Czy asertywność oznacza egoizm, czy raczej dojrzałość emocjonalną?

Asertywność to jedna z ważniejszych umiejętności interpersonalnych. Stanowi ona fundament dojrzałości emocjonalnej, pozwalając nam komunikować swoje potrzeby w sposób jasny i uczciwy, co chroni nas przed frustracją i wypaleniem w relacjach z innymi. Przez niektórych ludzi asertywne zachowania często bywają mylone i odbierane jako zarozumiałe, a nawet egoistyczne. W dalszej części wyjaśnimy, co oznacza bycie asertywnym i jak można wypracować taką postawę. 

Asertywność jest umiejętnością otwartego i szczerego wyrażania własnych myśli, uczuć, opinii, swoich wartości, emocji i potrzeb przy jednoczesnym poszanowaniu praw i granic innych. Osoba asertywna stawia siebie na pierwszym miejscu, potrafi mówić „nie” bez poczucia winy oraz przyjmować „nie” bez poczucia urazy. 

W kontaktach z innymi asertywność pozwala na budowanie zdrowych relacji. Stawianie granic i umiejętność wyrażanie własnego zdania sprawia, że stajemy się autentyczni. Asertywność to w rzeczywistości akt odwagi, by być sobą bez lęku przed odrzuceniem.

Asertywność bywa mylona często z egoizmem i ignorancją, choć w rzeczywistości dzieli je fundamentalna różnica intencji. Egoizm dąży do zaspokojenia własnych potrzeb kosztem innych, przekraczając granice, podczas gdy asertywność to dbanie o siebie przy jednoczesnym uznaniu potrzeb innych ludzi. Asertywna postawa zakłada partnerstwo i współpracę zamiast dominacji, manipulacji czy uległości. 

Asertywność nie polega na agresywnym narzucaniu swojego zdania, manipulowaniu faktami, by osiągnąć cel, ani na ignorowaniu próśb i uczuć innych ludzi. Nie jest to również synonim bycia nieuprzejmym czy egoistycznym. Prawdziwa asertywność to złoty środek między uległością a agresją, to sztuka mówienia jasno i bezpośrednio bez naruszania granic.

Oto przykłady asertywnych zachowań, jakie warto wypracować i stosować w codziennym życiu; 

• dbanie o własny interes i potrzeby z uwzględnieniem interesów innych;
• umiejętność pójścia na kompromis, bez poczucia utraty;
• swobodne wyrażanie swoich opinii, potrzeb i uczuć;
• aktywne słuchanie innych 
• umiejętność stawiania granic i walczenia o swoje prawa;
• odporność na manipulację;
• spokojne przyjmowanie krytyki, komplementów i ocen;
• szacunek dla siebie i innych;
• umiejętność negocjacji i poszukiwania kompromisów. 

Bycie asertywnym pozwala na budowanie relacji opartych na szczerości i wzajemnym szacunku, co znacząco redukuje poziom stresu oraz lęku w kontaktach z ludźmi.

Dojrzałość emocjonalna to świadome identyfikowanie uczuć i umiejętność wyrażania ich w sposób adekwatny do sytuacji. Postawa asertywna nie oznacza jednak upartego ,,stawiania na swoim" za wszelką cenę, lecz życie w zgodzie z własnymi wartościami – bez ulegania manipulacji, uciekania w agresję czy unikania koniecznych konfrontacji.

Asertywne osoby cechuje szczerość, lojalność, wysokie poczucie wartości, szacunek do siebie i innych oraz poczucie sprawczości. To właśnie ta równowaga między troską o siebie a empatią wobec drugiego człowieka sprawia, że asertywność jest najdojrzalszą formą dbania o własną wolność. Pozwala na budowanie zdrowych relacji opartych na prawdzie, a nie na lęku przed odrzuceniem czy potrzebie kontroli. Sztuka jasnej komunikacji oraz umiejętność asertywnej odmowy stanowią fundament zdrowych i trwałych więzi międzyludzkich.

Asertywność, jak każda inna kompetencja miękka wymaga ćwiczeń. Pracę nad asertywnością warto zacząć od samo refleksji i zrozumienia dotychczasowych zachowań. Uświadomienie sobie własnych schematów reagowania – tego, czy w sytuacjach stresowych uciekamy w uległość, czy może w agresję – jest pierwszym krokiem do zmiany.

Kolejnym etapem jest nauka rozpoznawania własnych emocji i potrzeb w chwili, gdy się pojawiają, co pozwala na świadomy wybór. Zamiast natychmiast zgadzać się na prośbę, która nas obciąża, warto dać sobie czas na odpowiedź i dopiero wtedy sformułować komunikat, który jest zgodny z nami, a nie podyktowany lękiem przed odrzuceniem.

Postawę asertywną najlepiej jest wypracować w praktyce, mówiąc jasno i bezpośrednio innym o swoich potrzebach i odczuciach. Zbudowanie poczucia własnej wartości, nauczenie się mówienia "nie", stawiania granic oraz wyrażania własnego zdania w sposób klarowny to podstawa. Należy jednak pamiętać, że wypracowanie w sobie asertywnej postawy to proces, który wymaga czasu i wyrozumiałości dla samego siebie.

Warto wziąć udział w treningu podstawy asertywności organizowanym przez firmę szkoleniową Twoje Motywacje, który pomoże nie tylko zrozumieć mechanizmy własnych zachowań, ale przede wszystkim dostarczy praktycznych narzędzi i technik komunikacyjnych. Udział w szkoleniu z asertywności dla zaawansowanych to doskonała okazja do pogłębienia dotychczas zebranej wiedzy i udoskonalenia asertywnej postawy w życiu prywatnym i zawodowym.