40. Rocznica awarii reaktora w Czarnobylu

Katastrofa czarnobylska Elektrowni Jądrowej miała miejsce w nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 roku, w reaktorze jądrowym bloku energetycznego nr 4. W wyniku awarii spowodowanej głównie przegrzaniem się rdzenia reaktora doszło do wybuchu wodoru, pożaru, a także rozprzestrzenienia się substancji promieniotwórczych.

Uznawana jest za największą katastrofę w historii energetyki jądrowej oraz za największą awarię przemysłową XX stulecia. Bowiem całkowicie zniszczony reaktor spowodował skażenie promieniotwórcze na terenie od 125 tys. do 146 tys. km 2 na obszarze Białorusi, Ukrainy oraz Rosji. Natomiast wyemitowana z uszkodzonego reaktora tzw. chmura radioaktywna rozpowszechniła się po całej Europie. Na wskutek skażenia ewakuowano i przesiedlono ponad 350 tys. osób.

Czarnobylska Elektrownia Jądrowa usytuowana była w pobliżu miasta Prypeć na Ukrainie, 18 km na północny zachód od miejscowości Czarnobyl, 16 km od granicy ukraińsko-białoruskiej i około 110 km od Kijowa. W jej skład wchodziły cztery reaktory typu RBMK-1000, każdy o maksymalnej mocy cieplnej 3,2 GW. Elektrownię zaczęto budować w latach 70. ubiegłego wieku, przy czym reaktor nr 1 uruchomiono w 1977 roku; nr 2 w 1978; nr3 w 1981 i nr 4 w 1983. W momencie wybuchu trwała budowa kolejnych reaktorów tj. nr 5 i nr 6.

Bezpośrednio zginęło 31 osób, od 4 tys. do ponad 200 tys. wskutek przewlekłej choroby popromiennej, 299 osób jest dotkniętych chorobą popromienną w różnym stopniu. Lekarze szacują, iż liczba raka tarczycy spowodowanej awarią wynosi 10 tys. i że istnieje możliwość kolejnych 50 tys. przypadków. Nastąpiło 10 tys. deformacji płodów i śmierci 5 tys. niemowląt. 10% z 600 tys. pracujących przy procesie, 20 lat później, już nie żyje, a ponad 165 tys. jest niepełnosprawnych. Status osoby poszkodowanej w wyniku katastrofy w Czarnobylu posiada 1 milion dzieci oraz 2 miliony osób dorosłych.

Należy z całą mocą podkreślić, że władze rosyjskie nie informowały opinii publicznej, jak również innych krajów o katastrofie jądrowej, ani o jej skali. Kraje zachodnie dowiedziały się o awarii m.in. dzięki pracownikom znajdującej się w Szwecji Elektrowni Atomowej Forsmark, którzy wykryli radioaktywną chmurę 28 kwietnia 1986 roku.

Kazimierz Surzyn