dostarczenie odpowiedniej ilości składników odżywczych w sposób dostosowany do możliwości pacjenta.

Żywienie dojelitowe może być również stosowane jako jedyne źródło składników odżywczych przez okres, w którym jest to konieczne. O sposobie i czasie prowadzenia terapii zawsze decyduje zespół medyczny.

Nie zawsze. Jedną z możliwości jest prowadzenie żywienia dojelitowego w warunkach domowych. Jeżeli stan pacjenta pozwala na opuszczenie szpitala, a dalsze leczenie żywieniowe jest nadal konieczne, odpowiednio zorganizowana opieka może być kontynuowana w miejscu zamieszkania.

Domowe żywienie dojelitowe to nie tylko dostarczanie specjalistycznej diety. Obejmuje ono kompleksową opiekę nad pacjentem, który posiada sztuczny dostęp do przewodu pokarmowego. Może to być między innymi PEG, gastrostomia, jejunostomia lub zgłębnik nosowo-żołądkowy.

W przypadku Nutricare proces obejmuje między innymi wizytę kwalifikacyjną lekarza w domu pacjenta, ustalenie planu leczenia żywieniowego, szkolenie pacjenta i opiekuna, wizyty zespołu pielęgniarskiego, dostarczanie żywienia i sprzętu oraz regularne kontrole.

Przejście z leczenia szpitalnego do żywienia w domu wymaga odpowiedniego przygotowania pacjenta i jego opiekuna. Szczególnie ważne jest nauczenie się prawidłowej obsługi zastosowanego dostępu oraz sprzętu wykorzystywanego do podawania diety.

Dieta stosowana w żywieniu dojelitowym jest najczęściej płynna i ma skład dostosowany do potrzeb pacjenta. Jej rodzaj, ilość oraz sposób podawania powinny być ustalone indywidualnie przez zespół medyczny.

Opiekun powinien również wiedzieć, jak postępować w przypadku pojawienia się problemów ze zgłębnikiem lub w miejscu jego założenia. Wszelkie niepokojące objawy należy konsultować z zespołem prowadzącym terapię, zamiast samodzielnie zmieniać sposób żywienia czy leczenia.

Określenie „żywienie dojelitowe” obejmuje różne sposoby dostarczania diety do przewodu pokarmowego. Jednym z nich jest zgłębnik nosowo-żołądkowy, który prowadzi przez nos do żołądka. Przy dłuższym okresie leczenia lekarz może zdecydować o zastosowaniu dostępu wytworzonego bezpośrednio przez powłoki brzuszne.

PEG, czyli przezskórna endoskopowa gastrostomia, umożliwia podawanie diety bezpośrednio do żołądka. W innych przypadkach stosowana może być gastrostomia lub jejunostomia, zależnie od wskazań medycznych i potrzeb pacjenta.

Nie ma jednego rodzaju dostępu odpowiedniego dla wszystkich osób. Decyzja dotycząca zastosowanego rozwiązania należy do lekarza i wynika między innymi ze stanu zdrowia pacjenta oraz przewidywanego czasu prowadzenia żywienia.

Tak. W określonych sytuacjach żywienie dojelitowe może stanowić jedyne źródło składników odżywczych. Specjalistyczne diety mogą być kompletne pod względem odżywczym i dostarczać składników potrzebnych organizmowi.

U niektórych pacjentów żywienie dojelitowe może natomiast być uzupełnieniem przyjmowania pokarmów drogą doustną. To, czy i w jakim zakresie możliwe jest jedzenie oraz picie doustne, zależy od stanu zdrowia, możliwości połykania i zaleceń zespołu medycznego.

Nie należy samodzielnie zmieniać ustalonego sposobu żywienia. Szczególnie w przypadku osób z zaburzeniami połykania decyzje dotyczące powrotu do żywienia doustnego powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą.

W przypadku domowego żywienia dojelitowego istotne znaczenie ma nie tylko sama dieta, ale również regularna opieka medyczna. Pacjent i jego bliscy powinni mieć możliwość uzyskania pomocy w przypadku pojawienia się pytań lub problemów związanych z prowadzoną terapią.

Szczególną uwagę należy zwracać na miejsce, w którym znajduje się dostęp do przewodu pokarmowego. Niepokojące mogą być między innymi bolesne zaczerwienienie, wydzielina, wyciek czy zmiany w obrębie stomii. W takich sytuacjach należy skontaktować się z zespołem medycznym prowadzącym pacjenta.

Regularne wizyty i kontakt z personelem medycznym pozwalają monitorować przebieg terapii oraz reagować na pojawiające się problemy.

Konieczność zastosowania żywienia dojelitowego nie musi oznaczać, że pacjent przez cały czas będzie musiał przebywać w szpitalu. W odpowiednio zakwalifikowanych przypadkach terapia może być prowadzona w domu, przy wsparciu poradni żywieniowej.

Takie rozwiązanie pozwala kontynuować leczenie w znanym pacjentowi środowisku. Jednocześnie odpowiednio zorganizowana opieka zapewnia dostęp do specjalistycznego wsparcia, sprzętu oraz indywidualnie dobranego żywienia. Nutricare informuje, że w ramach swojej poradni zapewnia między innymi opiekę lekarza i pielęgniarki, dostarczanie żywienia i sprzętu do domu oraz regularne wizyty kontrolne.

W przypadku poradni prowadzonej przez Nutricare opieka domowa jest dostępna w ramach umowy z NFZ dla pacjentów spełniających kryteria kwalifikacji. Na stronie wskazano również, że zespół prowadzi opiekę na terenie województw małopolskiego i śląskiego.

Żywienie dojelitowe jest metodą leczenia żywieniowego, która pozwala dostarczać organizmowi niezbędne składniki odżywcze za pośrednictwem przewodu pokarmowego w sytuacji, gdy tradycyjne przyjmowanie pokarmów nie zapewnia odpowiedniego odżywienia.

Może być stosowane u pacjentów z różnymi schorzeniami, między innymi neurologicznymi, onkologicznymi czy dotyczącymi przewodu pokarmowego. W zależności od indywidualnej sytuacji wykorzystuje się różne rodzaje dostępu, takie jak zgłębnik, gastrostomia, PEG czy jejunostomia.

W odpowiednio dobranych przypadkach żywienie dojelitowe może być prowadzone w domu. Wymaga wtedy właściwego przygotowania pacjenta i opiekuna oraz współpracy z zespołem medycznym. O tym, czy dana osoba powinna zostać objęta takim leczeniem, jaki sposób żywienia będzie odpowiedni i jak długo powinno ono trwać, zawsze decyduje lekarz lub zespół prowadzący terapię.