Zbadają największe grzechy duchownych. Po latach milczenia krakowski Kościół otwiera archiwa

Metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś powołał z dniem komisję „Wysłuchanie i wyjaśnienie”. Jej zadaniem będzie zbadanie przypadków wykorzystywania seksualnego osób dorosłych w sytuacji bezbronności lub zależności w Kościele instytucjonalnym na terenie Archidiecezji Krakowskiej od 1945 roku aż do czasów współczesnych.

Jak poinformował rzecznik prasowy archidiecezji krakowskiej ks. Piotr Studnicki, komisja ma przede wszystkim wysłuchać osób skrzywdzonych jako dorosłych, zwłaszcza tych, których krzywda wydarzyła się wiele lat temu. Jednocześnie podkreślono, że jej działalność nie zastępuje postępowań prowadzonych przez organy państwowe ani kościelne.

Sama konieczność powołania takiej komisji pokazuje, jak wiele spraw wymaga dziś wyjaśnienia. Część z nich nigdy nie doczeka się postępowania prawnego lub kanonicznego, ponieważ osoby obwinione nie żyją albo nastąpiło przedawnienie. To oznacza, że wiele historii może już nigdy nie znaleźć swojego finału przed sądem, pozostawiając jedynie możliwość ich historycznego opisania.

Komisję tworzą niezależni eksperci: dr Marek Lasota jako przewodniczący, dr Aleksandra Brzemia-Bonarek, dr Jacek Prusak SJ oraz Piotr Litka. W razie potrzeby będą mogli korzystać również z pomocy specjalistów z innych dziedzin.

Znaczna część prac będzie polegała na analizie dokumentów znajdujących się w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie oraz innych archiwach. Kard. Grzegorz Ryś zadeklarował, że komisja otrzyma dostęp do materiałów archiwalnych i będzie działała całkowicie niezależnie. Metropolita zapowiedział także, że nie będzie ingerował w jej ustalenia ani wnioski.

Na początku komisja ma opracować własną metodologię działania oraz przygotować sposób kontaktu z osobami skrzywdzonymi. Dopiero po zakończeniu tego etapu zostaną ogłoszone zasady zgłaszania spraw.

Efektem prac będzie raport zawierający ustalenia oraz rekomendacje dotyczące dalszych działań, które mają wzmocnić ochronę osób znajdujących się w sytuacji bezbronności i zależności. Dokument zostanie przekazany metropolicie krakowskiemu, a jego treść ma zostać podana do publicznej wiadomości w takim zakresie, w jakim pozwolą na to przepisy dotyczące ochrony danych osobowych, dóbr osobistych oraz bezpieczeństwa osób skrzywdzonych.

Decyzja o powołaniu komisji jest ważnym sygnałem, ale jednocześnie przypomina, że wiele pytań pojawia się dopiero po latach. Dla osób skrzywdzonych najważniejsze będzie nie samo powstanie kolejnego zespołu ekspertów, lecz to, czy jego praca rzeczywiście doprowadzi do pełnego wyjaśnienia spraw i pokaże, jak przez dziesięciolecia funkcjonowały mechanizmy milczenia oraz odpowiedzialności w Kościele.