Zachowek – co warto o nim wiedzieć?

Duży procent spraw sądowych dotyczy tego tematu. Podział majątku to rzecz niezwykle sporna, szczególnie wtedy, kiedy nie sporządzono żadnego testamentu, który określałby podział lub nie obejmuje on członków najbliższej rodziny. Prawa do zachowku są w jasny sposób regulowane, jednak ostateczne rozwiązywanie sporów bywa procesem niezwykle długim i pełnym konfliktów.

Czym jest zachowek?

Według polskiego prawa występują dwa rodzaje dziedziczenia – ustawowe i testamentowe. Pierwsze dotyczy sytuacji, w których nie sporządzono testamentu lub ten, który został napisany, jest nieprawidłowy. Drugi natomiast dotyczy sytuacji, w którym spadkodawca ustanowił podział swojego majątku. I w tym momencie wkracza zachowek, który działa na korzyść osobom najbliższym spadkodawcy. Dlaczego? Testament do dokument wiążący, a więc wola spadkodawcy w nim spisana jest prawomocna. W sytuacji, kiedy spadkodawca zapisze cały swój majątek osobom obcym lub tylko jednej osobie spokrewnionej, pomijając przy tym inne, mogą one ubiegać się o część, która im przysługuje.

Kto może ubiegać się o zachowek?

Określani przez prawo jako zstępni, a więc dzieci, wnuki i prawnuki. Następnie małżonek, a także rodzice w przypadku, kiedy spadkodawca nie posiadał potomstwa – sytuacja taka ma związek z powołaniem do spadku z ustawy. Zachowek przysługuje wyżej wymienionym osobom wtedy, kiedy nie otrzymały należnych im części spadku w drodze dziedziczenia lub w postaci zapisu. Ważna informacją jest to, że darowizna uczyniona przez spadkodawcę również wchodzi w zakres spadku i może być powodem do uzyskania zachowku.

Zachowek nie przysługuje dalszym rodzeństwu ani dalszym krewnym i powinowatym. Roszczeń nie mogą mieć również osoby, które zostały wydziedziczone w testamencie lub przez sąd uznane za niegodne dziedziczenia; które odrzuciły spadek lub się go zrzekły; małżonkowi pozostającemu ze spadkodawcą w separacji lub małżonkowi, przeciwko któremu spadkodawca złożył pozew o rozwód, tłumaczy adwokat Tamara Pokrzywka-Bensalem.

Jak obliczyć wysokość zachowku?

Mówiąc wysokość zachowku można mieć na myśli konkretna kwotę zachowku należnego lub też wysokość ułamka należnego w majątku. Obliczenie tych wartości regulowane jest przez przepisy zawarte w Kodeksie cywilnym.

Pierwszym krokiem jest ustalenie udziału spadkowego, a więc kolejności, w jakiej najbliżsi spadkodawcy będą powoływani z ustawy do dziedziczenia. W kolejności są to dzieci, wnuki, małżonek, rodzice. Jest to podstawa do obliczenia wysokości zachowku.

Następnie ustalenie wysokości zachowku mnożąc udział spadkowy przez ułamek 1/2 lub 2/3 według kategorii, do której osoby są przypisane.

Kolejno należy ustalić substrat zachowku. W jego skład wchodzi kwota spadku określana „czystą wartością”, a więc suma po uwzględnieniu nie tylko wartości dodatnich, ale również ujemnych, na przykład długów oraz wartość darowizn oraz zapisów windykacyjnych.

Ostatnim etapem jest obliczenie kwoty zachowku do zapłaty według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu. Uzyskanie kwoty możliwe jest poprzez pomnożenie substratu zachowku przez ułamkową wysokość zachowku dla danej grupy.

undefined