Czerwień – historia i symbolika

Nazwa koloru czerwonego w naszym ojczystym języku wywodzi się od nazwy czerw, która określa larwę owada zwanego czerwcem polskim. Z niego uzyskiwano tak zwaną koszenilę służącą do barwienia tkanin właśnie na kolor czerwony. Jest symbolem ognia, odwagi, waleczności. W naszej fladze narodowej mamy dwa kolory, biały – chwały, pokoju i czerwony – krwi, męstwa.

Najstarszą formą sztuki prehistorycznej były ryty naskalne, przedstawiające linie, kształty i trójkąty zabarwione czerwoną ochrą. Ludy prehistoryczne pokrywały zmarłych ugrem i czerwoną kredą z nadzieją, iż czerwień symbolizująca krew oraz życie będzie w stanie im je przywrócić.

W Egipcie kolor czerwony wskazywał na demoniczność. Był związany z władztwem Seta.

Mitologia grecka ustanowiła różę jako symbol wierności. Legenda głosi, że kwiat ten wyrasta z krwi Adonisa, przystojnego młodzieńca, ulubieńca Afrodyty, bogini miłości. Róża jest jej poświęcona. Czerwień była też stosowana jako środek odstraszający. Grecy amulety wieszali na czerwonych sznureczkach.

W Starożytnym Rzymie czerwień była barwą cesarza oraz jego legionów. Stanowiła też kolor boga wojny Marsa i oznaczała początek ataku wroga, a także przelaną krew. Panny zakładały czerwone welony na znak miłości i płodności. Zwyczaj ten przetrwał częściowo do dziś w Grecji, Albanii i Armenii.

W Średniowieczu czerwień cynobru oznaczała czerwień zmysłową, ziemską, zaś purpura była kolorem cesarskim. Europejscy królowie i dostojnicy nosili czerwone płaszcze wzorując się na Rzymie. Z czasem przejęta została przez kościół katolicki i papieża stojącego na jego czele. Była barwą męczenników.

W południowej Afryce czerwień jest kolorem żałoby. W Chinach oznacza szczęście, miłość, moc oraz bogactwo. Tam na ślub panny zakładają suknie czerwone. W Japonii symbolizuje bohaterstwo. W hinduizmie stanowi barwę czakry korzenia i oznacza pewność siebie, należyte funkcjonowanie, też rozwój osobowości, ale także zachłanność oraz poczucie lęku. Czerwień w chrześcijaństwie kojarzy się z krwią, męką i poświęceniem Jezusa Chrystusa, który został Ukrzyżowany, aby odkupić nasze grzechy i również z miłością. Wielu uważa, iż kolor czerwony znaczy człowieczeństwo. Symbolizuje Ducha Świętego. Jest kolorem Serafinów, chóru anielskiego, przepełnionego miłością oraz uwielbieniem Boga. Czerwony w buddyzmie znaczy przede wszystkim ogień, zachód, pożądanie, mądrość rozróżniającą, kreatywność, godność. W Judaizmie oznacza krew, życie, radość z niego, może też symbolizować pasje, a za nimi pokusy, które mogą spowodować odejście z dobrej drogi.

Barwa czerwona kojarzy się niezmiennie z miłością np. z czerwonymi różami, czerwonymi serduszkami walentynkowymi, także z pasjami, gorącymi, płomiennymi uczuciami. Symbolizuje życie, siły witalne, piękno, odwagę, asertywność, determinację, ciepło, przyjaźń, wrażliwość. Wiąże się z pomocą medyczną – Czerwony Krzyż, z organizacjami niosącymi pomoc potrzebującym- Caritas, również z komunizmem, organizacjami lewicowymi, rewolucją, walką, wojną, śmiercią.

Czerwień to barwa, która bardzo silnie stymuluje psychiką ludzką. Nie należy więc malować ścian czystą czerwienią, a raczej stosować jej stonowane odcienie. Jest dynamiczna, przykuwa uwagę, podnosi puls. Pasuje do tych pomieszczeń, w których jest duży ruch np. do sal ćwiczeń, kuchni, korytarzy domów, hoteli. Używana jest również bardzo często w reklamach.

Kazimierz Surzyn