Zakaz fotografowania obiektów strategicznych w Polsce – nowe przepisy 2025

Od 17 kwietnia 2025 roku w Polsce obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2025 roku, wprowadzające zakaz fotografowania, filmowania lub utrwalania w inny sposób wizerunku obiektów uznanych za szczególnie ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa, a także infrastruktury krytycznej oraz innych obiektów resortu obrony narodowej. Rozporządzenie, opublikowane w Dzienniku Ustaw, jest częścią zmian wprowadzonych na podstawie nowelizacji Ustawy o obronie Ojczyzny (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.). Przepisy te mają na celu zwiększenie ochrony strategicznych miejsc w obliczu obecnych realiów geopolitycznych, w tym przeciwdziałanie potencjalnym działaniom szpiegowskim.

Zakaz dotyczy około 25 tysięcy miejsc w całym kraju, które zostaną oznaczone specjalnymi tablicami z symbolem przekreślonego aparatu, kamery i telefonu. Obejmują one:

• Obiekty szczególnie ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa, takie jak jednostki wojskowe, porty morskie, lotniska czy siedziby instytucji strategicznych.

• Obiekty resortu obrony narodowej, które nie są uznane za szczególnie ważne, ale podlegają ochronie.

• Infrastrukturę krytyczną, w tym mosty, wiadukty, tunele, dworce kolejowe, elektrownie, obiekty łączności, a także budynki związane z Narodowym Bankiem Polskim czy Bankiem Gospodarstwa Krajowego.

  Reklama

• Osoby i ruchomości znajdujące się na terenie tych obiektów.

Tablice zakazu fotografowania będą umieszczane w widocznych miejscach, takich jak ogrodzenia, bramy wjazdowe czy elementy konstrukcyjne budynków. W przypadku dużych obiektów, takich jak jednostki wojskowe, tablice mają być rozmieszczone co 300 metrów.

Przykłady obiektów w powiecie suskim

Powiat suski, położony w województwie małopolskim, obejmuje zarówno tereny miejskie, jak i górskie, co może wpływać na różnorodność obiektów uznanych za strategiczne. Choć szczegółowa lista 25 tysięcy obiektów nie jest publicznie dostępna, na podstawie ogólnych kategorii można wskazać potencjalne przykłady:

• Infrastruktura transportowa: Mosty i wiadukty na drodze krajowej nr 28 (np. w okolicach Suchej Beskidzkiej lub Makowa Podhalańskiego) mogą zostać uznane za strategiczne ze względu na ich znaczenie dla komunikacji regionalnej.

• Obiekty energetyczne: Lokalne stacje elektroenergetyczne lub linie przesyłowe, kluczowe dla zaopatrzenia w energię, mogą podlegać zakazowi.

• Budynki administracyjne: Siedziby instytucji publicznych, takich jak starostwo powiatowe w Suchej Beskidzkiej, jeśli uznane za istotne dla funkcjonowania państwa, mogą zostać oznaczone tablicami.

  Reklama

• Infrastruktura kolejowa: Stacje kolejowe, np. w Suchej Beskidzkiej, mogą zostać uznane za część infrastruktury krytycznej, szczególnie jeśli obsługują strategiczne połączenia.

Warto zaznaczyć, że każdy obiekt, który samorząd lub przedsiębiorca uzna za ważny dla bezpieczeństwa (np. ze względu na potencjalne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi w przypadku jego uszkodzenia), może zostać zgłoszony do MON i wpisany na listę po uzyskaniu akceptacji.

Procedura uzyskania zezwolenia

Fotografowanie obiektów objętych zakazem jest możliwe wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia. Wniosek o zezwolenie należy złożyć w formie papierowej lub elektronicznej (z kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem osobistym lub zaufanym) do odpowiedniego organu, określonego w rozporządzeniu. Rozporządzenie określa również terminy i tryb wydawania zezwoleń, co ma ułatwić legalne utrwalanie wizerunku takich obiektów, np. w celach dokumentacyjnych czy promocyjnych. Brak zezwolenia skutkuje odpowiedzialnością prawną.

