Matematyka w starożytności

Niektórzy z nas tak naprawdę nie zastanawiają się nad tym, komu zawdzięczamy obecną technikę. Ktoś to odkrył – i tyle. Jednak zagłębiając się nieco w historię matematyki dowiemy się, że już starożytne cywilizacje Egiptu, Mezopotamii, Grecji czy Rzymu posiadały matematyków wielkich w swoich czasach. Z ich odkryć korzystamy tak naprawdę do dziś. 

Wielcy matematycy

Podstawy astronomii, wiedza o naszym położeniu we wszechświecie, obliczenia odległości planet, stworzenie kalendarza, wykorzystanie matematyki w budownictwie czy wynalezienie koła – to wszystko i wiele innych odkryć zawdzięczamy starożytnym matematykom, Pamiętajmy jednak, że Eratostenes (urodzony w 276 r. p. n.e.), który obliczył, że z Ziemi do Słońca jest 149 milionów kilometrów nie posiadał technologii XXI wieku. Użył do tego wielu twierdzeń i obserwacji matematycznych opartych na perspektywie, długości cienia i odległości pomiędzy miejscami – oszacował odległość 149 milionów kilometrów na podstawie dwóch miejscowości – Syene oraz Aleksandrii. Kiedy w Syenie słońce padało całkiem pionowo nie pozostawiając cienia, w Aleksandrii kąt promieni był 7,2 stopnia. Na podstawie obliczeń matematycznych takich jak mi. funkcje trygonometryczne w trójkącie udało mu się wyznaczyć prawidłową odległość do słońca. 

Kto z nas na lekcjach matematyki nie uczył się o twierdzeniach Talesa czy Pitagorasa. Dzięki nim potrafimy liczyć długości brakujących boków w trójkącie czy dokładniej badać kąty w figurach geometrycznych. Używamy tego w codziennym życiu, głównie w budownictwie.

Dzięki samej matematyce, odkryciu i opisaniu liczb można było rozpocząć eksplorację świata. Zbudowanie dużych statków bez obliczenia kluczowych aspektów – nośności i wyporności byłoby loterią. Podobnie z odkryciami silników – budowa samochodu czy samolotu ”na oko” prawdopodobnie skończyła by się tragedią. 

Złoty wiek

Złoty wiek matematyki zaś określa się na czasy XVII wieku, kiedy żył Izaak Newton, Rene Descartes czy Neper. Historię o spadającym jabłku na głowę Newtona znamy do dziś. Ta sytuacja była początkiem wielkich odkryć. Blaise Pascal zaś w tamtych czasach rozpoczął pracę nad prawdopodobieństwem. Dzisiaj dzięki tej pracy i matematycznemu rachunkowi prawdopodobieństwa potrafimy obliczyć szansę na pewne wydarzenia, optymalizować pracę a nawet dzięki temu powstał zwyczajny hazard! Tak, hazard opiera się na matematyce. Rachunek prawdopodobieństwa jest tak wyliczony, kursy tak dobrane wraz z marzą, żeby bukmacher zawsze wyszedł na swoje.

Matematyka w przeszłości również zapoczątkowała prace i obliczenia nad elektrycznością, elektrodynamiką, fizyką i chemią. To właśnie dzięki starożytnym i średniowiecznym matematykom oraz ich wiedzy matematycznej zawdzięczamy dzisiejsze osiągnięcia ludzkości. Trudno sobie wyobrazić, że bez profesjonalnych narzędzi czy zdjęć satelitarnych potrafili oni obliczyć odległość Ziemi od Słońca, odkryć, że Ziemia nie jest płaska, wyznaczyć prawidłową drogę morską i obliczyć czas jej trwania, obliczyć nośność budynków i zbudować ogromne konstrukcje w sposób bezpieczny czy opracować dokładną mapę.