Boże Ciało zwane Uroczystością Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa

Jest obchodzone ku czci Najświętszego Sakramentu, dziesięć dni po Zesłaniu Ducha Świętego. Wtedy wspominana jest Ostatnia Wieczerza oraz Przeistoczenie chleba i wina w Najświętsze Ciało i Krew Chrystusa. Ma charakter dziękczynny i radosny. Odbywa się także wówczas procesja do czterech ołtarzy, która symbolizuje jedność kościoła, szerząc misję głoszenia Dobrej Nowiny w czterech stronach świata. Przy każdym z nich czytane są fragmenty czterech Ewangelii, które związane są z Eucharystią. To swoiste wyznanie wiary idąc ulicami miast oraz wiosek we wspólnej modlitwie, śpiewie pieśni religijnych. Święto pomaga zrozumieć wierzącym, iż Chrystus jest obecny w Eucharystii oraz w ich życiu. Biel jako kolor liturgiczny symbolizuje czystość, gotowość do obcowania z Bogiem w miłości.

Historia Bożego Ciała

Główną przyczyną ustanowienia święta były objawienia zakonnicy, Julianny z Cornillon we Francji, (1193 – 1258) belgijskiej augustianki, mistyczki, świętej Kościoła katolickiego, promotorki święta Bożego Ciała. Ujrzała ona jasną tarczę z ciemną plamą. Uświadomiono wówczas, iż nie ma święta oddającego cześć Najświętszemu Sakramentowi. Postanowiono to zmienić. Po raz pierwszy w 1246 roku święto ustanowił biskup Robert dla diecezji Liege w dzisiejszej Belgii. Po upływie 18 lat Papież Urban IV wprowadził je dla całego Kościoła. Święto upowszechnił Papież Jan XXII. W 1391 roku Papież Bonifacy IX polecił wprowadzić uroczystość Bożego Ciała wszędzie tam, gdzie jej jeszcze nie obchodzono.

W Polsce pierwszy raz święto Bożego Ciała wdrożył biskup Nanker, w diecezji krakowskiej w 1320 roku. Ściśle związana z tym świętem procesja została zapoczątkowana w Kolonii w Niemczech w II połowie XIII stulecia. W Polsce zwyczaj ten stał się powszechny w XV wieku. Kościół od początku głosi wiarę w prawdziwą obecność Chrystusa w Najświętszym Sakramencie, ustanowionym przez Niego podczas Ostatniej Wieczerzy. Jezus powiedział wtedy: „To jest Ciało moje… To jest Krew moja” (Mk 14, 22.24).

W nowym Katechizmie Kościoła Katolickiego czytamy m. in.: „W Najświętszym Sakramencie Eucharystii są zawarte prawdziwie, rzeczywiście i substancjalnie Ciało i Krew wraz z duszą i Bóstwem Pana naszego Jezusa Chrystusa, a więc cały Chrystus.” (KKK 1374)

Kościół od XVI stulecia przyjął 40-godzinną adorację Najświętszego Sakramentu. Obecnie praktykuje się ją w całym Kościele. Są też zakony, które nieustannie adorują Chrystusa w Najświętszym Sakramencie. W naszej Ojczyźnie są to zakony: eucharystki, benedyktynki, sakramentki oraz franciszkanki od Najświętszego Sakramentu.

Wierni uczestnicząc w procesji Bożego Ciała w czasie rozbiorów Polski, okupacji niemieckiej manifestowali swoją przynależność narodową. W okresie Polski Ludowej oznaczała głównie integrowanie się narodu w wierze i jedności. Niejednokrotnie właśnie z tego powodu władze komunistyczne zakazywały tej procesji. Dziś biorą w niej udział przedstawiciele władz państwowych i samorządowych.

Tradycje Bożego Ciała w powiecie suskim

Cztery ołtarze przybiera się gałązkami brzozowymi, bukietami z kwiatów, ziół, kolorowymi wstążkami. Podczas procesji dzieci sypią płatki kwiatów pod nogi kapłanowi, który niesie Najświętszy Sakrament. Wierni ubierają się w stroje góralskie, przygrywają orkiestry, zespoły regionalne. Dawniej, po zakończeniu procesji, wierni zabierali gałązki do domów. Następnie umieszczali je nad frontowymi drzwiami prowadzącymi do zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, aby uchronić je przed uderzeniem pioruna w czasie burzy. Wbijano je także na polach uprawnych, by zapewnić urodzaj. Ludzie po procesji zabierali też kwiaty i zioła, które odpowiednio zasuszone stanowiły lekarstwo, stosowane przede wszystkim w chorobach gardła.

Wspomnieć też należy o Oktawie Bożego Ciała, którą obchodzi się w następny czwartek po Bożym Ciele. W tym dniu kobiety i dziewczyny święciły wianki uplecione z ziół. Używano ich później do okadzania ludzi i zwierząt w czasie chorób. Wieszano je także nad drzwiami domu i obory, aby uchronić te budynki przed nawałnicami np.: burzą, wichurą, powodzią, pożarem. Nie wolno było również w okresie trwania oktawy prać bielizny kijanką w rzece, gdyż według wierzeń ta czynność wywoływała burzę i gradobicie niszczące uprawy.

Kazimierz Surzyn

Źródła: Nowy Katechizm Kościoła Katolickiego, Pismo Święte, Tradycje ludowe Bożego Ciała i Oktawy według relacji: Marianny Brożyny, Heleny Surzyn, Stanisława Surzyna, Heleny Dyrcz, Kalendarz Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich z 2000 r.