Święto Chrztu Polski

Zostało ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 22 lutego 2019 roku ustawą, w której czytamy m.in.: „W celu upamiętnienia Chrztu Polski, datowanego na 14 kwietnia 966 r. zważywszy na doniosłość decyzji Mieszka I, uznawanej za początek Państwa Polskiego, ustanawia się dzień 14 kwietnia Świętem Chrztu Polski”.

Rocznik kapituły krakowskiej z 1266 roku zanotował pod rokiem 966 krótko: Mesco dux Poloniae baptizatur, co oznacza: Mieszko książę Polski został ochrzczony. Podkreślić należy, że osobisty chrzest księcia Mieszka I wraz z całym otoczeniem otwierał proces chrystianizacji Polski trwający co najmniej do XIII stulecia. Chrztu dokonał w Wielką Sobotę prawdopodobnie Jordan (data urodzenia nie jest znana, zmarł około 982/ 984 roku, pierwszy biskup Polski, który od 968 roku stał na czele podległego Rzymowi biskupstwa misyjnego w Poznaniu, na którym spoczywał ciężar akcji chrystianizacji, aż do ustanowienia metropolii gnieźnieńskiej, najstarszej w Polsce, powołanej w 1000 roku przez Sylwestra II (ok. 945 – 1003) francuskiego uczonego, matematyka, filozofa, papieża od 2 kwietnia 999 do 12 maja 1003 roku. 

Zasadniczymi celami święta jest upamiętnienie Chrztu Polski za panowania Mieszka I (data jego urodzenia nie jest znana, zmarł w 992 r.), ojca Bolesława I Chrobrego, Świętosławy-Sygrydy, Mieszka, Lamberta i Świętopełka; był księciem Polan i Polski od około 960 roku z dynastii Piastów; pierwszym historycznym władcą państwa polskiego uznawanym za jego twórcę; początkowo panował nad Wielkopolską, Sieradzem, Kujawami, Łęczyckiem, Mazowszem i częścią Pomorza Wschodniego, a po walkach z Wieletami oraz Pomorzanami około 967 roku rozszerzył panowanie na ziemię lubuską, a także Pomorze Zachodnie, pokonując w ich obronie margrabiego Hodona w bitwie pod Cedynią w 967 roku; zawarł przymierze z Czechami w 965 roku, poślubiając czeską księżniczkę Dobrawę z dynastii Przemyślidów; w 966 roku zdecydował się na przyjęcie chrztu z Rzymu za pośrednictwem Czech; po wyprawie nowo wybranego cesarza Ottona II w 979 roku na Polskę, pojednał się z nim i poślubił w 980 roku Odę Dytrykówną, córkę Dytryka margrabiego Marchii Północnej; od Czech w 990 roku wywalczył Śląsk i Małopolskę; pod koniec życia powierzył Polskę papieżowi; pozostałymi celami święta są: skłonienie do refleksji nad odpowiedzialnością za przyszłość państwa i narodu polskiego; do zadumy i wdzięczności naszym przodkom; jak również uświadomienie znaczenia Chrztu Polski jako przełomowego wydarzenia w dziejach państwa i narodu polskiego, które uznaje się za początek państwowości polskiej o istotnym znaczeniu zarówno politycznym, tożsamościowym, religijnym, gospodarczym, jak i kulturowym wprowadzającym nasz, rodzący się wówczas kraj w krąg cywilizacyjny Europy Zachodniej z potężnym impulsem rozwojowym przede wszystkim umacniającym władzę Mieszka I, wspierającym integrację państwa, dając solidne podstawy suwerenności oraz bezpieczeństwa, gdyż odtąd Polska stała się partnerem państw chrześcijańskich, zwłaszcza cesarstwa, a Niemcom chrzest Polski odbierał pretekst do podboju naszych ziem.

Trzeba również przyznać, iż sukces chrystianizacji w Polsce okazał się trwały, a katolicyzm jako wyznanie większości Polaków przetrwał do współczesności, tworząc klasyczny kościół o trwałym kształcie. Praktycznie wraz z przybyciem nowych misjonarzy rozpoczął się długotrwały proces przyjmowania zachodnich wzorców politycznych, kulturowych takich jak: państwowej struktury politycznej oraz administracyjnej, systemu prawnego, obyczajów, pisma, łaciny będącej językiem urzędowym (od średniowiecza do Upadku Rzeczypospolitej w 1795 roku, ale nigdy nie wyparła polszczyzny z życia codziennego, chociaż była kluczowa w piśmiennictwie prawniczym i edukacji). Proces ów doprowadził w konsekwencji do przystosowania Polski do modeli, a także wzorców zachodnich. 

Kazimierz Surzyn