Konsekwencje za złamanie zakazu

Złamanie zakazu fotografowania jest traktowane jako wykroczenie na podstawie art. 616a ust. 1 pkt 1 Ustawy o obronie Ojczyzny. Konsekwencje obejmują:

• Kara grzywny lub areszt.

• Przepadek przedmiotów użytych do popełnienia wykroczenia (np. telefonu, aparatu fotograficznego, kamery, drona), nawet jeśli nie są własnością sprawcy.

• Służby, takie jak policja, mają prawo zażądać okazania urządzenia w celu sprawdzenia, czy nie zawiera zdjęć objętych zakazem. Odmowa współpracy może skutkować zajęciem urządzenia do czasu wyjaśnienia sprawy.

  Reklama

Kontrowersje i stanowisko RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO), prof. Marcin Wiącek, wyraził poważne wątpliwości co do konstytucyjności nowych przepisów. W piśmie skierowanym do Ministra Obrony Narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza RPO wskazał, że zakaz ogranicza wolność pozyskiwania informacji, gwarantowaną przez art. 54 ust. 1 Konstytucji RP, bez wystarczającego uzasadnienia konstytucyjnego (art. 31 ust. 3). Szczególne zastrzeżenia budzi fakt, że zakaz obejmuje również obiekty infrastruktury krytycznej, które nie zostały uznane przez Radę Ministrów za szczególnie ważne dla bezpieczeństwa państwa. RPO otrzymuje liczne skargi od obywateli, którzy obawiają się, że przepisy mogą prowadzić do nadużyć, np. arbitralnego karania turystów czy fotografów amatorów.

Były minister sprawiedliwości, prof. Zbigniew Ćwiąkalski, podkreślił, że nowe przepisy mogą nie być skuteczne wobec profesjonalnych szpiegów, za to znacznie utrudnią życie zwykłym obywatelom. Eksperci wskazują, że szeroki zakres zakazu (25 tysięcy obiektów) oraz niejasna definicja obiektów strategicznych mogą prowadzić do sytuacji, w której nawet przypadkowe zdjęcie, np. z wakacji, zostanie uznane za naruszenie prawa.

Wpływ na codzienne życie

Nowe przepisy mogą znacząco wpłynąć na funkcjonowanie mieszkańców i turystów w powiecie suskim oraz całym kraju. Na przykład fotografowanie krajobrazów górskich, w których tle znajduje się strategiczny most lub budynek, może wymagać szczególnej ostrożności. Turyści w miejscach takich jak Sucha Beskidzka, znana z zamku czy szlaków turystycznych, będą musieli zwracać uwagę na oznaczenia zakazu fotografowania, aby uniknąć nieprzyjemności. Wprowadzenie tablic w tak dużej liczbie miejsc może również wywołać poczucie ograniczenia wolności osobistych, co budzi obawy wśród prawników i obywateli.

Zakaz fotografowania obiektów strategicznych, obowiązujący od 17 kwietnia 2025 roku, wprowadza istotne ograniczenia w zakresie utrwalania wizerunku miejsc kluczowych dla bezpieczeństwa Polski. W powiecie suskim może dotyczyć m.in. mostów, stacji kolejowych czy budynków administracyjnych. Choć celem przepisów jest ochrona przed zagrożeniami, takimi jak szpiegostwo, budzą one kontrowersje ze względu na potencjalne naruszenie konstytucyjnych wolności. Obywatele muszą zachować ostrożność, aby uniknąć kar, a w razie potrzeby uzyskać zezwolenie na fotografowanie. Dalsza debata nad zgodnością przepisów z Konstytucją oraz ich praktycznym stosowaniem będzie kluczowa dla wyważenia bezpieczeństwa państwa i praw obywatelskich.