Jak przygotować się do ciąży?

Przygotowania do ciąży zacznij od razu, gdy tylko zaczniesz myśleć o zostaniu mamą – najlepiej co najmniej 3 miesiące przed planowanym poczęciem. W tym czasie nasycisz organizm najważniejszymi składnikami odżywczymi i stworzysz optymalne warunki do rozwoju zarodka. Dowiedz się, jak powinny wyglądać przygotowania do ciąży.

Przygotowania do ciąży – dlaczego nie warto z nimi zwlekać?

Zdrowie mamy oraz stan jej odżywienia przed ciążą wpływa na dziecko i jego przyszłość, dlatego przygotowania do poczęcia należy rozpocząć jak najwcześniej. Żywienie wewnątrzmaciczne ma związek z programowaniem żywieniowym – teorią zakładającą, że niesprzyjające warunki w życiu płodowym zwiększają ryzyko nieodwracalnych zmian w budowie, metabolizmie czy nawet w funkcjonowaniu wybranych narządów u dziecka¹.

Warto przy tym mieć świadomość, że wiele ważnych procesów związanych z rozwojem płodu zachodzi… zanim na teście ciążowym pojawią się dwie kreski. Tymczasem np. cewa nerwowa, z której powstaje mózg i rdzeń kręgowy dziecka, zamyka się mniej więcej do 28. dnia po zapłodnieniu² – czyli w momencie, gdy wiele kobiet nie wie o ciąży.

Konsultacja z ginekologiem – pierwszy krok przed ciążą

Jeśli planujesz ciążę, pierwszym krokiem powinna być wizyta przedkoncepcyjna. Podczas konsultacji lekarz ginekolog³:

• przeprowadzi dokładny wywiad: położniczy / ginekologiczny, ogólnolekarski, rodzinny,

• zleci badania, np. morfologię, poziom ferrytyny i żelaza, hormony,

• pomoże dobrać odpowiednią suplementację,

• w razie konieczności zarekomenduje wprowadzenie zmian związanych np. z redukcją BMI (u kobiet z nadwagą czy otyłością).

– Wizyta przedkoncepcyjna u ginekologa powinna odbyć się nie później niż 3 miesiące przed planowaniem poczęcia. Jest to jednak „idealny świat”, ponieważ w Polsce nawet 60% ciąż jest nieplanowanych – mówi prof. dr hab. Rafał Stojko, prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w podcaście „Co się zmieniło w zaleceniach suplementacji dla kobiet w ciąży i dlaczego?”⁶. Między innymi z tego powodu sugeruje się, by zalecenia regularnego stosowania kwasu foliowego objąć wszystkie kobiety w wieku rozrodczym⁴.

Suplementacja przed ciążą – mniej znaczy więcej

Suplementacja przed ciążą jest zalecana, ale powinna ograniczać się wyłącznie do kilku najważniejszych składników. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników są to^2,5:

• aktywne foliany (5-MTHF),

• cholina,

• witamina B6,

• witamina B12,

• jod,

• witamina D3,

• DHA (kwas z grupy omega-3).

Foliany, cholina oraz witaminy B6 i B12 są potrzebne do prawidłowego przebiegu procesów metylacji DNA oraz rozwoju zarodka ². Jod wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego płodu, DHA wspiera rozwój mózgu i wzroku dziecka, a witamina D3 pomaga m.in. w utrzymaniu prawidłowej masy ciała noworodka ⁵.

– Warto mieć świadomość, że syntetyczny kwas foliowy wymaga przemiany do formy aktywnej (5-MTHF) – pod wpływem enzymu MTHFR. Problem w tym, że nawet 50% Polek jest nosicielkami polimorfizmu w obrębie tego enzymu. To przekłada się na mniejszą zdolność do przemiany kwasu foliowego w aktywne foliany – wyjaśnia prof. dr hab. Rafał Stojko⁶. Stąd zalecenia, aby w okresie przedkoncepcyjnym łączyć kwas foliowy z aktywnymi folianami lub podawać wyłącznie aktywne foliany.

Powyższe zalecenia są jednocześnie aktualne w odniesieniu do suplementacji w ciąży. W tym przypadku także trzeba polegać na rekomendacjach PTGiP, powstałych w oparciu o specyfikę polskiego społeczeństwa.

Bibliografia

1. Wnęk D. Programowanie żywieniowe – co to takiego. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/aktualnosci/166973,programowanie-zywieniowe (dostęp: 5.05.2026).

2. Seremak-Mrozikiewicz A., Bomba-Opoń D., Drews K., Kaczmarek P., Wielgoś M., Sieroszewski P.: Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji aktywnych folianów, choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu. PTGiP, 2024.

3. Paszkowski T. Wizyta przedkoncepcyjna najważniejszą wizytą prenatalną (wideo). XIX Krajowa Konferencja Szkoleniowa – Ginekologia i Położnictwo. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/ginekologia/wideo/341766,wizyta-przedkoncepcyjna-najwazniejsza-wizyta-prenatalna (dostęp: 5.05.2026).

4. Bacz A. Suplementacja kwasu foliowego u kobiet w ciąży. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/63113,suplementacja-kwasu-foliowego-u-kobiet-w-ciazy (dostęp: 5.05.2026).

5. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2020; 5(4): 170–181.

6. Podcast: „Co się zmieniło w zaleceniach suplementacji dla kobiet w ciąży i dlaczego?” Rozmowa z Prof. dr n. med. Rafałem Stojko. Prezesem Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników: https://www.youtube.com/watch?v=E3KRywMCNAM.