5 sygnałów, kiedy nerki potrzebują pomocy. Kiedy należy zapisać się do nefrologa?

Nerki pracują bez przerwy, ale ich schorzenia przez długi czas mogą rozwijać się po cichu. Czasem pierwszy sygnał daje nie ból, lecz obrzęki, zmiana wyglądu moczu, podwyższone ciśnienie albo nieprawidłowy wynik badania. Dlatego warto wiedzieć, kiedy obserwować organizm, a kiedy zgłosić się do lekarza. Sprawdź, jakie objawy i wyniki badań powinny skłonić do konsultacji nefrologicznej.

Nefrolog to lekarz, który diagnozuje i leczy choroby nerek oraz zaburzenia ich pracy. Do nefrologa trafiają pacjenci z podejrzeniem przewlekłej choroby nerek, kamicy nerkowej, stanów zapalnych, białkomoczu, krwiomoczu albo niewydolności nerek.

Nerki filtrują krew i pomagają usuwać z organizmu zbędne produkty przemiany materii. Regulują też ilość wody i elektrolitów, czyli składników takich jak sód czy potas. Wpływają również na równowagę kwasowo-zasadową organizmu i ciśnienie tętnicze.

Choroby nerek nie zawsze dają wyraźne objawy. Pacjent może przez długi czas czuć się dość dobrze, mimo że wyniki badań zaczynają odbiegać od normy. Konsultacja nefrologiczna pomaga ocenić, czy objawy lub wyniki wymagają dalszej diagnostyki, leczenia albo regularnej kontroli.

Pierwszym sygnałem, że nerki nie funkcjonują prawidłowo, są obrzęki twarzy, powiek, dłoni, stóp lub nóg. Mogą pojawiać się rano albo nasilać się pod koniec dnia. Nie zawsze oznaczają chorobę nerek, ale wymagają uwagi, jeśli nawracają, utrzymują się dłużej lub łączą się z innymi objawami.

Drugim sygnałem jest zmiana ilości lub wyglądu moczu. Niepokoić może ciemne zabarwienie, krew w moczu, bardzo częste oddawanie moczu albo wyraźnie mniejsza ilość.

Trzeci objaw to ból w okolicy lędźwiowej, czyli w dolnej części pleców, po jednej lub obu stronach kręgosłupa. Może mieć związek z kamicą, infekcją albo innym problemem układu moczowego.

Czwartym sygnałem jest podwyższone ciśnienie tętnicze, zwłaszcza gdy trudno je ustabilizować. Nerki biorą udział w regulacji ciśnienia, dlatego jego wzrost może mieć związek z ich pracą.

Piątym sygnałem jest osłabienie, świąd skóry, nudności lub gorszy apetyt bez jasnej przyczyny. Takie objawy nie są typowe dla problemów z nerkami, ale w połączeniu z nieprawidłowymi wynikami badań powinny skłonić do konsultacji z nefrologiem.

Do podstawowych badań, które pomagają ocenić pracę nerek, należą kreatynina, eGFR, badanie ogólne moczu, albuminuria lub białkomocz oraz jonogram.

Kreatynina to parametr oznaczany we krwi. Na jego podstawie oblicza się eGFR, czyli szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej. Mówiąc prościej, eGFR pomaga ocenić, jak skutecznie nerki filtrują krew. Obniżony wynik może wymagać dalszej oceny, zwłaszcza gdy utrzymuje się w kolejnych badaniach.

Badanie ogólne moczu może wykazać obecność białka, krwi, leukocytów, bakterii albo innych nieprawidłowości. Z kolei jonogram pokazuje między innymi stężenie sodu i potasu, czyli elektrolitów ważnych dla pracy serca, mięśni i układu nerwowego.

Wyników nie należy interpretować samodzielnie. Nefrolog bierze pod uwagę objawy, choroby przewlekłe, leki, wiek pacjenta i wcześniejsze wyniki. W razie potrzeby lekarz może zlecić USG układu moczowego, powtórne badania laboratoryjne albo pogłębioną diagnostykę.

Regularna kontrola nerek ma szczególne znaczenie u osób z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym i chorobami serca. Te choroby mogą przez lata obciążać nerki, dlatego profilaktyczne badania pomagają wykryć problem wcześniej.

Czujność powinny zachować też osoby z nawracającymi zakażeniami układu moczowego, kamicą nerkową, chorobami nerek w rodzinie albo wcześniejszymi nieprawidłowymi wynikami moczu lub kreatyniny.

Na pracę nerek mogą wpływać także niektóre leki. Szczególnej ostrożności wymagają preparaty przeciwbólowe i przeciwzapalne stosowane często, długo lub bez kontroli lekarza. Dotyczy to zwłaszcza osób starszych, odwodnionych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi.